«Առաջին լրատվական»-ի հարցերին պատասխանել է Ստամբուլում լույս տեսնող «Ակոս» հայկական շաբաթաթերթի հայերեն բաժնի խմբագիր Բագրատ Էստուկյանը
Պարոն Էստուկյան, նախորդ շաբաթ Նիկոլ Փաշինյանն անդրադարձել էր հայ-թուրքական հարաբերություններին և նշել, որ Թուրքիայից եկող եկող դրական ազդակներ կան: Դուք ինչպե՞ս եք գնահատում այսպիսի հայտարարությունները Հայաստանի կողմից և պե՞տք է արդդյոք ոգևորվել Թուրքիայից եկող ազդակներով:
Հստակ որևէ կոչ կամ զարգացում չկա այդ ուղղությամբ: Թուրքիայի նախագահ Էրդողանի հայտարարությունները տրամադրության բացահայտում են, այլ ոչ թե ծրագիր, հետևաբար այդ տրամադրության բացահայտումներից մեծ ակնկալիքներ պետք չէ ունենալ: Այդ խոսքերը 44-օրյա պատերազմի ավարտից ի վեր զանազան առիթներով ասվում են, հետևաբար, այստեղ բացառիկ նորություն չկա: Այդ առումով, պետք է մի փոքր զգուշորեն մոտենալ նման հայտարարություններին:
Այսինքն պետք չէ ոգևորվել Էրդողանի հայտարարություններով և Երևանում դրան ի պատասխան հայտարարություններ անե՞լ:
Այո, դա սխալ ռազմավարություն է, այս պահին պետք է մի փոքր ավելի զուսպ լինել, որովհետև այն վիճակը, որ այսօր կա հայ-թուրքական հարաբերություններում, բոլորն էլ Թուրքիայի նախասիրությունների հետևանք են, հետևաբար պետք է սպասենք, թող իրենք իրենց ռազմավարությունը փոխեն: Սահմանը բանակցությունների հետևանքով չի փակվել, դա տեղի ունեցավ Թուրքիայի միակողմանի որոշմամբ:
ՀՀ իշխանությունն ասում է՝ Թուրքիայից եկող ազդակները Երևանը կգնահատի և դրական կպատասխանի: Հնարավո՞ր է՝ ընդհանրապես նոր էջ հայ-թուրքական հարաբերություններում բացվի, թե՞ դուք դա բացառում եք:
Նախ պետք է Թուրքիան պատրաստ լինի Հայաստանի հետ խոսելու: Մինչ այսօր այդ համարձակությունը չի ունեցել: Հետևաբար այս պահին մենք որևէ ակնկալիք չպետք է ունենանք Թուրքիայից: Մենք այսքան տարի շրջափակումը հաղթահարած ժողովուրդ ենք, հետևաբար իրենք իրենց թշնամական վերաբերմունքով սրանից ավելի վատ բան չեն կարող անել: Այսինքն փրկություն փնտրողի կեցվածքը մեզ համար անիմաստ է:
Դուք հեռվից ինչպե՞ս եք գնահատում Հայաստանում տեղի ունեցող զարգացումները:
Մինչև ԱԺ ընտրությունները մտահոգությամբ էինք հետևում զարգացումներին, հիմա մի քիչ ավելի սպասողական ենք: Մտահոգություններ, անշուշտ, էլի կան, որովհետև թավշյա հեղափոխությունը չկարողացավ բերել այն արդյունքները, որոնք ակնկալվում էին ամբողջ հայ ժողովրդի կողմից: Մենք բոլորս ավելի բարձր ակնկալություններ ունեինք, և դրանք չիրականացան: Այսինքն չկարողացանք նախկինների իշխանության եղանակը հաղթահարել: Միգուցե նոր նախկիններ ստեղծելու վտանգ կա այսօր:
Հայ համայնքի վիճակը Թուրքիայում ինչպե՞ս է, որքանո՞վ են հետաքրքրված Հայաստանում տեղի ունեցող զարգացումներով:
Շատ հետաքրքրված են, որովհետև Թուրքիայում բազմաթիվ ՀՀ քաղաքացիներ կան: Բազմաթիվ պոլսահայեր արդեն ՀՀ քաղաքացի են դարձել, Հայաստանի հետ կապված հեռանկարներ ունեն:
Ինչպե՞ս եք գնահատում ՀՀ արտաքին քաղաքականությունը: Ի վերջո մենք 2009-ին ունեցել ենք հայ-թուրքական հարաբերությունների բարելավման ձախողված փորձ: Այսօր տեսակետ կա, որ հայ-թուրքական սահմանը կբացվի, բայց ոչ շատ շուտ:
Սահմանների հարցը բացառապես Թուրքիայի որոշումով է եղել: Ինչպես սահմանը փակելն է եղել Թուրքիայի որոշումով, բացվելն էլ Թուրքիայի որոշումով պետք է լինի: Այդտեղ դիվանագիտությունը գրեթե գոյություն չունի, որովհետև 30 տարիներ ի վեր մենք միշտ ուրիշ երկրներից անիմաստ հույսեր ակնկալեցինք, և այդ ամենի հետևանքը 44-օրյա պատերազմն էր: Դա այս 30 տարիների սխալն է: Այսինքն սեփական ուժերը նկատի չունեցան և միշտ կարծեցին, որ միջազգային ուժերը մեր օգտին կլինեն: Դա մեծ խաբկանք էր, ինչպես 100 տարի առաջ խաբվեցինք այդ նույն եղանակով, այսօր էլ նույն խաբկանքի մեջ ենք դժբախտաբար: Մենք պետք է իմանանք, որ ոչ Ռուսաստանը, ոչ Եվրոպան, ոչ ԱՄՆ-ն, ոչ որևէ երկիր մեր բարեկամը չէ: Մենք այդ գիտակցությունը երբեք չունեցանք: Շատ անգամ անիմաստորեն, միամտորեն, նույնիսկ հիմարորեն կարծեցինք, որ մենք քրսիտոնյա ենք, իրենք էլ են քրիստոնյա և դա մոտեցման եղանակ է: Լրիվ անհիմն և դիվանագիտական, քաղաքական մերձեցումներից հեռու, զգայական գողի վրա արտաքին քաղաքականություն մշակեցինք, որի արդյունքը սա եղավ:
