«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է Ռուսաստանի «Ազգային էներգետիկ անվտանգության հիմնադրամի» հիմնադիր և գլխավոր տնօրեն, տնտեսական և քաղաքական վերլուծաբան Կոնստանտին Սիմոնովը:
– Պարոն Սիմոնով, Հայաստանն արդեն սկսել է Մաքսային միության անդամակցության «ճանապարհային քարտեզի» իրագործումը: «Ճանապարհային քարտեզը» հրապարակված է, որի հիման վրա տնտեսագետներն արդեն ենթադրություններ են անում` պնդելով, որ այն հիմք է նախապատրաստում միասնական տնտեսական համակարգի և միասնական արժույթի համար: Սրանք վաղաժա՞մ ենթադրություններ են:
– Պետք է ընդգծել, որ մենք դիտարկում ենք Մաքսային միությունը, որպես եվրասիական տարածքում ավելի համակարգային տնտեսական ինտեգրացիայի առաջին քայլ: Պատահական չէ, որ այսօր Ղազախստանի և Բելառուսի հետ մենք արդեն խոսում ենք միացյալ տնտեսական տարածքի ձևավորման շուրջ, բայց պետք է ասել նաև, որ եվրասիական տարածքում միասնական արժույթի շուրջ խոսելը դեռ վաղ է, սա շատ ավելի բարդ հարց է, քանի որ նախքան դա պետք է ներդաշնակ դարձնել ինչպես մաքսային քաղաքականությանն առնչվող հարցերը, այնպես էլ մի շարք այլ նրբություններ, որոնք շատ-շատ են: Չէ՞ որ ՄՄ-ում ամենակարևոր հարցը մաքսային քաղաքականությունն է, միացյալ շուկայի ձևավորումը: ՄՄ-ում ապրանքները պետք է հատեն սահմանը առանց արտաքին սահմանի վճարների, դրանք ունենալու են միացյալ ֆորմատ, այսինքն՝ մաքսատուրքերի միացյալ բլոկ:
Իսկ մաքսային հարցերում ամեն ինչ հարթ չէ: Մենք գիտենք, որ Բելառուսի և Ղազախստանի համար էներգետիկ ապրանքների, էներգակիրների մատակարարման թեման շատ ցավոտ է, մենք Բելառուսի հետ դեռ բանավիճում ենք նավթի մատակարարման վերաբերյալ, կան որոշ խնդիրներ նաև Ղազախստանի հետ կապված: Պարզ է, որ սա ծանր հարց է, բայց սա ինքնանպատակ չէ, այլ առաջին քայլն է, որպեսզի հետագայում շարունակվի տնտեսությունների ինտեգրացիան: Այս բանավեճերը հարթվելու են, բայց ներկայումս սրանք են կարևոր, իսկ միասնական արժույթն արդեն ավելի հեռավոր գործընթաց է:
– «Ճաապարհային քարտեզը» ներառում է 255-րդ կետը՝ «ՄՄ երկրների հետ մակրոտնտեսական սինխրոնիզացիա և հարմոնիզացիա»: Սա ավելի լուրջ քայլ է, որը նաև որոշակի ծախսեր է պահանջում, ըստ Ձեզ` ո՞ր կողմը պետք է վճարի դրա համար:
– Իրականում, ծախսերն այդքան էլ էական չեն: Մենք, ի դեպ, շատ լավ հասկանում ենք, որ ՄՄ-ն պահանջում է Ռուսաստանի կողմից որոշակի ծախսեր, դա գաղտնիք չէ: Ինչ վերաբերում է այս դրույթին և այս ծախսերին, իմ կարծիքով, Ռուսաստանը կարող է ամբողջութամբ իր վրա վերցնել ֆինանսավորումը, ՄՄ առաջին տարիների աշխատանքի վերլուծությունը բերում է այն մտքին, որ Ռուսաստանը ստիպված է գնալ զիջումների, և մենք, ի դեպ, լուրջ կոմպրոմիսների ենք գնում, բայց մենք հաշվարկում ենք սա փոխհատուցել երկրների միջև առևտրաշրջանառության ծավալների մեծացմամբ ապագայում, նախկին որոշակի կոոպերատիվ թելերի վերականգնմամբ, որը պետք է բերի ընդհանուր կոմյունիկատիվ ազդեցության:
– ՌԴ-ն ունի՞ այդքան ռեսուրս բոլորի փոխարեն վճարելու և ՄՄ-ն կայացնելու համար:
– Ես հույս ունեմ, որ խոսքը բոլորի փոխարեն վճարելու մասին չէ: ՌԴ-ն գնում է ծախսերի առաջին փուլում կապված փաստաթղթերի պատրաստման հետ, ապրանքային որոշակի խմբերի մատակարարման հնարավորության հետ, ինչպես օրինակ` էներգակիրների պարագայում, բայց հույս կա առևտրաշրջանառության աճի, որը հետագայում հնարավորություն կտա ՌԴ-ին իր շահերը ստանալ այդ միությունից:
– Պարոն Սիմոնով, Իրանի և Արևմուտքի միջև միջուկային ծրագրի շուրջ բանակցությունները հաջող ընթացք ունեն: Նույնիսկ Իրան-Արևմուտք բանակցություններով և պատժամիջոցների վերացման հեռանկարով ոգևորված՝ Իրանի նավթի նախարարը դեկտեմբերի սկզբին ասել էր, որ Իրանը պատրաստ է գնային պատերազմ սկսել՝ մեծացնելով նավթի արդյունահանումը, եթե նույնիսկ գներն ընկնեն: Համաձայնությունն ու այս սցենարը ձեռնտո՞ւ է Ռուսաստանին:
– Ես կարծում եմ, որ սա մեզ ձեռնտու չէ այն պարզ պատճառով, որ Իրանը մեր մրցակիցն է էներգակիրների համաշխարհային շուկայում, և այս տեսանկյունից մենք հետաքրքրված չենք, որպեսզի սկսվեն մեծամասշտաբ պրոյեկտներ Իրանում այն դեպքում, երբ ԵՄ-ն սկսում է ՌԴ-ին շանտաժի ենթարկել իրանական գազով: Այս իմաստով, ես կարծում եմ, որ իրանական թեման մեզ համար ռիսկերով լի է: Բայց նաև կարծում եմ, որ Արևմուտքի քաղաքական խաղերը դրական ելքի չեն հանգեցնելու, ես կարծում եմ, որ Իրանը լուրջ սպառնալիք է տարածաշրջանի համար: Կարծում եմ, որ Արևմուտքի վերաբերմունքը Իրանի նկատմամբ փոխվելու է տեսանելի ապագայում, քանի որ նոր պայմանավորվածությունները ընդունվեցին որպես նոր էջ Արևմուտքի և Իրանի միջև, բայց չէ՞ որ Իրանը բարդ քաղաքական ռեժիմի կրող է, որի նկատմամբ պետք է շատ զգուշավոր մոտեցում ցուցաբերել, իսկ Ռուսաստանի համար, թերևս, այս որոշումները սպառնալիք են, քան հնարավորություն:
– Այսինքն, Ձեր համոզմամբ, վա՞ղ է խոսել համաձայնության տեսանելիության շուրջ:
– Ես կարծում եմ, որ հիմա խոսել, որ պայմանավորվածություն կա` վաղ է, քանի որ միջուկային ծրագիրը կանգնեցված չէ, և Իրանը պատրաստ չէ հրաժարվել միջուկային ծրագրերից, ուստի ես առաջարկում եմ հեռահար կանխատեսումներ և ենթադրություններ չանել:
