Շրջակա միջավայրի պահպանության նախարար Էրիկ Գրիգորյանի տվյալներով՝ Հայաստանում ապօրինի ծառահատումներից առաջացած ֆինանսական շրջանառությունը կազմում է տարեկան մոտ 40 միլիոն դոլար: Այդպիսով, միայն մեկ թիվը շատ հստակ բացատրում է նախօրեին Իջևանում կատարված և, թերևս, ընդհանրապես Հայաստանում հետհեղափոխական իրավիճակում սոցիալական բողոքների տեսքով կատարվող շատ բան: Անօրինականությունը կամ ստվերը Հայաստանում միայն անտառհատումների ոլորտում չէ, որ եղել է, և թերևս շարունակվում է որոշակիորեն, ինչը կանխարգելելու քայլեր է անում իշխանությունն ու բախվում ահա այդպիսի «իջևանյան» դիմադրության:
Այդպիսով, Հայաստանում զանազան ոլորտային տնտեսվար-ապօրինությունների արդյունքը թերևս չափվում է հարյուրավոր միլիոն դոլարներով՝ անօրինական անտառհատում, անօրինական ձկնորսություն, չգրանցված այգիներ և այլն, և այլն: Այդ հարյուրավոր միլիոն դոլարները գնացել են շատ կոնկրետ խմբերի և ընտանիքների գրպան, վերածվել Հայաստանում կոռուպցիոն ու գողապետական համակարգի ամրացման ռեսուրսի, դրա հետ մեկտեղ ամրացնելով նաև հանրության հոգեբանության մեջ գողության սովորականությունը, եթե այդ գողությունն անում ես այսպես ասած՝ «ընդհանուր» սկզբունքով և «տուն պահելու» համար: Հոգեբանական այդ ազդեցությունից բացի, իրավիճակն ունեցել է նաև տնտեսական բավականին լրջագույն խնդիր և ազդեցություն:
Հայաստանի ՀՆԱ-ն, հանրային, պետական տնտեսական կյանքը փաստորեն զգալիորեն կառուցվել է անօրինական տնտեսվարման վրա: Բավական է կասեցնել անօրինականությունը և առաջանում են ոչ միայն սոցիալական, այլ նաև ռեալ տնտեսական խնդիրներ կամ, այլ կերպ ասած՝ ՀՆԱ-ի անկման վտանգ, որովհետև եղած փողի մի զգալի մասը՝ տարեկան հարյուրավոր միլիոն դոլար, իսկ դա Հայաստանի համար էական ցուցանիշ է, բխել է ապօրինի տնտեսական գործունեությունից: Այդպիսով, պայքարն անօրինականության դեմ ինքնաբերաբար վերածվում է ՀՆԱ-ի դեմ պայքարի: Եվ այստեղ խնդիրն առավել քան խորն է և առնչվում է արդեն նախկին իշխող համակարգի դեմ պայքարին, ներառյալ այդ համակարգի անօրինական հարստությունը հանրությանն ու պետությանը վերադարձնելուն: Բանն այն է, որ այդ համակարգը գործնականում իր այդ հարստության զգալի մասը վաղուց տեղափոխել է Հայաստանից դուրս, հանրությունից ու պետությունից հեռու, իսկ այն մասը, որ թողել է Հայաստանում, գերակշռող մասով հենց այն անօրինական մեխանիզմներն են, որոնց դիպչելը բերում է հոգեբանական և տնտեսական կատակլիզմների շոշափելի ռիսկի: Եվ ակնառու է նաև, որ նախկին իշխող համակարգն իր հետիշխանական խաղն ու հաշվարկները կառուցում է հենց այդ կատակլիզմների և ռիսկերի առաջացման վրա, համոզված, որ հնարավոր չէ իրավիճակ փոխել առանց դրանց ձեռք տալու, միաժամանակ, հնարավոր չէ դրանց ձեռք տալ՝ առանց կատակլիզմային ռիսկերի: Եվ սպասում են, անգամ առանց քողարկման կամ դարանակալման: Ակնառու է, որ խնդիրը շատ խորն է, և, խոշոր հաշվով, առկա է բացը՝ Հայաստանում բարեփոխումների գինը, ով է այն վճարելու: Բարեփոխումներ առանց դրա չեն լինում:
