«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է Ուկրաինայի Գերագույն ռադայի Եվրոպական ինտեգրացիայի հանձնաժողովի փորձագիտական խորհրդի անդամ, հետխորհրդային երկրների քաղաքականության փորձագետ, գերմանացի քաղաքագետ Անդրեաս Ումլանդը:
– Պարոն Ումլանդ, օրերս Ուկրաինայի Գերագույն ռադայում առանց քննարկման որոշ օրենքների և 2014թ. պետբյուջեի ընդունումը քաղաքական մեծ սկանդալ դարձավ: Քանի որ օրենքները հակասում են Ուկրաինայի միջազգային պարտավորություններին, տեսակետներ շրջանառվեցին, որ սրան հաջորդելու են նաև Ուկրաինայի ՄՄ անդամակցության բանակցությունները ՌԴ հետ: Ձեր կարծիքով՝ ինչո՞ւ նման օրենքներ ընդունվեցին և նման կոպիտ սահմանադրական խախտումներով:
– Ես կարծում եմ, որ իշխանության անվստահության արտահայտությունն էր, այսինքն՝ ոչ լեգիտիմ ռեժիմի քայլ: Ես չեմ կարծում, որ սա քայլ է ՄՄ-ին ընդառաջ, սա Եվրամայդանին իշխանության արձագանքն էր, Եվրամայդանից նրանց ուղղված ճնշումների պատասխանը: Սա իշխանության խուճապի արտահայտությունն էր, որովհետև այս օրենքներն ընդունվել էին ոչ հաստատված ընթացակարգով, խախտումներով: Օրենքները ևս իրենց բովանդակությամբ հակասում են սահմանադրությանը, Ուկրաինայի միջազգային պարտավորություններին, այսինքն՝ սա խուճապի որոշակի արտահայտություն է:
– Սա կարելի՞ է նաև որպես քաղաքացիական հասարակությանն ուղղված ճնշում որակել:
– Այո՛, իշխանության կողմից կա նման ցանկություն, բայց իշխանությունը կստանա հակառակ պատասխանը: Մարդիկ ավելի քիչ չեն պայքարելու, չեն նահանջելու, սա կբերի հասարակության մոբիլիզացիայի նոր փուլի, ուստի սա հնարավոր չէ որակել որպես ռացիոնալ պահվածք, այլ միայն խուճապի դրսևորում:
– Ինչպե՞ս եք գնահատում Մայդանում շարունակվող դիմակայությունը, ընթացքը, ընդդիմության քայլերի հաշվարկվածությունը և Արևմուտքի աջակցությունն այդ քայլերին:
– Երևում է, որ Ուկրաինայում իրավիճակի սրացում է սպասվում, քանի որ ի վերջո լուծում պետք է լինի: Լարված վիճակ է լինելու, հաջորդ օրերին կարելի է սպասել տարբեր սցենարներ, ես չեմ բացառում արյունահեղություն, քանի որ մի կողմից ռեժիմը ցանկանում է ճզմել ակցիաները՝ ցանկանալով Եվրամայդանում շարունակվող պայքարի ավարտ, մյուս կողմից՝ քաղաքացիական ակտիվիստները ավելի են մոբիլիզանում: Յուրաքանչյուր հաջորդ ակցիան լինելու է ավելի մարդաշատ ու մոբիլիզացված, քան նախորդը, ու սա կբերի լարման:
Ինչ վերաբերում է Արևմուտքի աջակցությանը, ապա չենք զգում աջակցություն, որովհետև առանցքային խնդիրը ոչ թե ներքին քաղաքականությունն է, այլ՝ արտաքին՝ ՌԴ-Ուկրաինա հարաբերությունները: Ներկայումս Ռուսաստանը ճնշումներ է գործադրում Ուկրաինայի նկատմամբ, որպեսզի չստորագրի Ասոցացման համաձայնագիրը, որոշակի առումով աջակցում է ներկայիս ռեժիմին, ցանկանում է Ուկրաինային ուղղել ՄՄ ուղղությամբ: ԵՄ-ն չի արձագանքում, թեև կարող էր արձագանքել, քանի որ ԵՄ-ն հանդիսանում է ամենախոշոր առևտրային գործընկերը և ներդրողը ՌԴ հետ, ուստի ԵՄ-ն դեռևս բավարար կերպով չի արձագանքում:
– Պարոն Ումլանդ, օրեր առաջ եվրահանձնակատար Շտեֆան Ֆյուլեն հրապարակեց Ուկրաինա-ԵՄ Ասոցացման համաձայնագրի ողջ տեքստը, թեև մեկ տարի առաջ այդ համաձայնագրի տեքստի որոշ հատվածներ արդեն հրապարակված էին: Երբ ծանոթ եք փաստաթղթին ամբողջությամբ, ի՞նչ կարող եք ասել՝ ինչի՞ց հրաժարվեցին Ուկրաինան և Հայաստանը:
– Փաստաթղթի բովանդակությունը մեզ համար նորություն չէր: Սա ասոցացման սովորական համաձայնագիր չէ, որը ԵՄ-ն ունի տարբեր երկրների հետ: Իրականում սա նոր որակի համաձայնագիր էր: Այսինքն՝ Ասոցացման համաձայնագիր անվանումը չի համապատասխանում այդ համաձայնագրի ողջ բովանդակությանը, քանի որ սա այդ երկրների մուտքն է եվրոպական տնտեսական, իրավական, քաղաքական տարածք, համարյա թե անդամակցություն ԵՄ-ին, եթե այդ համաձայնագրերն իրականություն դառնային և ստորագրվեին: Պաշտոնական մակարդակում չի ասվում, թե սա ԵՄ անդամակցության նախնական փուլ է, բայց փաստորեն ԱլԳ երկրների էլ ավելի «մոտեցումն» էր ԵՄ-ին, եթե նրանք կատարեին այդ համաձայնագրերի դրույթները, դրանից հետո անդամակցությունը մեծ քայլ չէր լինելու:
