Այս տարի խաղող վերամշակող ընկերությունները կանխատեսում են, որ խաղողի մթերումների ծավալները կհասնեն շուրջ 150 հազար տոննայի: Օգոստոսի 19-ի դրությամբ վերամշակողները գյուղացիական տնտեսությունների հետ կնքել են խաղողի մթերման 6,701 պայմանագիր (43,241 տոննա): Գյուղնախարարության համաձայն՝ հումքի պայմանագրերի կնքման գործընթացը շարունակվում է:
«Առաջին լրատվականի» հետ զրույցում Հայ գինեգործների միության նախագահ Ավագ Հարությունյանը դիվանագիտորեն նշեց, որ խաղող կմթերեն այնքան, որքան պետք է: Նրա խոսքով, մթերման պաշտոնական թվերը կլինեն 135-145 հազար տոննա, իսկ ընդհանրապես բերքի չափը՝ 230-240 հազար տոննա:
«Բայց դա իրականությանը չի համապատասխանում: Թե իրականում ինչքան է, Աստված գիտի»,- ասաց Ա. Հարությունյանը:
WikiLeaks-ի հայտնի հրապարակումներից մեկը, որքան էլ զարմանալի է, վերաբերում է հենց հայկական խաղողին ու կոնյակագործությանը: Նշվում է, որ Հայաստանում խաղողի բերքի պաշտոնական վիճակագրությունն ուռճացված է` կոնյակի անօրինական արտադրությունը կոծկելու նպատակով. տեղական արդյունաբերողներն արտադրում են ԵԿԳ պրեմիում բրենդի կրկնօրինակներ` որպես հումք օգտագործելով արտասահմանյան անորակ սպիրտը:
Ա. Հարությունյանի խոսքով, վերջերս սկսել են ավելի շատ սպիրտ ներկրել ՀՀ, սակայն առայժմ դա էական ծավալներ չի կազմում և մեր ընդհանուր պաշարների 5-10%-ից ավելի չի լինի, որովհետև հանրապետությունում կան այդ սպիրտին փոխարինող միջոցներ: Սպիրտի օգտագործումը կոնյակագործության մեջ, բնականաբար, գցում է կոնյակի որակը: Սա արգելող օրենք ընդունվել է, բայց այն համատարած խախտվում է: Կոնյակի արտադրության մեջ սպիրտի օգտագործումն աղետալի չափերի էր հասել 1998-2005 թթ.-ի միջակայքում, իսկ 2006-2007 թթ.-ից դրությունը սկսել է լավանալ:
«Հայկական կոնյակի վարկն աշխարհում չի ընկնի, քանի որ վերջերս մեր կոնյակի որակը գնալով լավանում է»,- հավաստեց Ա. Հարությունյանն ու հավելեց. «Անարդարության կոմպոնենտը 1998-2005-ին 100% էր, հիմա մոտ 40% է, այսինքն՝ 2.5 անգամ լավացել է»:
Այն, որ խաղողի բերքատվության պաշտոնական ցուցանիշները գերազանցում են իրական չափը, մեզ հետ զրույցում հավաստել էր նաև Ագրարագյուղացիական միության նախագահ Հրաչ Բերբերյանը, ըստ որի խաղողի իրական բերքը կլինի 120-130 հազար տոննա, որից մթերման համար՝ 80-100 հազար տոննա, բայց կասեն՝ 150 հազար տոննա խաղող կա:
WikiLeaks-ի հրապարակումն ասում է, որ 2005 թ.-ին Հայաստանում խաղողի բերքը պաշտոնական տվյալներով հաշվարկվել է 130 հազար տոննա, մինչդեռ իրականում չի գերազանցել 60 հազար տոննան:
Ամեն դեպքում, եթե խաղողի բերքատվության ցուցանիշների ուռճացումը նպատակ չի հետապնդում կոնյակագործության մեջ սպիրտի անօրինական ծախսը կոծկելու համար, ապա ո՞րն է դրա իմաստը և որքա՞ն խաղող է իրականում արտադրվում ՀՀ-ում:
Աշխարհում խաղողի բերքատվության ռեկորդակիրներ են համարվում Արգենտինան, ԱՄՆ-ը, որտեղ բերքատվությունը 170-200 ց/հա է՝ կախված բնակլիմայական պայմաններից: Փաստենք, որ այդ երկրներում բնակլիմայական պայմանները, հողերի բերքատվությունը շատ ավելի լավն են, քան մեր երկրում, դրան հավելած՝ մշակությունն իրականացվում է ամենաբարձր մակարդակով՝ չխնայելով ոչինչ:
Երբ Հայաստանում մթերված խաղողի քանակը բաժանում ենք հեկտարների վրա, ապա միջին բերքատվությունը ստացվում է 200 ց-ից ավելի, այն դեպքում, երբ խորհրդային ամենալավ տարիներին խաղողի բերքատվությունը չէր գերազանցում 70 ց/հա-ն: Խորհրդային լավ տարիներին Հայաստանի տնտեսությունը ոչնչի պակասություն չուներ՝ պարարտանյութերը, ոռոգման ջուրը, հոգատար վերաբերմունքը լիուլի էին. այգիները ոռոգում էին 10 անգամ՝ ներկայիս 3 անգամվա փոխարեն, պարարտացնում էին 3 անգամ՝ հիմա չեն պարարտացնում կամ շատ քիչ են պարարտացնում, բուժում էին 8-10 անգամ՝ ներկայիս 1-3 անգամվա փոխարեն: Դատելով զուտ թվական տվյալներից՝ ստացվում է, որ հիմա մենք 3 անգամ ավելի ինտենսիվ ենք մշակում խաղողը, ավելի շատ ենք ոռոգում, պարարտացնում, քան խորհրդային տարիներին:
Ընդ որում, նույն պաշտոնական թվերի համաձայն՝ ստացվում է, որ բերքատվության առումով Հայաստանը ռեկորդակիր է ամբողջ աշխարհում: Սա չի տեղավորվում ոչ մի տրամաբանության մեջ:
Ուրեմն, ո՞րն է իշխանությունների նպատակը: Ցույց տալ, որ գյուղատնտեսության գոնե մի ճյուղը բարգավաճո՞ւմ է:
