Այսօրվանից Հայաստան այցելող եվրոպացիների համար վիզա պետք չէ: Սա իսկապես նշանակալի իրադարձություն է, և միայն երևի թե հանրային կարծրատիպերն են, որ կարող են այն ստորադասել, ասենք, որևէ ներքաղաքական խարդավանքի կամ ինտրիգի, որ թյուրիմացաբար ընկալվում է որպես քաղաքականություն: Իսկ ահա Եվրոպայի առաջ առավել բացված Հայաստանը իսկապես քաղաքական լուրջ կատեգորիա է:
Սա, իհարկե, չպետք է չափազանցել, սակայն ժամանակի քաղաքական կոնյունկտուրայի մեջ այդ քայլը բավական նշանակալի է, եթե հաշվի առնենք նաև, որ Հայաստանը իր քաղաքացիների համար ստորագրել է Եվրամիության հետ վիզային ռեժիմի դյուրացման համաձայնագիր, և առաջիկա ամիսներին ուժի մեջ կմտնի նաև դա:
Եվրոպայի և Հայաստանի փոխադարձ, այսպես ասած, քաղաքացիական շարժի մակարդակով ազատ շփումները իրենց մեջ պարունակում են շատ ավելի մեծ քաղաքական ինտեգրացիայի պոտենցիալ, քան իշխանական մակարդակներում պաշտոնական հանդիպումները, բանակցություններն ու պարտավորություններն են: Այդ իմաստով ընդհանուր գործընթացում տեղի է ունենում իսկապես նշանակալի քայլ, որն ինչքան էլ Հայաստանի իշխանությունը կատարած լինի ընդամենը իր իշխանական շահերի հաշվարկների հիման վրա՝ փորձելով սիրաշահել Եվրոպային և դիվերսիֆիկացնել քաղաքական հարաբերությունները արտաքին կենտրոնների հետ, միևնույն է` իր իրական ազդեցությունը թողնելու է, քանի որ Եվրոպա-Հայաստան հասարակական մակարդակի հնարավորինս ազատ շարժը մի անիվ է, որը հնարավոր չի լինելու այլևս կանգնեցնել, և որն իր պտույտով մեծ էներգիա է տալու Հայաստանի եվրոպական ինտեգրացիայի գործընթացին:
Ներկայիս փուլում դա շատ կարևոր է Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների տեսանկյունից: Շատերը մոռացել են, որ նախորդ տարին ավարտվեց Եվրասիական տնտեսական կոլեգիայի նախագահ Վիկտոր Խրիստենկոյի մի հայտարարությամբ, թե 2013 թվականի սկզբում Հայաստանն ու Մաքսային միությունը ստորագրելու են համագործակցության մասին հուշագիր: Ինչպես հայտնի է, Ռուսաստանն ամեն գնով փորձում է Հայաստանին ներքաշել դեպի Մաքսային միություն, ինչը կլինի Եվրոպայի հետ Հայաստանի ինտեգրացիայի հարցում սահմանափակող լրջագույն գործոն:
Ռուսաստանն, ամենայն հավանականությամբ, առաջիկա շաբաթներին և ամիսներին կփորձի հնարավորինս ուժեղացնել ճնշումը Հայաստանի վրա: Չի բացառվում, որ այս գործում Կրեմլը կփորձի վերագործարկել այն ուժերը, որոնց գրեթե միասնաբար հանեց խաղից նախագահական ընտրություններից առաջ:
Պատահական չէ, որ այսօր ավելի են ակտիվանում խոսակցություններն այն մասին, որ այդ ուժերը նախագահական ընտրություններից հետո պատրաստվում են կրկին միասնական խաղ սկսել: Գրեթե կասկած չկա, որ այդ ուժերի համար գործնականում անհնար է լինելու այդ խաղն սկսել առանց «գծատիրոջ», տվյալ դեպքում` առանց Մոսկվայի աջակցության:
Այս համատեքստում որքան առավել ակտիվ և արդյունավետ լինի Հայաստանի և Եվրոպայի ինտեգրումը, այնքան ավելի կնվազի ռուսական քաղաքականության շանտաժային բնույթը, և Կրեմլը ստիպված կլինի Հայաստանի հետ հարաբերություններում հրաժարվել միակողմանի տրամաբանությունից և հանդես գալ ավելի ու ավելի փոխշահավետ նախագծերով:
