ԱՄՆ Կոնգրեսում Լեռնային Ղարաբաղի վերաբերյալ լսումների ընթաքում ԱՄՆ պետքարտուղարի ըեղակալ Ջեյմս Օ Բրայանը հայտարարել է, որ պետքարտուղարի հանձնարարությամբ Նահանգները պատրաստում է Լեռնային Ղարաբաղի վերաբերյալ համապարփակ զեկույց, որտեղ ըստ նրա, լինելու է ոչ միայն Ադրբեջանի հարձակման օրը տեղի ունեցածը, այլ նաեւ դրան նախորդած իրողությունները: Թե ինչ է նշանակում նախորդած իրողություն, պարզ չէ: Նախորդած իրողությունը տասնամսյա շրջափակու՞մն է, 44-օրյա պատերազմին հաջորդած երեք տարիներն ու նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարությու՞նը, թե՞ նաեւ 44-օրյա պատերազմին նախորդած իրադարձությունները, որոնք հանգեցրել են պատերազմի:
Արդյո՞ք զեկույցը արտացոլելու է նաեւ Մինսկի խմբի համանախագահների, այդ թվում ոչ միայն Ռուսաստանի, այլ նաեւ Ֆրանսիայի եւ Միացյալ Նահանգների պատասխանատվությունը թե 44-օրյա պատերազմի հանգեցրած իրողությունների, թե պատերազմի եւ թե դրան հաջորդած եռամյակի համար, այն բանի համար: Բոլոր դեպքերում, այն, որ Նահանգները մտադիր է պատրաստել Լեռնային Ղարաբաղին վերաբերող պետքարտուղարության զեկույց, կարեւոր է: Մեր խնդիրն է բնականաբար անել առավելագույնը, որպեսզի այդ զեկույցը ունենա ոչ միայն բարոյական, այլ նաեւ գործուն քաղաքական նշանակություն: Ավելորդ է թերեւս ասել, որ զեկույցի տեսքով ԱՄՆ պետքարտուղարությունը քաղաքական գործիք է պատրաստում Միացյալ Նահանգների շահերը առաջ մղելու համար եւ այստեղ պետք է տեսնել բացառապես այդ գործընթացը: Հասկանալի է, որ Նահանգների համար զեկույցը լինելու է Հայաստանին ցույց տրվող «կարկանդակ» եւ Ադրբեջանին ցույց տրվող «մտրակ»:
Մնացյալը թերեւս կախված է լինելու, թե ով ինչպես կաշխատի Նահանգների հետ: Միեւնույն ժամանակ, Ադրբեջանի հանդեպ «մտրակն» իհարկե կաշխատի գերազանցապես այն ժամանակ, երբ Ադրբեջանը աշխատի Մացյալ Նահանգների շահերի դեմ: Դրան զուգահեռ, փաստ է այն, որ Բաքուն օրինակ տասը ամիս շրջափակելով Արցախը, անտեսել է Նահանգների պետքարտուղար Բլինքենի կոչերը եւ Լաչինի միջանցքն «անհապաղ բացելու» մասին հորդորները, թե պետքարտուղար Բլինքենի, թե պետքարտուղարության այլ բարձրաստիճան դիվանագետների կոչերը: Այդ իմաստով, մյուս կողմից անշուշտ պետք չէ ունենալ որեւէ պատրանք ԱՄՆ Կոնգրեսում կազմակերպված լսումների կամ պետքարտուղարության հնարավոր զեկույցի «մոգական ուժի» առնչությամբ, այլ դիտարկել դրանք պարզապես Արցախի հարցի «փակում» թույլ չտալու խնդրի լուծման ռացիոնալ գործիքակազմի շրջանակում:
