Եվրոպական միության խորհրդի նախագահությունն այսօրվանից Հունգարիայից փոխանցվեց Լեհաստանին: Հիշեցնենք, որ Լեհաստանը Շվեդիայի հետ մեկտեղ Եվրամիության Արևելյան գործընկերության ծրագրի համահեղինակներից է:
Այս ծրագրում ընդգրկված են նախկին խորհրդային վեց երկրները` Բելառուսը, Ուկրաինան, Մոլդովան, Հայաստանը, Վրաստանը և Ադրբեջանը: Այս տարի մայիսի 27-ին Բուդապեշտում նախատեսված էր Արևելյան գործընկերության գագաթնաժողովը, սակայն այն հետաձգվեց և գագաթնաժողովը կգումարվի երկրորդ կիսամյակում` արդեն Լեհաստանում:
«Եվրոպայի հիմքերը վտանգված են, մեզ պետք է հզոր ղեկավարում», նախագահության ստանձնման նախօրեին հայտարարել է Լեհաստանի վարչապետ Դոնալդ Տուսկը ու հավելել. «Լեհաստանի նախագահությունը կվերականգնի հավատը Եվրամիության հաստատությունների հանդեպ»:
Լեհաստանի վարչապետն իր հարցազրույցում նկատել է, որ ԵՄ-ում իր երկրի նախագահության նպատակն է լինելու` վերականգնել այն համոզմունքը, որ ԵՄ-ի ստեղծումն օգտակար մտահաղացում է. «Երբեմն ինձ թվում է, թե եվրոպացիները դադարել են Եվրոպայի գոյությանը և որ ապրում են աշխարհի ամենալավ վայրում, որտեղ օրենքների, արժեքների և անհատի խորը հարգանքի իմաստն է»: Շենգենյան գոտին նա անվանել է Եվրոպայի ամենակարևոր ձեռքբերումներից մեկը: Լեհաստանի վարչապետը խոստովանել է, որ ԵՄ-ում Լեհաստանի նախագահությանը այժմ դիտում է ոչ այնպես, ինչպես կես տարի առաջ. «Մենք անշեղորեն մտադիր ենք առաջ մղել ծրագերը Ուկրաինայի, Խորվաթիայի և Մոլդովայի հետ: Լեհաստանի կողմից նախագահության ստանձնումը փաստորեն տեղի է ունենում բավական բարդ ժամանակաշրջանում, երբ արաբական աշխարհում ընդվզումներ են, ԵՄ անդամներից` Հունաստանը ֆինանսական-տնտեսական ճգնաժամի հետևանքով կանգնում է մի հանգրվանի, որից հետո երկրին կարող է սպառնալ անվճարունակություննը:
Համաշխարհային մամուլուն այս օրերին անդրադառնալով Լեհաստանի`ԵՄ-ում նախագահության թեմային կանխատեսում է Լեհաստանի ակտիվությունը տարբեր ուղղություններում: Բրյուսելում տեղակայված Եվրոպական քաղաքականության հետազոտությունների կենտրոնի վերլուծաբան Պիոտր Մացեյ Կաչինսկին ասել է, որ «Վարշավան կցանկանար օրակարգի առաջնահերթությունների թվում տեսնել արևելյան ուղղությունը, սակայն այն կարող են ստվերել ի հայտ եկող նոր մարտահրավերները»:
Իր գործունեության նպատակը առաջիկա ժամանահատվածում Լեհաստանը ընդհանուր շուկայի ամրացման և ԵՄ-ի կոլեկտիվ ծրագրերի նկատմամբ վստահության ամրապնդումն է հռչակել, այս մասին հայտարարել է Լեհաստանի ԱԳ նախարար Ռադոսլավ Սիկորսին, ով ԵՄ-ի ընդլայնման հարցում ևս հանդես է ամբիցիոզ ծրագրերով: Խոսքը գնում է ԵՄ-ին անդամակցելու Խորվաթիայի և Սերբիայի անդամակցության բանակցությունների մասին: Իր նախագահության շրջանում Լեհաստանը մտադիր է ԵՄ-ի ազդեցությունը տարածել իր արևելյան հարևանների` Բելառուսի և Ուկրաինայի ուղղությամբ, բացի այդ Լեհաստանին սպասվում են բարդ բանակցությունները ԵՄ-ի բյուջեի ընդունման հարցի հետ կապված` մի քանի երկներում ճգնաժամի պայմաններում: Ինչպես նաև Լեհաստանը հայտարարել է նաև, որ առաջիկա վեց ամիսների ընթացքում ակտիվացնելու է իր գործողությունները եվրոպական «Արևելյան գործընկերություն» ծրագրի շրջանակներում, և այս հարցում Շվեդիայի և Լեհաստանի հայացքները համընկում են:
Այսպիսով` Լեհաստանի նախագահության ընթացքում մեր տարածաշրջանին ևս ուշագրավ զարգացումներ են սպասվում: Մարտի վերջերին հայտնի դարձավ, որ ԵՄ-ն պատրաստվում է լուրջ վերափոխության ենթարկել քաղաքականությունը նախկին Խորհրդային Միության երկրների նկատմամբ և այժմ արդեն առավել խիստ պահանջներ սահմանել՝ տրամադրվող օգնության դիմաց: Այս մասին մասնավորապես հայտարարել էր ԵՄ ընդարձակման հարցերով հանձնակատար Շտեֆան Ֆյուլեն: «Այս՝ վերանայման գործընթացի արդյունքում մենք կշարունակենք միևնույն քաղաքականությունը բանեցնել թե՛ հարավային, թե՛ արևելյան հարևանների նկատմամբ, սակայն կմեծանան տարբերակումները ոչ միայն հարավի և արևելքի միջև, այլև՝ այդ տարածաշրջանների ներսում, նվազագույնի կհասցվեն ընդհանրացված մոտեցումները և առանձին ծրագիր կառաջարկվի մեր յուրաքանչյուր գործընկերոջը»,- ասել էր Ֆյուլեն:
Մայիսի վերջին Եվրահանձնաժողովի ու ԵՄ արտաքին հարաբերությունների հանձնակատարը զեկույց հրապարակեց 12 երկրների վերաբերյալ, որտեղ ասվում է, որ ԵՄ-ն նպատակադրված է ավելի սերտ կապ հաստատել հարևան երկրներին օգնություն տրամադրելու և այդ երկրներում ժողովրդավարական գործընթացների հարցում: Եվրահանձնաժողովի ընդունած հայտարարության մեջ ասվում էր՝ Եվրոպական հարևանության քաղաքականության շրջանակներում օգնության տրամադրումն այսուհետ իրականացվելու է հաշվի առնելով այնպիսի չափորոշիչներ, ինչպիսիք են օգնություն ստացող երկրում տեղի ունեցող ընտրությունների արդարությունը, անկախ դատարանների և ազատ մամուլի առկայությունը: Եվրահանձնաժողովն առաջարկում է ավելացնել մինչև 2013թ. տրվող օգնության գումարը մինչև 1.2 մլրդ եվրո: Վերջերս էլ ընդունած 1812 բանաձևը, որը մատնանշում է Արևելյան Եվրոպայի երկրներում ԵՄ «Արևելյան գործընկերության» ազդեցությունը կառավարման և տնտեսական զարգացման ուղղությամբ, բավական ուշագրավ դրույթներ է պարունակում:
Բանաձևում Վեհաժողովը հաստատում է իր համոզվածությունն այն մասին, որ տնտեսական զարգացումը և ժողովրդավարության առաջընթացը պետք է զուգահեռ ընթանան, դիտարկում է «Արևելյան գործընկերությունը» շահագրգիռ բազմաթիվ կողմերի, այդ թվում՝ ԵԽ հետ, որ պետք է հանդես գան՝ «Եվրոպան առանց բաժանարար գծերի» սկզբունքով, համընդհանուր արժեքների վրա խարսխված համագործակցության օգտին: Վեհաժողովը կոչ էր արել Հայաստանի, Ադրբեջանի, Վրաստանի, Բելառուսի, Ուկրաինայի և Մոլդովայի պատկան մարմիններին՝ որոշումների կայացման գործընթացում տնտեսական և քաղաքական ոլորտների միջև հաստատել հստակ տարանջատում՝ զերծ մնալու համար շահերի բախումից, ներառյալ քաղաքական կուսակցությունների ֆինանսավորման առնչությամբ, միջոցներ ձեռնարկել բարեխիղճ մրցակցության ձևավորման՝ տեղական և օտարերկրյա ձենարկությունների համար, ինչպես նաև մենաշնորհների կրճատման ուղղությամբ և ապահովել օրենքների պահպանում և կիրառում՝ կոռուպցիայի, գումարների լվացման, մարդկանց առևտրի մասշտաբները նվազեցնելու նպատակով:
