Chatham House բրիտանական հայտնի վերլուծական կենտրոնը զեկույց է հրապարակել Հարավային Կովկասի մասին, որտեղ անդրադառնալով Հայաստանին՝ համեմատել է Ռոբերտ Քոչարյանի և Սերժ Սարգսյանի նախագահական շրջանները ու նրանց վերաբերմունքը Ռուսաստանի հանդեպ՝ եզրակացնելով, որ Քոչարյանը իր նախագահության շրջանում վաճառեց Հայաստանի տնտեսությունը Ռուսաստանին՝ դրանով հարվածի տակ դնելով երկրի ինքնիշխանությունը: Փաստորեն, բրիտանական հայտնի վերլուծական կենտրոնը բարձրացնում է Հայաստանի ինքնիշխանության խնդիրը:
«Հայաստանում Ռուսաստանի ազդեցությունը այնքան մեծ է, որ Հայաստանի թիվ մեկ մտահոգությունը պետք է լինի իր ինքնիշխանությունը: Սակայն Հայաստանը այդպիսի մտահոգություն չի ցուցաբերում, համենայնդեպս՝ հրապարակայնորեն»,- գրում են զեկույցի հեղինակները: Այստեղ, հավանաբար, նկատի է առնվում այն, որ Հայաստանը ներկայումս տարված է ՀՀԿ-ԲՀԿ հակադրությամբ, իսկ այլ կերպ ասած՝ ՀՀԿ-ի այլընտրանքը և, այսպես ասած, գլխավոր ընդդիմությունը ներկայումս դառնում է ԲՀԿ-ն, որտեղ հստակ ուրվագծվում են Ռոբերտ Քոչարյանի քաղաքական շահերն ու դրանք Ռուսաստանի օգնությամբ սպասարկելու ջանքերը: Այլ կերպ ասած՝ հայտնի վերլուծական կենտրոնն ակնարկում է, որ Հայաստանի քաղաքական պայքարում ընդդիմադիր դիրքերի առաջատար է դառնում մի ուժ, որը պատասխանատու է Հայաստանի ինքնիշխանությունը վտանգելու քաղաքականության համար, և որը շարունակում է նույն վեկտորի ուղղությամբ որոնել սեփական շահերի սպասարկում: Եվ այստեղ արդեն էական է դառնում նաև այն, որ այդ ուժին սատարում է նախկին առաջատար ընդդիմադիր ուժը՝ Հայ ազգային կոնգրեսը:
Այս ֆոնին միանգամայն հասկանալի է դառնում, թե ինչու է Սերժ Սարգսյանը դրական ընկալման արժանանում Արևմուտքում, որի մեսիջներից մեկն էլ թերևս Chatham House-ի զեկույցն է, Քոչարյանի կառավարմանը տրված գնահատականն ու Սերժ Սարգսյանի մասին «ավելի քիչ ռուսամետ» ձևակերպումը, ինչը ըստ էության նշանակում է ավելի «ինքնիշխանամետ»: Համենայնդեպս, առկա իրավիճակում Սերժ Սարգսյանը կարողանում է լավագույնս օգտագործել այդ դասավորությունն ու զբաղեցնել շահեկան քաղաքական դիրք՝ փորձելով դրա տակ դնել հենց ինքնիշխանության խնդիրը և ներկայանալ որպես այն սպասարկելուն միտված միակ ազդեցիկ և կարող ուժը Հայաստանում:
Առայժմ, իհարկե, ակնհայտ է, որ որակական առումով Սարգսյանը այդ խնդիրը սպասարկում է չափազանց ցածր որակով, գրեթե անորակությամբ և, հետևաբար կարելի է ասել՝ խիստ անբավարար մակարդակով է սպասարկում, սակայն քաղաքական դաշտի մյուս կարող ուժերի գործարքը Ռուսաստանի հետ նրան հնարավորություն է տալիս պահպանել իր դիրքերը: Այստեղ, սակայն, բացի ներքաղաքական կամ ավելի շուտ ներիշխանական այս պայքարից՝ ակնհայտ է, որ ինքնիշխանության խնդիրը իսկապես դարձել է Հայաստանի համար հասարակական և պետական լրջագույն խնդիր, ու Հայաստանի հասարակությանն այլևս անհրաժեշտ է իրադարձություններին ու գործընթացներին նայել հենց այդ խնդրի պրիզմայով, ինչպես քսան տարի առաջ, բայց արդեն քսան տարվա դասերը քաղած լինելով:
