Սոցիալական մեդիայում տեսակետ է շրջանառվել, որ ԼՂՀ ռազմա-քաղաքական ղեկավարության հայրենադարձության իրականացման «արդյունավետ առաջարկություն» կա՝ Ադրբեջանին տրամադրել ղարաբաղյան առաջին պատերազմում սպանված զինվորականների թաղման վայրերի քարտեզները: Այդ դեպքում, իբր, հնարավոր կլինի պատանդներին փոխանակել ադրբեջանցի զինվորների «ոսկորներով»:
Զուտ մարդասիրական առումով սա ոչ միայն ընդունելի, այլև օպտիմալ գաղափար է: Բայց խնդիրն այն է, թե Ալիևի ինչի՞ն են պետք երեսուն-երեսունհինգ տարվա վաղեմության «ոսկորները»: Խոսքը, ընդ որում, ավելի քան չորս հազար «անհետ կորածի» մասին է: Եթե նրանց ճակատագիրն Ադրբեջանի իշխանություններին հուզեր, ապա հարցը կքննարկվեր առաջին պատերազմում հրադադարի հաստատման հենց հաջորդ օրվանից սկսած:
Ավելի քան քառորդ դար տևած բանակցություններում Բաքուն երբեք նման «սենտիմենտալ» խնդիր չի դրել: Հայտնի չէ՝ Երևանը և Ստեփանակերտը անհայտ կորածների վերաբերյալ որևէ առաջարկություն Բաքվին արե՞լ են: Խոսքը կարգավորման բանակցությունների օրակարգի մասին է, միջգերատեսչական հանձնաժողովների մակարդակով շփումներ եղել են, փոխանակումներ իրականացվել:
Երբ այսօր Ադրբեջանը բարձրացնում է չորս հազար «անհետ կորածների» հարցը, ապա միայն՝ մի նպատակով, Հայաստանից ստանալ առաջին պատերազմում սպանված ադրբեջանցի զինվորականների «զանգվածային թաղման վայրերի» քարտեզները: Մնացածը Բաքվին չի հետաքրքրում: Ոչ էլ Իլհամ Ալիևը մտադիր է «զոհվածների պանթեոն» կառուցել և կազմակերպել չորս հազար «ոսկորների» հանդիսավոր վերաթաղում:
Դա նրանց ոչ մի առումով ձեռնտու չէ: Ավելի քան քառորդ դար պետական քարոզչությունը սպանվածների հարազատներին և հանրությանը ներշնչել է, որ նրանք պահվում են Լեռնային Ղարաբաղի և Լաչինի ու Քելբաջարի շրջանների համակենտրոնացման ճամբարներում, ներգրավված են հանքերում, ճանապարհների և թունելների, պաշտպանական ամրությունների կառուցման ստրկական աշխատանքներում և կազատվեն, երբ ադրբեջանական բանակը կվերականգնի երկրի տարածքային ամբողջականությունը: Քառասունչորսօրյա պատերազմը բացահայտել է այդ կեղծիքը: Երկրորդ՝ կարելի է պատկերացնել, թե ինչ շոկ կապրի Ադրբեջանի հանրությունը, եթե միանգամից չորս հազար դագաղ ստանա:
Ալիևի խնդիրն ամենևին էլ մարդասիրական չէ, սպանվածների հարազատների սպասումների բավարարումը չէ: Նրան պետք է, որ Հայաստանը չորս հազար ադրբեջանցի զինվորականի ճակատագրի համար պատասխանատվություն ստանձնի՝ պաշտոնապես ներկայացնելով «զանգվածային թաղումների վայրերի» քարտեզները:
Մնացածը, ինչպես ասում են, կլինի «տեխնիկայի հարց», Ադրբեջանի նախագահի հրամանագրով կստեղծվի հատուկ քննչական խումբ, կներգրավվեն ոչ միայն տեղացի, այլև օտարերկրյա քրեագետներ և կսկսվի «իդենտիֆիկացման» գործընթաց, որ կարող է տևել տարիներ, եթե ոչ՝ տասնամյակներ:
Կարելի է պատկերացնել, թե «ոսկորների» վերաբերյալ դատաբժշկական ինչ «եզրակացություններ» են կազմվելու, քարոզչական ինչ վակխանալիա է տարածվելու աշխարհով մեկ: Եթե կոպիտ ասենք, ապա այդ «ոսկորները» ներկայացվելու են որպես ԼՂՀ ռազմա-քաղաքական ղեկավարությանը ներկացված «ռազմական հանցագործությունների իրեղեն ապացույց»: Իսկ քաղաքական պատասխանատվությունը, բնականաբար, վերագրվելու է Հայաստանին:
Ադրբեջանի հետ մարդասիրական ցանկացած քայլի պետք է գնալ փոխադարձության սկզբունքով, Բաքուն պետք է հայկական կողմին հանձնի Սումգայիթում, Կիրովաբադում, Բաքվում, Գետաշենում, Շահումյանում, Բերդաձորում, Հադրութի տասնչորս գյուղերում 1991թ. «Կոլցո» օպերացիայի հետևանքով սպանված բոլոր հայերի մասունքները, բացահայտի առաջին պատերազմում անհետ կորած շուրջ հազար հայերի ճակատագիրը, իրականացնի արտաշիրմում և վերադարձնի նրանց մասունքները:
Հակառակ դեպքում ադրբեջանական չորս հազար «ոսկորների» գտնվելու վայրի քարտեզագրումը, այդ փաստաթղթերի ադրբեջանական կողմին տրամադրումը լրիվ հակառակ էֆեկտն է ունենալու:
