Ալիևյան քարոզչությունը փորձում է Ստեփանակերտի ամայի հրապարակում ելույթին լեգիտիմություն վերագրել: Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ երկրներից հոկտեմբերի 15-ին Իլհամ Ալիևի արցախյան շրջայցը լայնորեն լուսաբանել է Ռուսաստանի ՏԱՍՍ պետական լրատվական գործակալությունը, տեսակետ են արտահայտել ռուսաստանցի մի քանի փորձագետներ: Իհարկե, Վլադիմիր Պուտինի՝ հոկտեմբերի 12-ին Բիշքեկում հնչեցրած «Ղարաբաղի հարցը փակված է» քաղաքական ուղղորդման ոգով և ոճով: Ամերիկյան և եվրոպական մամուլում Ալիևի ելույթին նշանակալի արձագանքներ դեռևս չկան: Սպասվում է, որ մինչև ընթացիկ ամսավերջ Եվրոպայի խորհրդի նախագահ Շառլ Միշելի միջնորդությամբ Բրյուսելում կկայանա Փաշինյան-Ալիև հանդիպում:
Երեկ Գերմանիայի արտգործնախարար Բերբոկը հեռախոսազրույց է ունեցել ադրբեջանցի պաշտոնակից Բայրամովի հետ: Վերջինս փորձել է հավաստիացնել, որ Ադրբեջանը հավատարիմ է «վերաինտեգրման ծրագրին»: Արցախում, ըստ Բաքվի պաշտոնական տեղեկատվության՝ «տասնհինգ հայ դիմել է Ադրբեջանի քաղաքացիություն ստանալու խնդրանքով»: Տարածված լուսանկարներից մեկում բռնատեղահանված արցախցիները ճանաչել են ազգությամբ ռուս մարդու՝ Սերգեյ Օգոլցովին: Նա Ստեփանակերտում բնակվում է 90-ական թվականներից: Բայց եթե անգամ տասնհինգ հայ դիմել է, որ Ադրբեջանի քաղաքացիություն ստանա, ապա դա ամենևին էլ «վերաինտեգրում» չէ, որովհետև այսօր Հայաստանում 150 հազար բռանատեղահանված արցախցի կա:
Բաքվի դիրքորոշման նկատմամբ բարենպաստ միջավայր ստեղծելու համար է, որ ադրբեջանական մամուլում հայտնվել է տեղեկատվություն, ըստ որի՝ ԱՄՆ պետդեպարտամենտի անանուն ներկայացուցիչն ասել է, թե իր երկիրը «շարունակում է սատարել Հայաստանի ջանքերին, որպեսզի տեղափոխված անձինք (Արցախի ողջ հայ բնակչությունը) Հայաստանում ապաստան և բարեկեցություն գտնի,,: Միացյալ Նահանգները պաշտոնապես անընդունելի է համարել ուժի կիրառումը: և սույն տեսակետը ներկայացրած Բաքվի լրատվամիջոցն անգամ փոխանցել է ամերիկյան կողմի մոտեցումը, որ Հայաստանը և Ադրբեջանը պետք է հասնեն ,,խաղաղության, որը կհարգի բոլորի իրավունքները»: Բաքվի վարչախմբի իրական մտադրությունը «Ազատություն» ռադիոկայանի հայկական ծառայությանը հարցազրույցում բացահայտել է ադրբեջանցի փորձագետ Արիֆ Յունուսովը. «Ալիևի նպատակը Ղարաբաղն առանց հայերի ունենալն է»:
ԱՄՆ-ը, ինչպես Բաքվի լրատվամիջոցն է ստիպված եղել խոստովանելու, պաշտպանում է Հայաստան-Ադրբեջան խաղաղության պայմանագրի այն տարբերակը, որը «կհարգի բոլորի իրավունքները»: Ֆրանսիայի արտգործնախարարը հայտարարել է, որ պաշտոնական Փարիզը քննարկում է իրենց հայրենիք վերադառնալու՝ արցախցիների իրավունքի հարցով ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի բանաձև ներկայացնելու տարբերակը: Ռուսաստանը Լեռնային Ղարաբաղի հարցը համարում է «փակված»: Բայց ՌԴ խաղաղապահ զորախումբը շարունակում է մնալ Արցախում: Մոսկվան և Բաքուն հարցը քննարկում են երկու երկրների միջև հարաբերությունների և տարածաշրջանի ապագայի կտրվածքով: Մոսկվային, ամենայն հավանականությամբ, ձեռնտու կլինի, եթե երկու-երեք տասնյակ հազար արցախցի վերադառնա:
Բայց ի՞նչ երաշխիքներով: ՌԴ խաղաղապահ զորախմբի ներկայությամբ Իլհամ Ալիևն իրականացրել է էթնիկ զտումներ, բռնատեղահանություն: Ստեփանակերտի կենտրոնական հրապարակից ելույթում նա ակնարկեց, որ քաղաքը կառուցվել է խորհրդային Ադրբեջանի և հատկապես իր հոր՝ Հեյդար Ալիևի ,,հոգածությամբ,,: Դա ուղղակի ազդակ էր, որ Արցախում թողնված ամեն ինչ ,,ադրբեջանական սեփականություն է,,: Բրյուսելյան հավանական հանդիպումից առաջ, այսպիսով, Ալիևը հավելյալ սրություն է սադրում: Նա փորձելու է Հայաստանի վարչապետին ներքաշել ցավոտ քննարկումների մեջ: Նախընթաց մեկ տարում պաշտոնական Ստեփանակերտի ,,երերուն,, կեցվածքը, խուսափողականությունը խիստ բացասաբար են անդրադարձել Փաշինյան-Ալիև բանակցությունների վրա:
Այսօր Արցախի դե-ֆակտո իշխանությունները կամ ով կլիազորվի հանդես գալու արցախցիների անունից՝ նա, պարտավոր են իրենց վրա վերցնել հայրենիք վերադարձի, անձնական և հանրային սեփականության իրավունքի ճանաչման, անվտանգության և իրավունքների երաշխավորման հետ կապված հարցերի քննարկման պատասխանատվությունը: Հայաստանը Ադրբեջանի հետ քննարկելի հարցեր ունի՝ կապված սահմանազատման, միջպետական սահմանի ապառազմականացման, հաղորդակցությունների վերաբացման և դրանց նկատմամբ միմյանց ինքնիշխանությունը լիովին ճանաչելու և անվերապահորեն հարգելու հետ: Քնարա-բարոյախոսական զեղումների ժամանակն սպառվել է: Մեզ համար՝ ծանրագույն հետևանքներով: Բայց ուշքի գալու համար մենք պետք է ունենանք ուժեղ, զարգացած, ժողովրդավար և ինքնիշխանությամբ միջազգայնորեն մրցունակ Հայաստան:
