Խորհրդարանի ընտրությանը նախապատրաստական գործողություններին զուգահեռ, հանրային տարբեր շրջանակներում ընթանում են նաև քննարկումներ ընտրությունների բոյկոտի վերաբերյալ:
Կա կարծիք, որ ներկայիս ընտրությունը ձևականություն է, թատրոն, իշխանության սցենար, որին մասնակցելով, ընդդիմադիր ուժերն ընդամենը նպաստում են Սերժ Սարգսյանի և նրա իշխանության լեգիտիմացմանը: Ասել, թե այդ կարծիքը հիմնազուրկ է, անշուշտ կլինի սխալ: Ավելին, այն թերևս պակաս հիմնավոր չէ, քան կարծիքը, որ պետք է իշխանափոխության և համակարգային փոփոխությունների համար պայքարում օգտագործել նաև հերթական ընտրությունները, որպես պայքարի միջոց, ճանապարհ, հանգրվան այդ ճանապարհին: Բոյկոտի տարբերակը նույն կերպ մի ճանապարհ է, որի գոյության տրամաբանական հիմքերը պակաս չեն, քան ընտրությանը մասնակցելու որոշման տրամաբանական հիմքերը, որ հանրությանը ներկայացնում են ասենք Հայ ազգային կոնգրեսը, Ժառանգությունը և Ազատ դեմոկրատները, Դաշնակցությունը:
Սակայն, մյուս կողմից, բոյկոտի տարբերակն էլ պետք է ստանա հեռանկարային հիմնավորում, քանի որ միայն հայտարարելը, թե ընտրությանը մասնակցելով՝ քաղաքական ուժերը լեգիտիմացնում են իշխանությանը, բոյկոտի առավելության բավարար հիմք չէ, բավարար հավաստիք չէ: Խնդիրն այն է, որ Հայաստանում իշխանության լեգիտիմությունն ունի բոլորովին այլ կառուցվածք, քան այն, թե ինչ ուժեր են մասնակցում այդ իշխանության ձևավորման գործընթացում թեկուզ թատրոնի վերածված ընտրությանը: Իշխանության լեգիտիմությունը Հայաստանում առավելապես հոգեբանական խնդիր է, որ առկա է հանրային պատկերացումների հիմքում:
Անկախ ընտրությանը այս կամ այն ընդդիմադիր ուժի մասնակցությունից և անկախ այդ մասնակցությամբ ունեցած դերակատարությունից և հետո հանրությանն ուղղված մեսիջներից, քաղաքացիները բացարձակապես սեփական պատկերացումների, ընկալումների, դիտարկումների և զգացողության սահմաններում են որոշում իշխանության լեգիտիմ լինելը, ձևավորում իշխանության ճանաչումը: Ընդդիմությունը կարող է հայտարարել չմասնակցելու մասին, բայց քաղաքացին իշխանությանն ընդունի որպես լեգիտիմ, և հակառակը՝ մինչև այսօր որևէ լուրջ ընդդիմադիր ուժի չի բոյկոտել Հայաստանի խորհրդարանի կամ նախագահի ընտրությունները, բայց Հայաստանում 1995-96 թվականներից ի վեր չկա լեգիտիմ խորհրդարան և լեգիտիմ նախագահ, բացառությամբ թերևս 1999 թվականին ձևավորված խորհրդարանի, որի պարագայում աշխատեցին մի շարք գործոններ և ձևավորվեց լեգիտիմության դաշտ, ինչն իհարկե բացարձակապես կապ չունի այդ խորհրդարանի իրական որակի, պետական շահին և հեռանկարներին դրա համապատասխանության բաղադրիչի հետ: Բայց դա իհարկե արդեն այլ խոսակցության նյութ է:
Այդպիսով, ընտրությանը ընդդիմադիր ուժերի մասնակցել-չմասնակցելը չէ, որ պայմանավորելու է իշխանության ներհասարակական լեգիտիմությունը: Ինչ վերաբերում է արտաքին լեգիտիմությանը, ապա այստեղ էլ գործոններն ու հանգամանքները այլ են, կրում են առավելապես աշխարհաքաղաքական և աշխարհատնտեսական բնույթ, մոտիվ: Եթե արտաքին քաղաքական կենտրոնների համար հարկավոր է ճանաչել իշխանությունը որպես լեգիտիմ, ապա ընդդիմության բոյկոտը նրանց համար ոչ միայն չի լինի խանգարող հանգամանք, այլև նույնիսկ կնպաստի առավել հեշտությամբ հիմնավորել Հայաստանի իշխանությանը որպես լեգիտիմ իշխանություն ճանաչելու որոշումը: Իսկ եթե չկա այդպիսի անհրաժեշտություն և որևէ կենտրոնում քաղաքական շահը պահանջում է ոչ լեգիտիմ ճանաչել Հայաստանի իշխանությանը, կամ այսպես ասած, չճանաչել դրա լեգիտիմությունը, ապա կասկած չկա, որ առանց ներքին բոյկոտի էլ այդ կենտրոնները կգտնեն հիմքեր և տարբերակներ: Եվ եթե նույնիսկ չգտնեն էլ, ապա միևնույն է, հազիվ թե չհամարձակվեն իրենց այդ դիրքորոշումն արտահայտել, կամ Հայաստանի իշխանությունից ամաչեն կամ անհարմար զգան: Հետևաբար, բոյկոտի մարտավարության տեսանկյունից, իշխանության լեգիտիմության հարցը բացարձակապես բավարար և համոզիչ փաստարկ չէ: Անհրաժեշտ են առավել հեռանկարային, երկարաժամկետ կամ միջնաժամկետ փաստարկներ, թե ինչ է առաջարկվում հանրությանը, և թե այդ առաջարկի պարագայում ինչու է հատկապես անհրաժեշտ չմասնակցել ընտրությանը, ինչով կխանգարի մասնակցությունը: Առայժմ, հասարակական-քաղաքական միջավայրում չկան այդպիսի փաստարկներ, դրանք չեն ձևակերպված հստակ և ներկայացված չեն հանրային շերտերին:
Ինչ վերաբերում է քաղաքացիական դիմադրության գաղափարին, ապա դա միարժեքորեն անվիճելի գաղափար է, սակայն ընտրությանը մասնակցել-չմասնակցելը հազիվ թե էական նշանակություն ունի այդ գաղափարի առաջխաղացման համար: Ավելին, ընտրական շրջանի ակտիվությունը կարող է նպաստավոր լինել գաղափարի տարածման գործընթացի արդյունավետությունը բարձրացնելու տեսանկյունից, քանի որ համընդհանուր քաղաքական միօրինակության կամ միատարության պատկերի վրա, նոր մոտեցումներն ու նոր շեշտադրումները կարող են առավել ցայտուն և ակնառու լինել հասարակության համար: Այստեղ խնդիրը պարզապես այն է, որ պետք է հանրության առաջ ճիշտ դրվեն շեշտադրումները և չլինեն հաղթանակի մասին պաթետիկ կոչեր, որոնք, ի դեպ, արդեն իսկ հնչում են և ըստ էության դեստրուկցիայի տեսանկյունից ականապատում են առաջիկա ճանապարհը: Պետք է նախընտրական այս շրջանում ձևակերպվի ոչ թե հաղթանակը խորհրդարանի ընտրությանը, այլ քաղաքացիական հաղթանակը որպես հստակ պատկերացում, որում խորհրդարանի ընտրությունը մի գործընթաց է ընդամենը: Այսինքն, խնդիրը քաղաքացիական հաղթանակ հասկացության ձևակերպումն է, մատչելի փաթեթավորումն ու մատուցումը, ոչ թե պաթետիկ կոչերը, ռոմանտիկ կարգախոսներն ու անգամ տղայական աղմուկ-աղաղակը, որը ընտրական գործընթացի ընթացքում կարող է ավելանալ, միևնույն ժամանակ բաարձակապես չավելացնելով քաղաքացիական հաղթանակի շանսը:
Բանն այն է, որ եթե խոսքը տևական գործընթացի մասին է, իսկ Հայաստանում կարծես ակնհայտ է, որ գործընթացը այդուհանդերձ լինելու է տևական և առնվազն չի սահմանափակվելու խորհրդարանական ընտրությամբ և գուցե նաև նախագահական ընտրությամբ, ապա աղմուկն ու աղաղակը առաջին հայացքից ինչքան ոգևորիչ, իրականում նույնքան էլ ուժասպառ անող հատկանիշ ունեն, փոխարենը չեն տալիս որևէ շոշափելի արդյունք: Չպետք է լռել, պետք է խոսել բարձր, խոսել հնարավորինս շատ, պարզապես պետք չէ աղմկել, որ հանրությունը հասկանա, թե ինչի մասին է խոսքը, և որ այդ աղմուկի մեջ էլ չխլանա այն խոսքը, որ անկասկած կասի հասարակությունը, կամ էլ այդ խոսքը չմնա հանրության բերանում:
