«Առաջին լրատվական»-ի հարցերին պատասխանել է ՀՀ սփյուռքի գործերի գլխավոր հանձնակատար Զարեհ Սինանյանը:
Կառավարությունը փոփոխություն է անում «Կապիտալի շուկայի զարգացման ծրագիրը հաստատելու մասին» որոշման մեջ, որտեղ նախատեսվում է Սփյուռքի պարտատոմսերի թողարկման դեպքում իրականացնել դրանց նկատմամբ պահանջարկի ուսումնասիրություն և դրա հիման վրա պարտատոմսերի տեղաբաշխմանն ուղղված ֆինանսական գործիքի մշակման վերաբերյալ առաջարկի ներկայացում: Նշվում է, որ դա Հայաստան-Սփյուռք հարաբերություններում որակական փոփոխություն կբերի: Ինչու նման քայլի գնալու անհրաժեշտություն առաջացավ և ինչ ակնկալիքներ ունեք Սփյուռքից նաև կապիտալի ներհոսքի առումով:
Նման պարտատոմսերը կապիտալ գոյացնելու միջոց են և միջազգային պրակտիկայում օգտագործվում են այլ պետությունների կողմից: Սփյուռքի պարտատոմսերի գաղափարը շրջանառության մեջ է դրվել դեռևս 2018 թվականից: Այս փուլում մենք զուտ ուսումնասիրում ենք դրանց թողարկման, դրանց արդյունավետ շահագործման հնարավորությունը: Այսինքն այդ որոշումով մենք զուտ մեկնարկում ենք փորձագիտական փուլը:
Մոտավորապես որքա՞ն կտևի այդ փորձնական փուլը:
Մենք այդպես վերջնաժամկետներ չենք դրել, պարզապես ուզում ենք համոզված լինել, որ գործընթացն արդյունավետ է լինելու, որից հետո որոշում կկայացնենք և այդ ուղղությամբ կշարժվենք առաջ:
Սա, ինչպես նշեցի, կապիտալ ձևավորելու, ռեսուրս ստեղծելու մի միջոց է, բայց շատ կարևոր է նաև այն առումով, որ Սփյուռքի ներգրավվածությունը Հայաստանի հետ այլ որակի կարող է բերել: Սա ևս մի որակական շերտ է ավելացնում, որովհետև սա արդեն բարեգործություն չէ, ֆինանսական ներդրման պես մի բան է: Բնական է, որ պարտատոմս գնողները հետ են ստանալու իրենց գումարը՝ ինչ-որ հավելավճարով: Հետևաբար ինչո՞ւ մենք չօգտագործենք արդեն գոյություն ունեցող ֆինանսական մեխանիզմները, որոնք տարածված են ողջ աշխարհում: Սա, ըստ էության, երկու նպատակ ունի, նախ կապիտակլի գոյացում, երկրորդը՝ Սփյուռքի Հայաստանին կապելը:
Սփյուռքը պատերազմից հետո էր ավելի շատ հետաքրքրված Հայաստանով, թե՞ հիմա: Արդյոք հիմա չկա որոշակի զսպվածություն և հիասթափություն, որը բացասական է ազդում ներդրումների վրա:
Այդպես դժվար է համեմատություն անելը: Իհարկե, պատերազմից հետո որոշ զանգվածի մոտ կա հիասթափություն, նույնը կա նաև Հայաստանում, ինչը բնական երևույթ է: Բայց ասել, որ պատերազմից առաջ Սփյուռքն ավելի պատրաստակամ էր ինչ-որ տնտեսական շփումների մեջ մտնել Հայաստանի հետ, քան այսօր, ես այդպիսի եզրակացություն չէի անի:
Սփյուռքի հետ հարաբերություններում ո՞ր երկրների հայ համայնքների հետ է ավելի դժվար լինում աշխատանքը, որոնց հետ՝ ավելի հեշտ:
Տարբեր փուլերում տարբեր է: Պատերազմից հետո որոշ մի պահ ընդհանրապես դժվար էր մեր շատ համայնքների հետ հարաբերվելը: Բայց այդ կրիտիկական փուլը հաղթահարված է: Մեր բոլոր ակտիվ համայնքների հետ էլ աշխատանքը ընթանում է: Որքան հեռու են Հայաստանից, այնքան կապը մի քիչ ավելի թույլ է, ինչը հասկանալի է: Բայց աշխատում ենք այդ ուղղությամբ ևս, որպեսզի կապն ավելի ամուր լինեն, քան երբևէ:
Սփյուռքում գործող հայկական կուսակցությունները որքանով են օգնում կամ խանգարում Հայաստան- Սփյուռք հարաբերություններին:
Բոլոր համայնքներում տեղի են ունենում հին կառույցների և ստեղծվող, կազմավորվող, հզորացող նոր կառույցների բախման գործընթաց: Բախվում են այն իմաստով, որ հները, բնական է, իրենց դիրքերը չեն ուզում զիջել, նորերն էլ անհրաժեշտ են համարում գոյանալ, կազմակերպվել ու ամրանալ: Հետևաբար, այդ գործընթացն ամեն տեղ տեղի է ունենում:
Դուք անկախության տոնին կոչով հանդես եկաք՝ եկեք հայրենիք, տեղում փոխեք և կերտեք ձեր եազած Հայաստանը, հայրենադարձվեք և այդպես հզորացրեք մեր պետությունը: Հայրենադարձվելու կոչերին հատկապես պատերազմից հետո ինչպե՞ս է արձագանքում Սփյուռքը: Տեղ հասնո՞ւմ են այս մեսիջները:
Արձագանքողն արձագանքում է: Քանի որ ես այդ բնագավառի մեջ եմ, ես գիտեմ շատ մարդկանց, որոնք պատերազմից հետո, նաև պատերազմի արդյունքում որոշել են հայրենադարձվել: Չարձագանքողն էլ չի արձագանքում: Բնական է, որ ակնկալիք չկա, որ բոլորն արձագանքելու են և տեղափոխվեն Հայաստան: Կոչը նրա մասին էր, որ ամենալավ ձևը ազդել ներհայաստանյան գործընթացների վրա, մանավանդ եթե դժգոհ եք որևէ բանից, դա անհատական մասնակցությունը, անհատական ջանքն է փոփոխության ուղղությամբ:
