Ինչ որ պահանջվում էր ապացուցել, ապացուցված է․ Փաշինյան-Ալիև գործարքն սկսված է։ Իլհամը հույս ունի, որ Փաշինյանը կհաղթի։ Իսկ հետո կլինի Արևմտյան Ադրբեջան համագումարը։ Արդեն հայտարարված է։ Facebook-ի օգտահաշվում գրել է ռուսաստանցի մեդիամագնատ Արամ Գաբրելյանովը։
«Ինչպես ինձ պատմեցին Դերբենտի ադրբեջանցիները, Փաշինյանը համաձայնել է տալ Սյունիքը և Հայաստանից էլի կտորներ, Ադրբեջանը կհայտարարի Արևմտյան Ադրբեջան ստեղծելու մասին։ Փաշինյանը կասի․ «Պետք է համաձայնել, մենք եղբայրական ժողովուրդներ ենք, ի՞նչ տարբերություն»»,- մանրամասնել է Գաբրելյանովը։
Այս գրառման «բանալին» Գաբրելյանովի խոստովանությունն է, որ Փաշինյան-Ալիև «գործարքի» մասին տեղեկությունը ստացել է Դերբենտի ադրբեջանցիներից։ Բաց աղբյուրներից հայտնի է, որ նա ծնվել է Դերբենտում, որտեղ էլ, ամենայն հավանականությամբ, միջնակարգ կրթություն է ստացել։
Դա, ինչ խոսք, «հանցագործություն» չէ, ոչ էլ այն, որ Գաբրելյանովը Դերբենտում ադրբեջանցի ծանոթներ և մտերիմներ ունի։ Խնդիրն այն է, որ 1940-ական թվականներին Իլհամ Ալիևի մորական կողմի պապը պաշտոնավարել է որպես կոմկուսի Դաղստանի մարզկոմի քարտուղար, իսկ Ադրբեջանում առայսօր Դերբենտը համարում են «վաղնջական թյուրքական քաղաք»։
Դերբենտում և հարակից տարածքներում ավելի քան հարյուր հազար ադրբեջանցի է բնակվում, իշխանության տեղական մարմիններում և գործարար շրջանակներում ունեն ներկայացուցիչներ։ Ռուսաստանի և Դաղստանի իշխանությունները լռելյայն ընդունում են նրանց և Ադրբեջանի իշխանությունների կապերը։
Հաշվի առնելով Մոսկվայում Արամ Գաբրելյանովի դիրքը և ֆինանսական հնարավորությունները, նա հազիվ թե տեղեկություններ ստանալիս լինի Դերբենտի իր նախկին դասընկերներ կամ շուկայի մանրավաճառ ադրբեջանցիներից։ Այսինքն, նա շփվում է Դերբենտի ադրբեջանական համայնքի վերնախավի հետ, իսկ վերջինս իր հերթին սերտ կապեր ունի Ադրբեջանի իշխանությունների հետ։
Բացառված չէ, որ Դերբենտի ադրբեջանցիներին հղումը պարզապես տեղեկատվական հնարք է, որի օգնությամբ Գաբրելյանովը փորձել է գրառմանը «հավաստիություն» հաղորդել, բայց և հավանական է, որ Ադրբեջանը, իրոք, «նրա հետ կապ է պահպանում դերբեենտյան գործարար շրջանակների միջոցով»։ Ամեն դեպքում Արամ Գաբրելյանովը այդ գրառմամբ «վառվել» է։ Թեկուզ այն պատճառով, որ բացահայտել է ադրբեջանցիների հետ իր վստահելի կապերը։ Ինչի համար նա Փաշինյանին մեղադրում է։
