Հայ-թուրքական հարաբերության կարգավորման գործընթացի Թուրքիայի բանագնաց Սերդար Քըլըչը թվիթերյան գրառում է ուղղել իր հայաստանցի գործընկեր Ռուբեն Ռուբինյանին և փոխարտգործնախարար Վահան Կոստանյանին, նրանց շնորհակալություն հայտնելով Թուրքիայում աղետալի երկրաշարժի առիթով ցուցաբերված փրկարարական ծառայության և մարդասիրական բեռների համար, ասելով, որ միշտ կհիշի Հայաստանի «առատաձեռն» օգնությունը: Ինչ քաղաքական նշանակություն է ունենալու Քըլըչի հիշողությունը, անշուշտ դեռ հարց է:
Թուրքիային ցուցաբերած օգնությունն ինչպես հայտնի է Հայաստանում առաջացրել է խիստ իրարամերժ ու ծայրահեղ գնահատականներ ու դիրքորոշումներ, և դրանք հնչում են առ այսօր: Այդ տարբեր, և հաճախ սուր քննադատական դիրքորոշումներն ու գնահատականները միանգամայն օբյեկտիվ և հիմնավոր են, ու ի վերջո բխում են ոչ միայն պատմությունից, այլ նաև Հայաստանի և Արցախի հանդեպ Թուրքիայի քաղաքականությունից: Մյուս կողմից սակայն, առկա աշխարհաքաղաքական և ռեգիոնալ իրողությունները ստիպում են, որպեսզի Հայաստանը կարողանա գնահատել իրավիճակը առավելագույն սառնությամբ, առաջնորդվելով ոչ թե արդեն տեղի ունեցածի հանդեպ վերաբերմունքի, այլ հնարավոր տեղի ունենալիքի, հնարավոր մարտահրավերների ու ռիսկերի կանխարգելման համար անելիքի տրամաբանությամբ: Իսկ այստեղ Թուրքիայի հետ շփումների պարագան այդ անելիքի կարևոր մասն է, օգտագործելով դրա համար հնարավոր ռացիոնալ առիթներն ու խողովակները: Եվ, եթե անգամ այս դեպքում գործ ունենք մարդկային կյանքեր խլող ողբերգական առթի հետ, այդուհանդերձ դա ևս պետք է դիտել հնարավորություն՝ այդ թվում առավել ևս այն անելիքի շրջանակում, որի նպատակը պետք է լինի ռեգիոնալ առումով այսպես ասած «մարդածին սպառնալիքները» զսպելու և դրա հետևանքով նոր զոհերի չունենալու հրամայականը: Ասել, թե Թուրքիայի ուղղությամբ աշխատանքը բավարար է դրանից զերծ լինելու համար, կլինի ծայրահեղ մոլորություն: Բայց, վրիպում կլինի մտածելը, թե հնարավոր է այդ աշխատանքում «բաց թողնել» թուրքական ուղղությունը:
Միևնույն ժամանակ, թերևս մոլորություն է նաև այն, թե ողբերգական առիթով Հայաստանի օգնությունը և ցավակցությունը այդ ուղղությամբ հաշվենկատ գործողություն է: Բոլորովին, բնական աղետի մարդկային ցավի վրա հաշվարկ անելը թերևս հնարավոր չէ: Ու նաև բարոյական չէ:
Հայաստանի քայլն անշուշտ ոչ միայն մարդասիրական է, այլ նաև քաղաքական, դիվանագիտական, անկասկած, քանի որ ժամանակակից աշխարհում քաղաքականություն ասվածը առավել քան հիբրիդային երևույթ է բոլոր երկրների պարագայում: Բայց, Հայաստանի քայլի քաղաքական առանցքը հենց մարդասիրական արժեհամակարգային բաղադրիչի ընդգծումն է, որպես հայաստանյան պետական քաղաքականության առանցքային հատկանիշ:
Հայաստանը ունի դիվանագիտական-քաղաքական ռեսուրսի բավականին համեստ գործիքակազմ, ու այդ համեստությունն առավել քան կարևոր է դարձնում այդ քաղաքականության ընդհանուր նկարագրում արժեհամակարգային բաղադրիչի նշանակությունը՝ ընդհանրապես, որպես միջազգային ասպարեզում հայկական քաղաքականության այցեքարտ ու դրանով հանդերձ նաև որոշակի փաստարկային անկյունաքար: Հայաստանը Թուրքիայում ու Սիրիայում երկրաշարժի ողբերգական առիթով իր գործողություններում դրսևորում է ոչ թե պարզունակ քաղաքական հաշվարկ, այլ իր պետական քաղաքականության այցեքարտային-անկյունաքարային բաղադրիչը՝ մարդասիրական արժեքները, որոնք դնում է ընթացիկ քաղաքական հարցերի և խնդդիրների բուրգի գագաթին: Սա ունի կարևոր նշանակություն, որքան էլ պետք է իհարկե զերծ լինենք դրա բացարձակ նշանակալիության պատրանքից: Այդուհանդերձ, այդ հանգամանքն է թերևս Հայաստանի քայլի հիմքում, և հետո միայն մնացյալ ասպեկտները:
