Փետրվարի 28-ին Սահմանադրական խորհրդի հայտնի որոշումից հետո Սարկոզին կարգադրել էր կառավարությանը նոր օրինագիծ պատրաստել, սակայն կառավարությունը հայտնում էր, որ այդ օրենքը չի կարող քննարկվել մինչև ընթացիկ խորհրդարանական նստաշրջանի վերջը` մարտի սկիզբը, և հետևաբար կհետաձգվի մինչև մայիս և հունիս՝ Ֆրանսիայի նախագահական ընտրություններից հետո կայանալիք խորհրդարանական նիստերը, իսկ ավելի հավանական է՝ մինչև սեպտեմբեր, քանի որ գոյություն ունեն իրավական ժամկետներ, եթե նույնիսկ հենց այսօր կառավարությունը որոշում ընդունի, որ պետք է նոր օրինագիծ դնել շրջանառության մեջ:
Մենք ներկայացրել էինք մեր դիտարկումները և համոզմունք էինք հայտնել, որ այս ամենից կարելի էր խուսափել, եթե Ֆրանսիայի նախագահը անմիջապես ստորագրեր օրինագիծը: Մենք նաև համոզմունք էինք հայտնել, որ թեև Սարկոզին խոստացել է նմանատիպ ևս մեկ օրինագիծ պատրաստել և ներկայացնել խորհրդարանի հաստատմանը, եթե Ֆրանսիայի Սահմանադրական խորհուրդը հակասահմանադրական որակի այդ օրինագիծը, ֆիզիկապես այդ օրենքի քննարկման կազմակերպումը Սենատում անհնար կլինի մինչև նախագահական ընտրությունների անցկացումը: Եվ իհարկե շեշտել էինք մեկ այլ շատ կարևոր հանգամանք` եթե նախագահ Սարկոզին և Ֆրանսիայի կառավարությունը հետևողական էին այդ օրինագծի հարցում, ապա օրենքում գոյություն ունի մի կետ, որից ֆրանսիական կառավարությունը չօգտվեց` Սահմանադրական խորհուրդը բացի մեկամսյա ժամկետից, հատուկ դեպքերում, երբ կառավարությունը գտնում է, որ Սահմանադրական խորհրդի կարծիքը պետք է ներկայացվի հրատապ կարգով` կառավարությունը կարող էր Սահմանադրական խորհրդին պահանջ ներկայացնել, որ եզրակացությունը ներկայացվեր յոթ օրում, ինչը փաստացի չարվեց…
Ինչևէ, այս օրերին հաճախակի են հանդիպում գնահատականների, զուգահեռների՝ կապված Ֆրանսիայում Հոլոքոսթի և Սահմանադրական խորհրդի վերջին որոշման` ցեղասպանության հերքումը քրեականացնող օրինագիծը հակասահմանադրական ճանաչելու հետ և պնդումներին, թե Հոլոքոսթը հատուկ դեպք է, քանի որ հիմք է ընդունվել Նյուրնբերգյան գործընթացը: Ըստ «Առաջին լրատվական»-ի զրուցակից ֆրանսաբնակ իրավաբանների` սա հիմնավոր արդարացում չէ, քանի որ Նյուրնբերգյան միջազգային դատավարության ընթացքում Հոլոքոսթը չի հռչակվել որպես ցեղասպանություն, այլ դատապարտել են նրանց, ովքեր իրականացրել են այդ ոճրագործությունը: Այսինքն` իրավական առումով զուգահեռներ անցկացնելը ճիշտ չէ:
«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցները ուշադրություն են հրավիրում այն հանգամանքին, որ 2001-ին ընդունված օրենքը` Հոլոքոսթի ժխտման քրեականացման Գեյսոյի օրենքը, որևէ մեկը չի վիճարկում, հետևաբար հիմա հռետորական հարցեր ուղղել` ինչո՞ւ Ֆրանսիայի Սահմանադրական խորհուրդը Հոլոքոսթի պարագայում այլ դիրքորոշում ունի, իսկ Հայոց ցեղասպանության` այլ, իրավական առումով որևէ տրամաբանության չի ենթարկվում:
Մեր զրուցակիցները մի ուշագրավ հանգամանք ևս մատնանշեցին` օրինագիծը հակասահմանադրական ճանաչելու փաստը կարող է այլ զարցումներ ստանալ իրավական առումով: Ավելին, ըստ էության Սահմանադրական խորհուրդը բավական վտանգավոր նախադեպ է ստեղծել Ֆրանսիայի համար: 2008-ին Ֆրանսիայում ընդունվել է QPC-ն (La question prioritaire de constitutionnalite, հարցի սահմանադրականություն) օրենքը: Սա ենթադրում է, որ ցանկացած անհատ 2008-ից ի վեր, QPC-ի համաձայն, եթե մեղադրվում է, իր դատի ժամանակ կարող է դիմել Սահմանադրական խորհրդին` պահանջել, որ այն օրենքը, որով իրեն մեղադրանք է ներկայացվում` հակասահմանադրական ճանաչվի: Այսինքն` տեսականորեն որևէ ֆրանսիացի նեոնացիստ կարող է հայտարարել, որ Հոլոքոսթ չի եղել և իր դատի ժամանակ դիմել Սահմանադրական խորհրդին` Գեյսոյի օրենքը հակասահմանադրական ճանաչելու պահանջով: Իսկ նման հնարավորության դեպքում Սահմանադրական խորհուրդը իրավական առումով հազիվ թե օրենքը համարի հակասահմանադրական: Այնուամենայնիվ, որքան էլ անհավանական է, որ որևէ ֆրանսիացի կարող է նման բան հայտարարել, մեր զրուցակիցները իրավական առումով նշում են, որ Սահմանադրական խորհուրդը իր որոշմամբ կարող է վտանգի առջև կանգնել, այսինքն` բացվել է մի վտանգավոր դուռ` Հոլոքոսթի ժխտման քրեականացման՝ Գեյսոյի օրենքի հետ, և ցանկացածը կարող է հարցականի տակ դնել դրա սահմանադրականությունը:
Մեր զրուցակիցները նաև լուրջ չհամարեցին Սահմանադրական խորհրդի որոշումից հետո այն «պարզաբանումները», թե Սահմանադրական խորհուրդը ենթարկվեց թուրքական լոբբիի ճնշումներին: Նրանք հակափաստարկ են բերում նախ այն, որ եթե թուրքական լոբբին այդքան ազդեցություն ունենար` կազդեր Սենատի որոշման վրա: Բացի այդ, ֆրանսաբնակ իրավաբանները նշեցին, որ նման արդարացումներ ներկայացնողները գուցեև չեն գիտակցում, թե ինչ է ասել է` «իմաստունների խորհուրդը», նրանք հավաստիացնում են, որ դրա ներկայացուցիչները անկախ են ցանկացած լոբբիից և քննարկում-դիտարկում են օրենքի բացառապես Սահմանադրությանը համապատասխանելը:
Մեր հարցին` եթե ամռանը կամ աշնանը նոր օրինագիծ այնուամենայնիվ մշակվի և դրվի շրջանառության մեջ, դրանում ի՞նչ զիջումներ պետք է լինեն` նախորդի համեմատ, որպեսզի սենատորները դարձյալ չդիմեն Սահմանադրական խորհրդին, ֆրանսաբնակ իրավաբանները նկատեցին, որ թերևս Սահմանադրությանը հակասող դրույթները փոքր-ինչ կարող են մեղմացվել:
