Եթե չլիներ այդ համակարգային արատը, այսինքն` տնտեսության գերկենտրոնացումը մի քանի կլանների ձեռքում, մենաշնորհներն ու օլիգոպոլիաները, տնտեսության կառավարման ստվերային մեխանիզմները, բիզնեսի եւ իշխանության սերտաճվածության չափազանց բարձր մակարդակը, կոռուպցիան, ապա գուցե տնտեսական ճգնաժամը Հայաստանի վրա չէր անդրադառնա այն ձևով, ինչպես որ եղավ, եւ չէր լինի անկման այն տեմպը եւ ընթացքը, որ կա:
Խնդիրն այն է, որ մեծ հաշվով դժվար է գնահատել Հայաստանում տնտեսական որեւէ քաղաքականության իրական արդյունավետությունը` լինի դա հակաճգնաժամային կամ «սովորական» տնտեսական քաղաքականություն, եթե կան համակարգային այդ արատները: Ահա թե ինչու պետք է տնտեսական ճգնաժամը դառնար համակարգային բարեփոխումների խթան: Հակառակ պարագայում Հայաստանի տնտեսությունը նմանվում է դանայան տակառի, որի մեջ ինչքան ուզում ես հակաճգնաժամային փողեր լցրու, միևնույն է, էֆեկտը լինելու է անհամարժեք, քանի որ համակարգը խժռում է այդ փողերը, ու ինչքան իրավիճակը կրիտիկական է լինում, այդքան ավելի շատ է խժռում: Ու հենց դա է, թերևս, ներկայիս կառավարության «դժբախտությունը», որ համակարգի տրամաբանությունը չփոխելով, փորձում են իրավիճակ փոխել, չցանկանալով համակերպվել այն մտքին, որ ներկայիս պայմաններում դա անհնար է:
Համաշխարհային ճգնաժամի պայմաններում, նույնիսկ զարգացած երկրների վերնախավերը, որտեղ համակարգային վիճակը, մեղմ ասած, ավելի բարվոք է, քան Հայաստանում, կարճաժամկետ էֆեկտ ենթադրող քայլերին զուգահեռ, հիմնական քննարկումները ծավալեցին համակարգային վերափոխումների անհրաժեշտության թեմատիկայով, փաստելով, որ առկա տնտեսական համակարգերը շատ առումներով սպառել են իրենց, և անհրաժեշտ է լրջորեն մտածել դրանց վերափոխման անհրաժեշտության մասին, եթե կա ճգնաժամային «սպազմներից» խուսափելու ցանկություն:
Հայաստանի պարագայում, որտեղ տնտեսական համակարգը կարելի է բնորոշել որպես կապիտալիզմի «քարանձավային» ժամանակաշրջանին հարիր, ճգնաժամի հաղթահարման համար համակարգային բարեփոխումների անհրաժեշտությունն ունի կենսական նշանակություն, որովհետեւ եթե ներկայիս ճգնաժամի պայմաններում էլ ելքերը գտնվեն ընդամենը «փող աշխատելու» տրամաբանության մեջ, ապա ներկայիս տնտեսական համակարգն այլևս ցեմենտվելու է այդ հոգեբանությամբ, և այն փոխելը երևի թե դառնալու է գործնականում անհնար:
