Հայաստանում ներքաղաքական զարգացումների գործնականում ցանկացած շատ թե քիչ աղմկոտ դրվագ բերում է մի շարք եզրահանգումների և գնահատականների, ախտորոշելով հայկական հասարակական-քաղաքական համակարգի բազմաթիվ հիվանդություններ, և թերևս հանրագումարում հերթական անգամ ակնառու դարձնելով երկրում քաղաքական սերնդափոխության, քաղաքական նոր ուժի հրամայականը: Նոր ուժ, որը կբերի հանրության հետ հարաբերության, ներքաղաքական հարաբերության, քաղաքականության մեջ գաղափարական-արժեքային պայքարի բոլորովին նոր նշաձողեր, ընդ որում անգամ անկախ որևէ արտաքին քաղաքական վեկտորից կամ դիտարկումից, անկախ Հայաստանի արտաքին քաղաքական և անվտանգային որևէ ուղղվածության շուրջ մոտեցումներից:
Սյունիքում տեղի ունեցած խուլիգանությունը, որն իրականացվում է քաղաքականության անվան տակ և դրա ներքո նաև յուրօրինակ շարունակություն ունենում Հայաստանում, առավել քան կենսական է դարձնում Հայաստանում նախ քաղաքական որակների փոփոխության խնդիրը, հետո արդեն նոր միայն քաղաքական ուղղությունների շուրջ գաղափարական պայքարի, բովանդակային բանավեճի հարցը: Միաժամանակ, առաջանում է հարց, կամ այդ հարցը կա վաղուց և դրվում է հերթական անգամ՝ իսկ ինչպե՞ս, ով պետք է լինի այդ ուժը, ինչպես այն պետք է առաջանա, ձևավորվի, կամ արմատավորվի և ամրապնդվի դաշտում, ձեռք բերի սոցիալական բազա, եթե այսօր ակնհայտորեն գործում է նախկին-ներկա մի մեխանիզմ, որը կլանում է ամբողջ քաղաքական տիրույթը: Այդ հարցը, կամ հարցերը չունեն մեկ պատասխան, կամ միարժեք և արագ պատասխան: Ամբողջ հարցը այստեղ է՝ կա՞ Հայաստանում քաղաքական ուժ, որը պատրաստ է երկրում քաղաքականությամբ զբաղվել երկար հաշվարկով, հեռանկարով, երկարաժամկետ պլանավորումով: Սա թվում է լոկ տակտիկական կամ տեխնիկական հարց, իրականում այստեղ է հայկական քաղաքականության բազմաթիվ հարցերի բանալին, բազմաթիվ արատների «դեղը»:
Հայաստանում քաղաքականությունը կառուցվել է ժողովրդական խոսքով ասած՝ «նաղդի» տրամաբանության վրա, թե քաղաքական, թե բիզնես իմաստով «նաղդի»: Դրանից էլ բխել է վարքագիծը, գործնականում բոլոր քաղաքական ուժերի: Եվ այդ համատեքստում է նաև, որ, երբ բոլոր ուժերը սկսել են լուրջ դեմքով խոսել Հայաստանի ապագայի, ռազմավարական հեռանկարների և այլնի մասին, անկախ, թե ինչ կարգավիճակում՝ լինի իշխանություն, թե ընդդիմություն, այդ ամենը ի վերջո մնացել է թղթի վրա և լուծվել են ոչ թե հեռանկարային հարցեր, այլ հարցեր «նաղդի» ռեժիմում:
Թող ներվի այդ բնորոշման կիրառումը, բայց լուծվել են «նաղդ փողի», «նաղդ իշխանության», «նաղդ ընդդիմության», «նաղդ կոալիցիայի», և բազմաթիվ այլ «նաղդերի» հարցեր: Ինչու է հատկապես այդ ձևակերպումը բնորոշում մոտ երեք տասնամյակի հայկական քաղաքականության հետագիծը, որովհետև այդ քաղաքականությունը միայն անունով է եղել այդպիսին, իսկ բնույթով, նկարագրով, դրանում եղածների գերակշռող մասի մտածողությամբ այն եղել է «ֆոլկլորային» մակարդակի: Նաև դա է պատճառը, որ Հայաստանում չի ձևավորվել իրական էլիտա, թե ընդդիմադիր, թե պետական-իշխանական մակարդակում: Սրան զուգահեռ, անշուշտ այս խնդիրը իր մեջ պարունակում է նաև կապիտալի բաղադրիչ և այդ իմաստով երկրում կա ոչ միայն քաղաքական, այլև տնտեսական էլիտայի ճգնաժամ: Համենայնդեպս, այստեղ էական ցուցիչ է այն, թե Հայաստանում կա՞ արդյոք կապիտալի կրող խումբ, որը պատրաստ է ֆինանսավորել երկարաժամկետ և նոր որակի քաղաքականություն, դրան վերաբերելով ոչ թե բիզնես շահույթի տրամաբանությամբ՝ ինչը միանգամայն առողջ լինելով տնտեսության մեջ, կործանարար է քաղաքականության ասպարեզում, այլ գործնականում «վերտնտեսական» մոտեցումով: Ասել կուզի, մոտեցում, որը անմիջական նյութական կամ այլ բնույթի դիվիդենտ չի ենթադրում տվյալ կապիտալի կրողի համար, միաժամանակ պարունակում է միջավայրային, մթնոլորտային զարգացման և աճի, կանխատեսելիության ինստիտուցիոնալացման էֆեկտ, ինչը պետք է լինի թերևս նաև տնտեսական էլիտայի առաջնային նպատակ և մոտիվ: Հայաստանի հանրությունը պետք է մոտենա այդ խնդիրներին, պետք է ձևավորվեն հանրությանը դրանց մոտեցնող տնտեսական ու քաղաքական խմբեր: Հակառակ դեպքում Հայաստանը շարունակելու է անվտանգային դիրքերից հեռանալը՝ երեկ Արցախում, այսօր Սյունիքում, վաղը մեկ այլ հատվածում:
