Անցած տարի` 2013-ին, բնակարանների ու անհատական բնակելի տների օտարման (առուվաճառքի) գործարքների թիվը մի փոքր աճել է` 2012 թվականի համեմատ: ՀՀ կառավարությանն առընթեր Կադաստրի պետական կոմիտեի հրապարակած տվյալները ցույց են տալիս, որ փոքր անվանական աճ է արձանագրվել նաև անշարժ գույքի գների առումով:
Այսպես, 2013 թվականին հանրապետության անշարժ գույքի շուկայում իրականացվել են 48 հազար 716 օտարման գործարքներ, ինչը 2012թ. համապատասխան ցուցանիշը գերազանցել է 3.6%-ով: Օտարման գործարքների հիմնական մասը` 74.3%-ը, կազմել են առուվաճառքները, մնացածը` նվիրատվություններն ու փոխանակությունները:
Երևան քաղաքում 2013թ. բազմաբնակարան բնակելի շենքերի բնակարանների, 1 քմ մակերեսի հաշվարկով, շուկայական միջին գները, 2012թ. համեմատ, աճել են 5.4%-ով: Հանրապետության քաղաքներում, բացառությամբ Երևանը, 2013թ. բազմաբնակարան բնակելի շենքերի բնակարանների, 1 քմ մակերեսի հաշվարկով, շուկայական միջին գները, 2012թ. համեմատ, աճել են 4.3%-ով: Աճել են նաև անհատական բնակելի տների գները: Երևանում այդ աճը կազմել է 3.9%, իսկ մյուս քաղաքներում` 3.3%:
Այսինքն` տարբեր կատեգորիաների անշարժ գույքի գները (Երևանի ու մարզերի բնակարաններն ու անհատական տները) անցած տարի հանրապետությունում աճել են մոտ 3-5%-ով:
Այնուամենայնիվ, շատերի համար դժվար է հավատալ, որ բնակարանների գներն աճում են: Արտագաղթի ու արտագաղթին պատրաստվող քաղաքացիների թիվը բավականին մեծ է: Իսկ նման մարդկանց զգալի մասը վաճառում է այստեղ իր տունը, հետևաբար բնակարանների գները պետք է որ նվազեին, ոչ թե աճեին: Եվ չհավատացողներն, այնուամենայնիվ, ճիշտ են, քանի որ իրական (ոչ թե անվանական) առումով բնակարանների գները հանրապետությունում 2013-ին նվազել են:
Այսպես, բնակարանների գների 3-5% անվանական աճը (որ նկատվեց 2013-ին) ավելի ցածր է, քան հանրապետությունում սպառողական ապրանքների գնաճն էր (5.6%): Ենթադրենք` քաղաքացին 2012-ին իր բնակարանը վաճառել է 10 միլիոն դրամով: Եթե նա այդ բնակարանը վաճառեր ոչ թե 2012-ին, այլ 2013-ին, ապա պետք է պահանջեր ոչ թե 10 միլիոն դրամ, այլ 10 միլիոն 560 հազար դրամ, որպեսզի վաճառքից ստացված եկամուտը նույն գնողունակությունն ունենար: Կամ` մեկ այլ օրինակ. ենթադրենք` ինչ-որ մեկը անշարժ գույք է ձեռք բերում 20 միլիոն դրամով: Եթե տարիների ընթացքում այդ տան գինը չի աճում գոնե այնքան, որքան սպառողական ապրանքների գնաճն է, ուրեմն այդ տունը գնողը աստիճանաբար աղքատանում է:
Այսինքն` ընդհանուր գնաճի և ապրանքների նկատմամբ «փողի արժեզրկման» պարագայում շատ բնական է, որ գոնե սպառողական ապրանքների գնաճի չափով աճեն նաև անշարժ գույքի գները:
Բայց կա նաև մեկ այլ շատ կարևոր հանգամանք, առանց որի հնարավոր չէ ամբողջական պատկերացում կազմել Հայաստանի անշարժ գույքի շուկայի մասին: Այսպես, ի տարբերություն, ասենք, ԱՄՆ-ի կամ ԵՄ երկրների` Հայաստանի սպառողական ապրանքների գներն այնքան էլ էժան չեն: Ավելին` հագուստը, օրինակ, այդ երկրներում ավելի էժան է, քան Հայաստանում (մեզ մոտ էլ ավելի էժան են ծառայությունները): Մինչդեռ անշարժ գույքը Հայաստանում չափազանց էժան է` այդ երկրների անշարժ գույքի համեմատ: Այսինքն` մենք դեռ «տեղ ունենք», որպեսզի անշարժ գույքի գները երկրում աճեն: Եվ եթե չլիներ արտագաղթն ու Հայաստանում հեռանկարի բացակայության մթնոլորտը, անշարժ գույքի գները Հայաստանում պետք է շատ ավելի արագ աճեին, քանի որ բնակարանների պահանջարկը պետք է որ բավականին մեծ լիներ: Միայն այդ դեպքում լուրջ խթան կառաջանար նոր բնակարաններ կառուցելու համար (ինչը զարկ կտար նաև շինարարության ոլորտին):
Այնպես որ, քանի դեռ էականորեն չի նվազել արտագաղթն ու բնակչության շրջանում չի հաստատվել վստահություն սեփական երկրում ապրելու հարցում, այս շուկան «կանգնած» վիճակում կլինի, և գներն էլ, իրական արտահայտությամբ, չեն աճի:
