«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է «American Enterprise Institute»-ի արտաքին և անվտանգային քաղաքականության ավագ գիտաշխատող Մայքլ Ռուբինը։
-Պարոն Ռուբին, արդեն երկրորդ անգամ եք մասնակցում այս կոնֆերանսին։ Նկատի ունենալով, որ անցած տարվանից ի վեր փոխվել է իրավիճակն Արցախի շուրջ, ի՞նչ դիտարկումներ ունեք։
-Այս կոնֆերանսի նպատակն այն է, որ աշխարհի տարբեր կետերից մասնագետները հավաքվեն ու քննարկեն այն անվտանգային խնդիրները, որին բախվում են Հայաստանն ու Արցախը։ Մասնագետները ներկայացնում են տարբեր մեթոդաբանություններ, տարբեր կարծիքներ..ես ձեր հարցին կպատասխանեմ մի քանի օր անց, երբ համաժողովն ավարտվի ու ի մի բերվեն գնահատականները, զեկույցներ գրվեն ստեղծված իրավիճակի շուրջ։
-Տեսնում ենք, որ Ադրբեջանի նախագահն արհամարհում է միջազգային իրավունքը և այն իրավիճակը, որում այսօր գտնվում է Արցախը, հավելյալ այլ ջանքեր է պահանջում։ Ի՞նչ քաղաքական, դիվանագիտական քայլերի կարիք եք տեսնում։
-Կարևոր է, որ ո՛չ Հայաստանը, ո՛չ էլ Արցախը չհենվեն միայն արտաքին գործոնների վրա ու չսպասեն պատրաստի լուծումներ, որ իրեն կառաջարկեն միջազգային ուժերը։ Սրա փոխարեն անհրաժեշտ եմ համարում շատ ակտիվ քաղաքական, դիվանագիտական աշխատանք իրականացում, որի արդյունքում միջազգային հանրության ուշադրությունը մշտապես կլինի Արցախի վրա։ Օրինակ՝ գերիների նախադեպն ունենալով, Հայաստանը կարող է ցույց տալ, որ չնայած կա նրանց վերադարձի պայմանավորվածություն, Իլհամ Ալիևը այն չի կատարում, ուստի Հայաստանին անհրաժեշտ է հավելյալ աջակցություն։ Այսօր այստեղ են հավաքվել միջազգայնագետներ, միջազգային իրավունքերի մասնագետներ, փաստաբաններ, ում հետ մենք կարող ենք գնահատել իրավիճակը, ապագայի ռազմավարությունը, որպեսզի այլևս ոչ ոք չտուժի։
-Հայաստանը կարո՞ղ է ակնկալել միջազգային փաստահավաք առաքելության ներկայություն, ինչպես ՀՀ իշխանություններն են անհրաժեշտ համարում։ Հստակ է, որ ռուս խաղաղապահներն իրենց պարտականությունները չեն կատարում, ռեա՞լ է ակնկալել միջազգային այլ ուժերի ներկայություն։
-Որպես ամերիկացի կարող եմ հարցնել, որ եթե տարբեր տեղերից դիվանագետներ են գնում Երևան ու Բաքու, ինչու՞ նրանք չեն կարող նաև Արցախ գնալ ու տեղում ծանոթանալ իրավիճակին։ Հստակ է մի բան՝ ցեղասպանություն տեղի չի ունենում, երբ կա ուշադրություն, ցեղասպանությունը տեղի է ունենում միայն մթության մեջ։ Միջազգային հանրությունը պետք է ուշադրության լույսը պահի Արցախի վրա և եթե Ադրբեջանը թույլ չի տալիս, որ միջազգային անկախ դիտորդներ լինեն այնտեղ, ապա պետք է Ալիևի հետ շատ ավելի լուրջ խոսակցություն լինի՝ պատժի հնարավոր տարբերակների, սանկցիաների մասին։ Դա ազդակ կլինի Ալիևին, որ այլևս այդպես չի կարող շարունակել։
-Ռուս խաղաղապահների գործունեությունը կամ անգործությունն ինչպե՞ս կգնահատեք, եթե նրանք չեն իրականացնում իրենց պարտականությունները, ի՞նչ անել։
-Ինչ վերաբերում է խաղաղապահներին, ապա միանգամայն պարզ է, որ ռուս խաղաղապահները չեն կատարում նոյեմբերի 9-ի համաձայնագիրը։ Երբ ես տեսա անցակետը, որ ադրբեջանցիները տեղադրել են կամրջի վրա Լաչինի միջանցքում, տեսա նաև, որ ռուս խաղաղապահները 50 մետր հեռավորության վրա էին ու ոչինչ չէին անում՝ կանխելու Ադրբեջանի ապօրինի գործողությունները։ Եթե դու չես կարող հենվել ռուսների վրա, ապա կարևոր է բերել այնքան միջազգային գործընկերներ, որքան հնարավոր է՝ Արցախի ժողովուրդն անվտանգ լինի։
