«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է ԼՂ ԱԺ պատգամավոր և նախագահի թեկնածու Վիտալի Բալասանյանը:
– Պարոն Բալասանյան, Ձեր կարծիքով` Հայաստանի և ԼՂՀ-ի միջև առկա կապերն ինչո՞ւ խորը չեն, տնտեսական հարաբերություններ ինչո՞ւ չկան: Դիցուք՝ ի՞նչն է խանգարում, որ Հայաստանը Ղարաբաղից գյուղմթերք ներկրի:
– Արցախի տնտեսական կապերի թուլության հիմնական պատճառը թույլ զարգացած տնտեսությունն է: Գյուղմթերք արտահանելու համար նախ հարկավոր է այն արտադրել: Արցախի տնտեսական քաղաքականության հիմնական նպատակը պետք է լինի տեղական արտադրության ու ծառայությունների խրախուսումը` տեղական և արտաքին ներդրումների ներգրավման միջոցով: Մեր նախընտրական ծրագրի գյուղատնտեսության վերաբերյալ բաժինը կազմվել է` հաշվի առնելով ակադեմիկոս Աբել Աղանբեկյանի Արցախի գյուղատնտեսության ոլորտում անցկացրած հետազոտությունները: Գյուղատնտեսության արդյունավետ զարգացումը թույլ կտա հինգից յոթ տարվա մեջ ապահովել Արցախի ու Հայաստանի Հանրապետության պարենային ապահովվածությունը:
– Հետևո՞ւմ եք ԼՂ կարգավորման դինամիկային, ի՞նչ կասեք երկու օր առաջ Մեքսիկայում Օբամայի, Պուտինի ու Օլանդի հայտարարության մասին… Այդ հայտարարությունը ի՞նչ է ենթադրում` ԼՂ-ի որպես բանակցությունների կողմի համար, որը բանակցային գործընթացից քանի տարի դուրս է մղված…
– Ողջունելի է երեք նախագահների հավատարմությունը արցախյան հարցի խաղաղ կարգավորմանը: Ցավոք սրտի, նման հայտարարությունները ոչինչ չեն տալիս հակամարտող կողմերին: Սահմանագծում շարունակվում են զինվորներ զոհվել: Սրա դեմն առնելու միակ ձևը ոչ թե ինչ-ինչ նախագահների հայտարարություններին սպասելն է, այլ մարտական հերթապահության մեթոդները փոխելը: Սահմանագծի ամբողջ երկայնքով պետք է կառուցվեն ժամանակակից պաշտպանական կառույցներ՝ ժամանակակից զենքին և զինտեխնիկային համապատասխան: Պետք է ամեն ինչ անել, որ հայ զինվորի խոցելիության տոկոսը շատ ցածր լինի:
Վերադառնալով նախագահներին՝ պետք է նշել, որ 1994թ. մայիսից առ այսօր խախտվող հրադադարի ռեժիմը միջնորդ կառույցների թուլության և անկարողության հետևանքն է, քանզի նրանք երբևիցե չեն ֆիքսել հրադադարը խախտողին և պատասխանատվության չեն ենթարկել: Իսկ գլխավոր պատճառն այն է, որ մինչ այսօր չի տրվել պատերազմի գնահատականը՝ ով է սկսել պատերազմը և ով է մեղավոր: Եթե ժամանակին տրվեր նման գնահատական, ապա այսօր չէր շարունակվի դիրքային հրաձգությունը: Կարծում եմ` այսօր էլ ուշ չէ, և համանախագահ երկրների ղեկավարները կարող են նման գնահատական տալ:
– Կա՞ ԼՂՀ-ում այն գիտակցությունը, որ ԼՂՀ-ի փրկությունը Երևանում չի, Ստեփանակերտի ներսում է, որ այդտեղի անվտանգության երաշխավորը ոչ թե պիտի լինի Երևանից ստացված բյուջեն ու ռազմուժը, այլ՝ ներքին ժողովրդավարությունը…
– ՀՀ և ԼՂՀ հարաբերություններում կարևորում եմ երկու երկրների միջև ռազմավարական դաշինքի ձևավորման մասին միջպետական պայմանագրի ստորագրումը` որպես ՀՀ կողմից Արցախի Հանրապետության ճանաչման սկզբնական քայլ: Արցախյան հակամարտության հետ կապված` ՀՀ և ԼՂՀ լիազորությունների և պատասխանատվության ոլորտների հստակ սահմանում, որտեղ Երևանին հատկացված կլինի Արցախի ժողովրդի երաշխավորի դեր: Արցախի անվտանգությունը տարբեր բաղադրիչներից է բաղկացած: Մեր զինված ուժերը միասնական կառույց են, և կոռեկտ չեմ համարում «Երևանից ստացված ռազմուժ» ձևակերպումը: Արցախի սահմանները ՀՀ սահմաններն են, և պաշտպանելով Օմարը կամ Մռավը` պաշտպանում ենք Երևանն ու Գյումրին:
– Մինչև ե՞րբ պետք է միջին ղարաբաղցին երազի Երևանի կենտրոնում տուն ունենալու մասին, այսինքն` հավերժ ճամպրուկային տրամադրություն է կարծեք, և մարդկանց գիտակցության մեջ մտած է, որ միևնույն է, գնալու են:
– Ցավոք սրտի, վերջին տարիներին տեղի է ունեցել արցախյան էլիտայի որոշ անդամների տեղափոխություն դեպի Երևան, այսօր էլ կան արտագաղթի նշաններ: Սակայն դա ամբողջովին հեռու է հարցի մեջ ձեր նկարագրած պատկերից: Արցախցին ձգտում է շենացնել իր տունը, համայնքը, երկիրը: Մեր հիմնական նպատակը նրանց այդպիսի հնարավորություն տալն է:
– Համակարծիք չե՞ք, որ ՀՀ տեղափոխվելու ցանկությունը մեծապես նպաստում է անտարբեր մթնոլորտի ձևավորմանը… Մի՞թե դա չի ազդում նոր սերնդի մտածողության վրա…
– Ցավոք Հայաստանը երևանակենտրոն է: Եվ Արցախի համար էլ Երևանը գլխավոր կրթական, առողջապահական, տնտեսական կենտրոնն է: Ամեն տարի բազմաթիվ ուսանողներ են մեկնում ՀՀ մայրաքաղաք` սովորելու: Նրանցից շատերը մնում են այնտեղ: Սակայն հակառակ երևույթն էլ կա: Այսօր Քարվաճառում, Բերձորում, Ստեփանակերտում, Արցախի այլ քաղաքներում և շրջաններում բնակվում են կրթված, նախաձեռնող ու ստեղծագործ երիտասարդներ, որոնք ոգևորիչ օրինակ են իրենց սերնդակիցների համար: Նոր սերնդի կերպարը ես այս երիտասարդների դիմանկարով եմ տեսնում:
