Երեկ Նյու-Դելիի նախագահական պալատում Ադրբեջանի դեսպանը հավատարմագիր է հանձնել Հնդկաստանի նախագահ Դրաուպադի Մուրմուին: Նա այդ պաշտոնին նշանակվել է անցած տարվա հոկտեմբերին: Թվում է, տեղի է ունեցել արարողակարգային իրադարձություն, բայց Բաքվի լրատվամիջոցները հաղորդում են Հնդկաստանի նախագահի եւ Ադրբեջանի դեսպանի առանձնազրույցի մասին, որի ընթացքում քննարկվել են ոչ միայն երկկողմ, այլեւ բազմակողմ ձեւափով առեւտրա-տնտեսական, էներգետիկայի, զբոսաշրջության եւ այլ ոլորտներում համագործակցության զարգացման հետ կապված հարցեր:
Ի՞նչ բազմակողմ ձեւաչափերի մասին է խոսքը, որտեղ Ադրբեջանը եւ Հնդկաստանը կարող են համագործակցել: Փարձագետները դիտարկում են տնտեսական երեք՝ ԵԱՏՄ, ԲՐԻԿՍ եւ Շանհայի համագործակցության կազմակերպության միջեւ «հատման կետ» կամ «տրանզիտային միջանցք» դառնալու Ադրբեջանի հնարավորությունը: Տարեսկզբից ԲՐԻԿՍ-ի նախագահությունն անցել է Ռուսաստանին, ընդլայնվել է կառույցի աշխարհագրությունը՝ ներառնելով Իրանին, Արաբական միացյալ էմիրություններին, Եգիպտոսին: Անցած հոկտեմբերին Ալիեւը մասնակցել է Շանհայի համագործակցության կազմակերպության գագաթնաժողովին, իսկ տարեվերջին՝ փաստացի նաեւ ԵԱՏՄ ԲՏԽ քննարկումներին:
Ըստ էության, Ադրբեջանի աշխարհագրական դիրքը, տրանզիտային եւ լոգիստիկ հնարավորությունները քաղաքական մանեւրի բավական ընդարձակ դաշտ են ապահովում: ,,Մենք չենք ձգտում Եվրամիության անդամ լինել»- դեկտեմբերի 6-ին հայտարարել է Իլհամ Ալիեւը, բայց գրեթե կանխատեսելի է, որ Ադրբեջանը նաեւ ուղղակիորեն չի անդամակցի ԵԱՏՄ-ին, որպեսզի չվերածվի Ռուսաստանի սատելիտ երկրի: Ալիեւին ակնհայտորեն «անհարմարություն» է պատճառում նաեւ Ռուսաստանի եւ Իրանի միջեւ տրանզիտային միջանցք ապահովողի դերակատարությունը:
Նրա համար բոլորովին այլ իրավիճակ կստեղծվեր, եթե Հյուսիս-հարավ տրանսպորտային միջանցքը դիտարկվեր ավելի լայն, գլոբալ նշանակության կտրվածքով: Այս առումով ԲՐԻԿՍ-ի հետ միջնորդավորված կամ նույնիսկ ասոցացված հարաբերությունները ոչ միայն տնտեսական, այլեւ անվտանգային ու քաղաքական «բարձիկ» կլինեին: Խոսքը մի կազմակերպության մասին է, որը գոնե առերեւույթ ռազմա-քաղաքական չէ, նոր աշխարհակարգի մրցակցության մեջ ընդգծված դերակատարություն չունի: Ավելին, անդամ երկրների միջեւ տարաձայնությունները եւ հակասությունները, ինչպես օրինակ Չինաստանի եւ Հնդկաստանի միջեւ են, մյուսների նկատմամբ նվազ ազդեցություն են գործում:
Դրանից չի հետեւում, թե ԲՐԻԿՍ-ը վաղը կամ մյուս օրը դռները լայնորեն բացելու է Ադրբեջանի առաջ կամ Չինաստանը «մեկ գոտի՝ մեկ ճանապարհ» նախագիծը չի հետապնդելու: Խնդիրը չափազանց բարդ իրավիճակում դիվանագիտական քայլի մեջ է, որի կարեւորությունն, ամենայն հավանականությամբ, այնքան մեծ է, որ Բաքուն «աչք է փակում» հայ-հնդկական ռազմա-տեխնիկական համագործակցության հանդեպ եւ Նյու-Դելիի հետ հարաբերությունները կտրուկ չի պայմանավորում հայ-ադրբեջանական լարվածությամբ:
Սա շատ զգայուն հանգամանք է, եթե նկատի ունենանք, որ Իլհամ Ալիեւի օգնական Հաջիեւը քննադատել է «խաղաղության խաչմերուկի» հայկական գաղափարը, ինչը կառուցված է նաեւ հայ-հնդկական համագործակցության հեռանկարի վրա, որին մաս է կազմում նաեւ Իրանը: Անհավանական չէ, որ ԲՐԻԿՍ-ի դռները բախելով՝ Ալիեւը նպատակ ունի ավելի ընդգրկուն լանդշաֆտում ներկայացնել այսպես կոչված «Զանգեզուրի միջանցքի» խնդիրը:
Ըստ էության, դա դիվանագիտական հնարավորություն կլինի նաեւ Հայաստանի համար: Ամեն դեպքում, կարծես, Բաքու-Նյու-Դելի խորացող երկխոսությունը կարող է թուլացնել Հարավային Կովկասի շուրջ լարվածությունը: Եթե, իհարկե, Ռուսաստանը Հյուսիս-հարավ տրանսպորտային միջանցքը դիտարկի որպես արտաբլոկային ինտեգրացիայի կապուղի, այլ ոչ թե Գլոբալ հարավի նկատմամբ ազդեցության հաստատման ռազմա-քաղաքական լոգիստիկայի մաս:
