«Ընդ որում, վարչապետ Փաշինյանն ինչ-որ տեղ ասել է, որ Հայաստանը կտրականապես դեմ է «Զանգեզուրի միջանցքին»: «Զանգեզուրի միջանցքի» մասին երբեք խոսք չի եղել այն պայմանավորվածությունների շրջանակում, որոնք ձեռք են բերվել նախագահ Պուտինի, նախագահ Ալիևի և վարչապետ Փաշինյանի միջև», հունվարի 18-ի մամուլի ասուլիսում հայտարարել է ՌԴ արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովը: Նրա այդ հայտարարությունը փաստացի հերքում է Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիեւի հունվարի 11-ի հարցազրույցում արած հայտարարությունը:
Մասնավորապես, Ալիեւը հայտարարել էր, թե նոյեմբերի 9-ի փաստաթղթի համաձայն Ռուսաստանը պետք է ապահովի Ադրբեջանի եւ Նախիջեւանի միջեւ կապի անվտանգությունը: Միաժամանակ, Ռուսաստանը քաղաքական բարձր մակարդակով առաջին անգամ բավականին հստակ հայտարարում է, որ Պուտինի, Փաշինյանի եւ Ալիեւի միջեւ չի եղել որեւէ «միջանցքային» պայմանավորվածություն: Բանն այն է, որ Ադրբեջանը փակ շրջանակներում պարբերաբար շահարկել է այդ հանգամանքը, ընդ որում հատկապես Թուրքիայի հետ Հայաստանի քննարկումների ուղղությամբ, այդ կերպ նաեւ Թուրքիային տալով այդ քննարկումներում «միջանցքը» պայման դարձնելու առիթ:
Լավրովը այժմ բաց տեքստով է հայտարարում, որ չի եղել «միջանցքի» որեւէ եռակողմ պայմանավորվածություն: Ինչու՞ է Ռուսաստանը հիմա որոշում անել այդ հայտարարությունը այդօրինակ հստակությամբ: Արդյո՞ք դրա պատճառն այն սառնությունն է, որ ներկայումս նկատվում է Ռուսաստանի եւ Թուրքիայի հետ հարաբերությունում, որի խորքում թերեւս Մոսկվայի դժգոհությունն է Շվեդիայի ՆԱՏՕ անդամության հարցում խորհրդարանի վավերացումն ավարտին հասցնելու վերաբերյալ Անկարայի հավաստիացումներից, որ նախորդ տարեվերջին տրվել են Վաշինգտոնին: Թե՞ Լավրովի հայտարարությունը պայմանավորված է նաեւ Իրանի հետ համապարփակ քննարկումներով եւ Մեծ պայմանագրի նախապատրաստությամբ, որն ըստ Լավրովի գերատեսչության խոսնակ Զախարովայի՝ մտել է եզրափակիչ փուլ:
Իսկ ռուս-իրանական որեւէ մեծ համապարփակ միջպետական պայմանավորվածության եւ դրա փաստաթղթավորման հարցում առանցքային նշանակություն ունեցող գործոններից նաեւ հայ-իրանական սահմանի «աշխարհաքաղաքականության» պահպանումն է, որի մասին բազմիցս արտահայտվել է Թեհրանը: Այստեղ սակայն կա նաեւ մյուս հանգամանքը՝ Նախիջեւան-Ադրբեջան բեռների տարանցման հարցում ՌԴ սահմանապահների վերահսկողության հանգամանքը, որի վերաբերյալ կա արձանագրում նոյեմբերի 9-ի համաձայնագրի 9-րդ կետում եւ որը հիշեցնում է նաեւ Լավրովը, իր հայտարարության մի մասով հերքելով Ալիեւին, մյուս՝ այդ վերահսկողության մասով թերեւս ակնարկելով Փաշինյանին: Այստեղ հարցի խորությունն ու նրբությունը այն է, որ այդ հանգամանքը դարձյալ՝ ավելի լայն աշխարհաքաղաքական նշանակության հարց է, որ առանցքային է հենց նույն՝ հայ-իրանական սահմանի աշխարհաքաղաքականության առումով: Ըստ ամենայնի, այստեղ է նաեւ վերջին շրջանում Հայաստանի ուղղությամբ Իրանի դիվանագիտական շփումների աշխուժացման մոտիվը:
