Հայաստանը` նրա ռազմական, Ադրբեջանը` տնտեսական գործընկերն է
«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է Գերմանիայի արտաքին հարաբերությունների խորհրդի Ռուսաստանի եւ Եվրասիայի ծրագրերի տնօրեն Ալեքսանդր Ռարը
– Նախօրեին Միջազգային ճգնաժամային խումբը ԼՂ հակամարտությանը նվիրված իր հերթական զեկույցն է հրապարակել: Զեկույցում մասնավորապես մտավախություն է հայտնվում Լեռնային Ղարաբաղում պատերազմի վերսկսման հնարավորության մասին: Պարոն Ռար, Դուք նման վտանգ տեսնո՞ւմ եք:
– Ճիշտն ասած, ո՛չ: Միջազգային հանրությունը հասկանում է իրավիճակի լրջությունը: Հակամարտության ներկայիս վիճակը պահպանելու ուղղությամբ բավականին արդյունավետ քայլեր են ձեռնարկվում: Բնական է, Արեւմուտքին, կարծում եմ` նաեւ Ռուսաստանին այժմ պետք չեն ռազմական բախումներ Կովկասում, ահա թե ինչու եմ վստահ, որ իրավիճակը վերահսկողության տակ է: Ե՛վ ՄԱԿ-ը, ե՛ւ ԵԱՀԿ-ն, առավել եւս Եվրամիությունը դեռ իրենց խոսքը չեն ասել Լեռնային Ղարաբաղի հարցում, ուստի հիմա ռազմական գործողությունների դիմելը ինձ հավանական չի թվում:
– Այդ դեպքում ի՞նչ կասեք հակամարտող կողմերի հռետորաբանության մասին:
– Դա հասկանալի է: Այն միշտ կա, որովհետեւ կա հակամարտություն: Հռետորաբանությունը դեր ունի նաեւ իրավիճակի կարեւորությունը սեփական բնակչությանը բացատրելու հարցում:
– Նախօրեին Մինսկի խմբի համանախագահները ԵԱՀԿ Աստանայի գագաթնաժողովից հետո առաջին անգամ այցելեցին տարածաշրջան: Ի՞նչ եք կարծում, ինչո՞վ էր պայմանավորված այս երկար դադարը:
– Այնուամենայնիվ, եկան, չէ՞. դա արդեն լավ է. Պետք էր նախապատրաստել այցը: Բանակցությունները, միեւնույն է, ընթանում էին անկախ նրանց այցից: Մինսկի խումբը նիստեր էր գումարում: Այնտեղ մեծ մասնակիցներ են ներգրավված: Միջազգային հանրությունը չի ցանկանում, որ վրաց-ռուսական պատերազմից հետո Կովկասում երկրորդ մեծ պատերազմն սկսվի: Արեւմուտքը եւ միջազգային կառույցները հնարավորություններ են ստեղծում հակամարտությունը կարգավորելու համար: Այլ հարց է, որ այն այժմ չի լուծվում, որովհետեւ հայտնի չէ, թե ինչ ուղղությամբ է ընթանում. այս պահին դա շատերին ձեռնտու է:
– Այսինքն` Դուք կարծում եք, որ կարգավորման դեյթոնյան տարբերա՞կը կարող է գործի դրվել:
– Չեմ տեսնում նման քաղաքական ցանկություններ: Արեւմտյան խաղաղապահ ուժերը կարող են տարածաշրջան մտնել միայն ղեկավարությանը ճնշելու կամ քաղաքական որեւէ այլ նպատակով: Դեռ ոչ մեկը նշվածներից ես չեմ տեսնում: Արեւմուտքը հաստատ չի պաշտպանի Ադրբեջանին կամ Հայաստանին: Հակամարտությունը պիտի լուծվի դիվանագիտական ճանապարհով:
– Կարծում եք` Եվրամիությունը կգնա՞ Nabucco-ի պայմանագրի ստորագրմանը` առանց ԼՂ հակամարտության վերջնական կարգավորման:
– Այո՛, կգնա: Այստեղ մեծ ռեսուրսներ են ներդրվել: Nabucco-ն կանցնի Վրաստանի սահմանով: Քննարկվում էր մի տարբերակ, որի համաձայն` գազատարը կարող էր անցնել Հայաստանով, բայց քանի որ հայ-թուրքական հարաբերությունները կարգավորված չեն, Nabucco-ն կանցնի Վրաստանով: Էներգետիկ այդ ուղին շատ կարեւոր է Արեւմուտքի համար, թիվ մեկ առաջնահերթություն է Արեւմուտքի էներգետիկ քաղաքականության համար: Ուստի այն հաստատ կիրագործվի: Մեկ այլ հարց է` ե՞րբ այն կկառուցվի: Արեւմուտքը ամեն ինչ կանի որպեսզի Կովկասում հակամարտություններ չլինեն:
– Իսկ ինչպե՞ս է պաշտպանվելու այդ ամբողջ ենթակառուցվածքի անվտանգությունը:
– Կարծում եմ` դեռ վաղ է խոսել միջազգային զորքի մասին, գազատարի համար պետությունները պատասխանատվություն կկրեն իրենց տարածքում: Չեմ բացառում, որ հեռու ապագայում ստեղծվի նման կազմակերպություն, ինչպես ՆԱՏՕ-ն է, այդ խողովակների շուրջ անվտանգություն ապահովելու համար:
– Մոտ մեկ ամիս առաջ Լեռնային Ղարաբաղի հարցը հանվել է Ռուսաստանի արտաքին քաղաքականության առաջնահերթությունների ցանկից: Ի՞նչ եք կարծում, Ռուսաստանը փոխե՞լ է իր վերաբերմունքը այս հակամարտության նկատմամբ:
– Ես չգիտեմ, Ռուսաստանը երբեք էլ չի գերագնահատել իր դերը հակամարտության լուծման մեջ: Երբեք ոչ մի կողմին չի պաշտպանել: Հայաստանը Ռուսաստանի ռազմական դաշնակիցն է, Ադրբեջանը տնտեսական գործընկերն է: Ուստի Ռուսաստանը պիտի շատ խորամանկ դիվանագիտություն վարի, որպեսզի չկորցնի գործընկերներից ոչ մեկին: Սա կարեւոր է Ռուսաստանի համար, քանի որ այդպիսով շարունակում է ուժեղ խաղացող մնալ տարածաշրջանում, չնայած կորցրել է Վրաստանին:
– Ձեր գնահատմամբ, Մոսկվան հաջողությա՞մբ է իրականացնում այդ դիվանագիտությունը:
– Առայժմ հաջող է իրականացնում: Ռուսաստանը համագործակցում է Ադրբեջանի հետ` այսպիսով հավասարակշռելով ԱՄՆ դերն այս երկրում, ինչը պակաս կարեւոր չէ:
– Կարծում եք, ստատուս քվոյի պահպանումը ձեռնտո՞ւ է Ռուսաստանին:
– Այս պահին, կարծում եմ, այո՛: Ռուսաստանը փորձում է այն պահպանել. դա նրա շահերից է բխում:
