Ռուսական Независимая газета թերթը փորձել է պարզել, թե ինչու է Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը հրաժարվել սեպտեմբերի 2-3-ին Դուշանբեում տեղի ունենալիք ԱՊՀ երկրների հոբելյանական գագաթնաժողովին մասնակցելուց։ Այն, որ Ալիևը հրաժարվել է մասնակցել այդ գագաթնաժողովին, հայտնի դարձավ օգոստոսի 16-ին։ Չգիտես ինչու, պաշտոնական Բաքուն, սկզբնական շրջանում հաստատելով Դուշանբեի գագաթնաժողովին Ադրբեջանի նախագահի մասնակցությունը, դրանից 3 օր անց մտափոխվեց։
Ենթադրվում է, որ դրա պատճառ կարող է հանդիսանալ Սոչիում Ռուսաստանի նախագահ Դմիտրի Մեդվեդևի հետ ղարաբաղյան հակամարտության վերաբերյալ ձախողված բանակցությունները։ Ալիևի այդ դեմարշը գլխավորապես պայմանավորված է ղարաբաղյան բանակցային գործընթացի վերջին զարգացումներով։ Ասում են, թե Բաքուն դժգոհ է միջնորդների դիրքորոշումից և մասնավորապես նրանից, որ նրանք ճնշումներ չեն բանեցնում Հայաստանի վրա, որը գրեթե 20 տարի շարունակ տիրում է Ադրբեջանի «օկուպացված» տարածքներին։
Փորձագետներն Ալիևի այս քայլը որակում են որպես Մոսկվային հասցեագրած ազդանշան. Ռուսաստանը դադարում է հակամարտությունների կարգավորման հարցում գործընկերների աչքում միջնորդ լինելուց։ Ավելին, եղբայրական մայրաքաղաքներում նրան մեղադրում են առևտրային պատերազմներ սանձազերծելու մեջ, ինչի նպատակը Կրեմլի համար շահավետ տնտեսական ու քաղաքական փոխզիջումներին պարտադրելն է։ Դա առաջին հերթին վերաբերում է ՎՈՒԱՄ-ի երկրներին (Վրաստան, Ուկրաինա, Ադրբեջան, Մոլդովա)։
Կառնեգիի հիմնադրամի մոսկովյան կենտրոնի փորձագետ Ալեքսեյ Մալաշենկոն նշում է. «Այն, որ Ալիևը գնացել է այդպիսի քայլի, վատ է Ռուսաստանի համար, քանի որ նա իր գործընկերների աչքերում կորցնում է միջնորդի իր կերպարը և վերածվում է Հայաստանի լոբբիստի։ Այն, որ դա անում է հենց Ալիևը՝ զգուշավոր ու խելացի քաղաքական գործիչը, խոսում է այն մասին, թե նրան ուր են հասցրել։ Ալիևի քայլը հաստատում է ԱՊՀ-ի անընդունակությունը»։
Հայտնի է, որ Դուշանբեի գագաթնաժողովին, Ալիևի փոխարեն, մասնակցելու է Ադրբեջանի վարչապետ Արթուր Ռասիզադեն։ Ադրբեջանի խորհրդարանի պատգամավոր, քաղաքագետ Ռասիմ Մուսաբեկովը նշել է. «ԱՊՀ ոչ պաշտոնական և անգամ պաշտոնական գագաթնաժողովները վերածվել են հետխորհրդային նախագահների ակումբի։ Վերջին տասնամյակում իրականացված հանդիպումների ժամանակ ընդունվում և իրագործվում են միայն աննշան հարցեր։ Գաղտնիք չէ, որ շատ նախագահներ ԱՊՀ երկրների գագաթնաժողովներին ժամանում են այն դեպքում, եթե նախնական պայմանավորվածություն են ունենում Ռուսաստանի նախագահի հետ հանդիպման վերաբերյալ։
Ռուսաստանի նախագահ Դմիտրի Մեդվեդևի հետ Իլհամ Ալիևը հանդիպել էր ոչ վաղ անցյալում Սոչիում և մանրամասն քննարկել ռուս-ադրբեջանական հարաբերությունների, ինչպես նաև ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման հարցը։ «Հայկական կողմի ցուցաբերած համառության» պատճառով անիմաստ է դարձել Ալիև-Մեդվեդև-Սարգսյան եռակողմ հանդիպումների պլանավորումն ու անցկացումը։ Այդ դեպքում չարժե գնալ Դուշանբե և ժամանակ կորցնել»։
