«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է Carnegie Endowment հաստատության մոսկովյան գրասենյակի փորձագետ Ալեքսեյ Մալաշենկոն։
– Պարոն Մալաշենկո, անցյալ շաբաթ հայտնի դարձավ, որ Ադրբեջանն ու Եվրամիությունը ստորագրել են «Հարավային էներգետիկ միջանցքի» մասին հռչակագիրը։ Ինչպե՞ս եք գնահատում այդ փաստը։
-Սպասելի էր, որ այդ հռչակագիրը կստորագրվի։ Nabucco-ն մոտ 30 միլիարդ խորանարդ մետր գազ է տանելու Եվրոպա: Այն այլընտրանք ու մրցակից է «Հարավային հոսք» ռուսական ծրագրին: Nabucco-ն Ռուսաստանի համար, իհարկե, ցանկալի չէ: Սակայն ծրագիրը կա, և դրանից չես փախչի: Հիմա տարածվում են խոսակցություններ,- իհարկե, ոչ պաշտոնական բնույթի,- որ Nabucco-ն և «Հարավային հոսքը» կհամակարգվեն, նույնիսկ կմիաձուլվեն: Այսօր ես կարծում եմ, որ Nabucco-ն կկառուցվի: Դա անելու համար կա փող` մի քանի միլիարդ եվրո: Nabucco-ն, անկասկած, շահութաբեր է Եվրոպայի, Ադրբեջանի, Թուրքմենստանի համար: Գազուղին անցնելու է Թուրքիայով, Բուլղարիայով՝ հասնելով մինչև Ռումինիա և Ավստրիա, ուստի սա մեծ, ես կասեի՝ ասիական, կովկասյան ու եվրոպական ծրագիր է: Պլանավորվում է, որ Nabucco-ի կառուցումը կգործարկվի միայն 2015 թ.:
– Ի՞նչ եք կարծում, ինչպիսի՞ն կլինի Մոսկվայի արձագանքը:
-Նախ՝ Մոսկվան ինքն է հրաժարվել գազի արտահանման հարցում Թուրքմենստանի հետ համագործակցելուց, իսկ առանց թուրքմենական գազի Nabucco-ն ուղղակի անհնար կլիներ: Անկասկած, սա ռուսական «Հարավային հոսքի» համար մրցակից կլինի: Բայց բոլորը հասկանում են, որ Nabucco-ն ավելի վտանգավոր է Մոսկվայի քաղաքականության, քան՝ տնտեսության համար, քանզի գազը, իսկապես, միջոց է՝ ազդելու Եվրոպայի քաղաքականության վրա: Nabucco-ով Ռուսաստանի համար գազը, որպես ռազմավարական գործիք, զգալիորեն կկորցնի իր հզորությունը:
-Մոսկվայի ձեռքում Բաքվի վրա ճնշում գործադրելու լուրջ գործիք է, իհարկե, Ղարաբաղյան հակամարտությունը: Ի՞նչ ազդեցութուն կարող է ունենալ Ադրբեջանի և ԵՄ-ի միջև ստորագրված հռչակագիրը այս հիմնախնդրի կարգավորման գործընթացի վրա:
-Ես կարծում եմ, որ հակմարտության ռեալ կարգավորման վրա արդեն ոչինչ չի կարող ազդել, քանի որ դա հավերժ կոնֆլիկտ է: Կլինի Nabucco-ն, թե ոչ, կամ էլի ինչ-որ բան կկատարվի՝ դժվար թե ազդի Ղարաբաղյան գործընթացի վրա:
-Անցյալ շաբաթ Ռուսաստանի արտգործնախարար Ս. Լավրովը, խոսելով Լեռնային Ղարաբաղի թեմայի շուրջ, ասել է, որ այս պահին պետք է չխանգարել գործընթացին: Ձեր կարծիքով, նա ի՞նչ նկատի ունի, և ո՞վ է խանգարում այդ գործընթացին:
-Ես չէի ասի, թե Լավրովը ինչ-որ մեկին գովել է, մեկ ուրիշին` վատաբանել: Նա, ինչպես միշտ, այնպես էր խոսում, որ հասկանալի չէր` ում մասին է խոսքը: Ուստի նրա ակնարկներից ես եզրակացություն չէի անի: Ի դեպ, նրա ելույթը վերլուծող հրապարակումներում Ռուսաստանի համար կարևոր խնդիրների շարքում Ղարաբաղի հարցը նույնիսկ նշված չէ: Այսինքն` Ղարաբաղի հիմնահարցը այն խնդիրներից է, որոնք բնավ որոշիչ չեն համարվում Ռուսաստանի համար:
-Ի՞նչպես եք դուք դա գնահատում:
-Ռուսաստանում, ինչպես ամենուր, հասկանում են, որ հայտնի չէ` ե՞րբ կլուծվի այդ հարցը կամ կլուծվի՞ արդյոք երբևէ: Այս գործընթացում Ռուսաստանն անմիջական դերակատարություն չունի: Ես չեմ կարծում, թե Ռուսաստանը որևէ կողմի շահերը կպաշտպանի. դա հայտնի էր նույնսիկ 1988 թ., երբ Ռուսաստան պետությունը գոյություն չուներ։
