Ինչպե՞ս է ստեղծվել Հայոց բանակը, ի՞նչ ճանապարհ է անցել: Բանակի անցած ճանապարհին է անդրադառնում Ներքին զորքերի անձնակազմի գծով նախկին հրամանատարի տեղակալ Արա Խուդավերդյանը: «1989-90 թթ. վանկարկում էինք` հայ զինվորին հայ բանակ: Մեր յոթ ընկերների` դյուցազունների հետ հիմնադրել էինք «Կոռնիձոր» ֆիդայական-ազատագրական հայկական ջոկատը, որի հիմքի վրա էլ ստեղծվեց ջոկատաշինությունը: Դրան զուգահեռ` ձևավորվում էին նաև լուսահոգի Վոժդի` Մովսես Մխոյանի «Մուշ» ջոկատը և Հայոց ազգային բանակը, որոնք էլ ջոկատաշինության հիմքը դրեցին»,- «Առաջին լրատվական»-ի հետ զրույցում նշեց Արա Խուդավերդյանը: Այնուհետև, Գերագույն խորհրդում պատգամավոր ընտրվելուց հետո, Արա Խուդավերդյանի հավաստմամբ, երբ ջոկատաշինությունն ավարտվել էր, 1991 թ. ներքին գործերի համակարգում ստեղծվեց Հատուկ գունդը, որի մանդատային հանձնաժողովում ընդգրկված էր նաև Երկրապահը: Սրանից զատ, Ներքին զորքերի կազմում ստեղծվել է ՄՀՆՕՋ կազմակերպությունը (Միլիցիայի հատուկ նշանակության օգտագործման ջոկատ), որի առաջին հրամանատար նշանակվեց Վահան Հարությունյանը: Դրանք եղել են ջոկատաշինության հախուռն շրջանի առաջին միավորները: Արա Խուդավերդյանը հիշում է, թե ինչպես էին զենք-զինամթերք հասցնում իրենց մարտական ընկերներին: Մինչև բանակի հիմնադրումը եղել է Պաշտպանության կոմիտե, և բանակաշինության հիմնական աշխատանքը իրականացրել է հենց այդ կոմիտեն`իր ղեկավար կազմի ջանքերով: Արա Խուդավերդյանի հավաստմամբ` Ներքին զորքերի կազմում Կապանում ստեղծվում է նաև ոստիկանական գումարտակ: «Համակարգն օր օրի համալրվում և ուժեղանում էր մարդկային ռեսուրսների շնորհիվ»,- ասաց մեր զրուցակիցը: 1992 թ. ՀՀ առաջին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի հրամանագրով հիմնադրվում է Հայոց բանակը: Պաշտպանության կոմիտեն լուծարվում է, ստեղծվում է Պաշտպանության նախարարությունը, որի նախարար է նշանակվում Վազգեն Սարգսյանը: «Այդ ժամանակ էլ երկրապահները որոշում էին կայացրել, որ ենթարկվում են Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության հանձնաժողովին»,- հիշում է Արա Խուդավերդյանը: Հայկական բանակը, մեր զրուցակցի պատմելով, սկզբում ձևավորվել է ֆիդայիների, ոստիկանության և գաղութի աշխատակիցների շնորհիվ, որոնք տարբեր խառնվածքներ ունեին: Նա հիշում է, որ ձևավորվել էր նաև վարձկանների կառույցը, որի հրամանատարն էր գեներալ Մանվել Գրիգորյանը: Վարձկանները դառնում են հետագայում հինգերորդ դիվիզիա: Լեռնային Ղարաբաղում 1992 թ. ստեղծվեց նաև երրորդ գումարտակը, որից հետո էլ յուրաքանչյուր շրջան ձևավորում է իր վաշտը: Արա Խուդավերդյանը հիշում է բանակաշինության մեջ ներդրում ունեցողներին` Շահեն Մեղրյան, Վլադիմիր, Աշոտ…
