Եվրասիական տնտեսական միության անդամ երկրները քննարկում են որոշ հարցերում վետոյի իրավունքից ազգային կառավարությունների հրաժարվելու հնարավորությունը և որոշումներ կայացնելու իրավունքի փոխանցումը վերազգային մակարդակ՝ հայտնել է Եվրասիական տնտեսական հանձնաժողովի Կոլեգիայի նախագահի պաշտոնից հեռացող Տիգրան Սարգսյանը։
«Ես կառանձնացնեի մի քանի սկզբունքային հարցեր, որոնք այսօր քննարկել ենք. նախ՝ այն հարցերը, որոնցում հնարավոր է հրաժարվել վետոյի իրավունքից և փոխանցել վերազգային գործառույթները վերազգային մարմնին՝ Կոլեգիային»,- լրագրողներին ասել է նա Եվրասիական միջկառավարական խորհրդի նիստի արդյունքներով, որը նախօրեին ընթացել է Ալմաթիում:
Նրա խոսքով՝ սա կարևոր բանավիճային հարց է: «Որովհետև եթե ազգային կառավարությունը պահպանում է վետոյի իրավունքը, ապա այն թույլ է տալիս պահպանել իր ազգային ինքնիշխանությունը: Բայց, մյուս կողմից, եթե մենք ուզում ենք խորացնել մեր միությունը, դա ակնհայտ է, և բոլորը համաձայն են սրա հետ, ապա կան որոշ գործառույթներ, որոնք անհրաժեշտ է տեղափոխել վերազգային մարմիններին»,- նշել է Տիգրան Սարգսյանը:
«Սա այնպիսի սկզբունքային, կարևոր, քաղաքական հարց է, որ մենք համոզված ենք՝ միջկառավարական խորհրդի հաջորդ նիստին մենք կկարողանանք համաձայնության գալ այս հարցի շուրջ»,- եզրափակել է նա:
Կասկած չկա, որ այն, ինչի մասին ակնարկում է Տիգրան Սարգսյանը, շուտով իրականություն է դառնալու, համենայնդեպս՝ ԵՏՄ պաշտոնյայի հայտարարության ինքնավստահությունը հուշում է, որ այս հարցում սկզբունքային որոշում Մոսկվայում կայացվել է։ ԵՏՄ ջատագովները հանգիստ կարող են վկայակոչել ԵՄ-ի օրինակը, որտեղ նման նախադեպեր կան, սակայն նման մոտեցումը կլինի խիստ ֆորմալիստական, որն ընդհանուր ոչինչ չունի իրականության հետ։
ԵՄ-ն դեմոկրատական երկրների միություն է, որտեղ պետությունները միավորվում են ընդհանուր արժեքների շուրջ, ի վերջո՝ սկզբունքային է, որ քաղաքական այս ալյանս չեն բերում անդամների շանտաժի կամ հարկադրանքի միջոցով։ ԵՏՄ-ում տրամագծորեն այլ իրավիճակ է։ Սա ոչ թե պետությունների իրավահավասար դաշինք է, այլ ըստ էության Մոսկվայի կայսերական նախագիծ, որի միջոցով ռուսական կայսրությունը փորձում է իր օրակարգը թելադրել հետխորհրդային մի քանի պետությունների։ Ընդ որում՝ ԵՏՄ-ն իր որոշ անդամների, օրինակ՝ Հայաստանին «կլանել» է՝ կոշտ միջամտությամբ ստիպելով հրաժարվել ԵՄ-ի հետ ավելի սերտ համագործակցությունից։
Մյուս կողմից՝ ԵՏՄ-ն ըստ էության ավտորիտար առաջնորդների փակ ակումբ է, որտեղ՝ հատկապես հեղափոխությունից հետո, Հայաստանի կարգի դեմոկրատական երկիրը հայտնվել է «խորթ երեխայի» կարգավիճակում։
Նման իրավիճակներում վետոյի իրավունքից ազգային կառավարությունների հրաժարվելու հնարավորությունը և որոշումներ կայացնելու իրավունքի փոխանցումը վերազգային մակարդակ ենթադրում է Մոսկվայի ազդեցության մեծացում, մանավանդ, որ Կոլեգիա կոչվածն ըստ էության ռուսական իշխանության կցորդն է և կուրորեն հետևում է այն ցուցումներին, որոնք ստացվում են Կրեմլից՝ անկախ այն հանգամանքից, թե որ երկրի ներկայացուցիչն է Կոլեգիայի նախագահը։
Իհարկե, Տիգրան Սարգսյանը չի մանրամասնում, թե ազգային կառավարությունների վետոյի իրավունքը որ հարցերում է սահմանափակվելու, սակայն կարևորը նախադեպն է. այսօր ազգային կառավարություններն իրենց ինքնիշխանությունը կարող են սահմանափակել տնտեսական հարցերում, վաղը դա կտարածվի նաև քաղաքական հարցերի վրա։ Եթե հաշվի առնենք այն հանգամանքը, որ ԵՏՄ-ում՝ ի դեմս Բելառուսի ու Ղազախստանի, շատ ուժեղ է ադրբեջանական լոբբին, ապա ԵՏՄ-ում հասունացող նախաձեռնությունը խիստ վտանգավոր է Հայաստանի համար։
Կարծում եմ՝ սրանք ուժեղ փաստարկներ են, որպեսզի պաշտոնական Երևանը սկզբունքորեն մերժի ԵՏՄ-ում «ինտեգրացիայի խորացումը»։
