«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է «Ելք» խմբակցության պատգամավոր Արամ Զ․ Սարգսյանը։
-Հեղափոխությունն արդեն իրողություն է և այն արդեն ընթացքի մեջ է, նրա հետևանքներն արդեն մեր կյանքում ըմբոշխնում ենք, Դուք ի՞նչ ռիսկեր և վախեր եք տեսնում հեղափոխության արդյունավորման տեսանկյունից:
-Հեղափոխությունն արդեն թե՛ ներքաղաքական և թե՛ արտաքին քաղաքական կյանքում իր դրսևորումներն ունի: Այսօր կարդացի Թրամփի շնորհավորանքը և աջակցելու պատրաստակամության մասին, ինչը շատ ոգևորիչ է, և կարծում եմ, որ Հայաստանը, միջազգային աշխարհի հետ համագործակցելով, կարող է լուծել իր առաջ դրված ֆինանսական բարդ ու ծանր խնդիրները: Նախկին իշխանության օրոք շատ լուրջ պրոբլեմներ են հավաքվել, և հեղափոխությունից հետո հանրության մի ստվար զանգված փորձում էր այդ պրոբլեմները երկու-երեք օրում լուծված տեսնել: Հասկանալի է նրանց մոտեցումները. այսքան դիմացել են, այլևս չեն ուզում մեկ շաբաթ, մեկ ամիս դիմանալ, բայց հանրությունը պետք է հասկանա, որ ճանապարհներ փակելով և պարտադրանքով չէ իրենց պրոբլեմների լուծումը: Եթե նախորդ իշխանություններին համարում էին իրենց կողմից չընտրված ու ճանապարհ փակելով էին խնդիրները դնում, որ տեղ հասցնեն, ապա այս իշխանությունը ժողովրդի ընտրածն է, ունի ժողովրդի վստահությունը, հետևաբար ժողովուրդը պիտի իր ցանկությունները իշխանությանը հասցնի այլ ճանապարհներով, ոչ թե փողոց փակելով: Այդ առումով բազմաթիվ օրինակներ կան. ոչ վաղ անցյալում, երբ որ անցնում էիր Վրաստանի մաքսային սահմանը, երկու երիտասարդ էին կանգնած՝ կոկիկ հագնված, տալիս էին այցեհամար, դա հեղափոխությունից անմիջապես հետո էր՝ 2003-ին: Ասում էին՝ բարի գալուստ Վրաստանի անկախ հանրապետություն, այս հանրապետության տարածքում ցանկացած խնդրի պարագայում կարող եք զանգահարել այս հեռախոսահամարներով և կաշխատենք լուծումներ տալ: Կարծում եմ, որ մեր նոր իշխանությունը ևս պետք է ձևավորի արագ արձագանքման խումբ, պիտի պատասխանեն հեռախոսահամարներին, և մարդիկ՝ սկսած տաքսու վարորդների խնդիրներից մինչև «Նաիրիտ»-ի ու առողջապահական, օրհասական խնդիրների հետ կապված կզանգահարեն ու այդ խումբը շատ արագ համապատասխան գործադիր մարմիններին կտեղեկացնի և այդ օղակներն էլ շատ արագ հանրային մեթոդներով՝ հեռուստատեսությամբ կամ ուղիղ եթերներով կկարողանան պատասխանել այդ հարցերին: Այդ դեպքում հանրությունը իշխանության հետ կապի իր տարբերակը կգտնի: Այսօր իշխանությունը, հանձինս Նիկոլ Փաշինյանի և մի քանի նախարարների, փորձում են կապը տալ ուղիղ եթերներով, սեփական հեռախոսներով կապը պահել, բայց հանրությունը իր հեռախոսով չի կարողանում կապը տալ իշխանություններին և գալիս է փողոց, որ խնդիրը տեղ հասցնի: Իշխանությունը պետք է իր հետ կապվելու ալտերնատիվ մեթոդ տա՝ ավելի քաղաքակիրթ մեթոդ, առանց լրացուցիչ հոգսեր պատճառելու:
-Կարծում եք, որ այս վիճակը ճգնաժամի մի մա՞սն է, որի հանգուցալուծումը, այնուամենայնիվ, արտահերթ ընտրություններն են:
-Համոզված եմ դրանում, որովհետև պրոբլեմը, որն առաջացավ, առաջացավ կեղծված ընտրությունների արդյունքում: Քաղաքական դաշտում ստեղծված իրավիճակը կեղծված ընտրությունների հետևանք է: Իրավական առումով ես չգիտեմ՝ ընդդիմություն եմ, թե իշխանություն, որովհետև Ազգային ժողովում փոքրամասնություն եմ, բայց կառավարությունն իմն է, հետևաբար այս ճգնաժամից դուրս գալու միակ սահմանադրական, ճիշտ տարբերակը արտահերթ և արդար ընտրությունների միջոցով իրավիճակին լուծում տալն է: Որովհետև եթե արտահերթ ընտրությունները արդար չլինեն, անիմաստ է լինելու, նորից իրավիճակը չի փոխվելու:
-Բայց կարծես թե այդպիսի ընտրություններ անմիջապես անցկացնելու հնարավորություններն այդքան էլ շատ չեն:
-Կարծում եմ՝ այդ հնարավորությունները կան:
-Նիկոլ Փաշինյանը հույս է հայտնել, որ այս տարի գուցե հնարավոր կլինի իրականացնել, այսինքն՝ դրանից շուտ հնարավոր չէ:
-Ես խնդիրը չեմ դնում ժամանակի մեջ, այլ ընտրությունները իսկապես ազատ ու արդար կազմակերպելու մեջ: Իսկ դա ունի երկու փուլ՝ օրենսդրական, որը պիտի ապահովի արդար ընտրությունները և գործադիր, ադմինիստրատիվ ռեսուրսի նետրալ գործունեությունն ապահովող փուլ: Այս գործընթացներն ինչ-որ կերպ գնում են: Կարծում եմ՝ այդ առումով մանկավարժների, դպրոցի տնօրենների փոփոխությունները նաև այդ ենթատեքստն ունեն: Հիմա հանրությունը այդ տնօրեններին ասում է՝ հեռացեք, դուք ընտրությունների ժամանակ մեզ վրա ճնշում եք գործադրել: Եվ դա շատ բնական է: Տեղի են ունենում գործընթացներ ՏԻՄ-երում գյուղապետների դեմ և այլն, որովհետև շատ գյուղապետներ շատ ավելի բիրտ են եղել, Հռոմի պապից ավելի կաթոլիկ են ուզեցել երևալ, արջի ծառայություն են մատուցել, և նաև իրենց պատճառով է, որ հեղափոխության ժամանակ այդքան ժողովուրդ փողոց դուրս եկավ: Փողոց դուրս գալը պայմանավորված չէր միայն «Մերժիր Սերժին»- ով, դա լուրջ համակարգ էր. մեկը մեկին պաշտպանելու բնազդից ելնելով՝ գնացել էր ավելի կոպիտ գործողությունների, որի արդյունքում հանրությունն էլ համբերելու տեղ չուներ:
–Բայց նրանք վստահ էին, որ հանրությունն ըստ էության քնած է և նրա հետ կարելի է վարվել այնպես, ինչպես ուզեն, և հանրությունը երբեք իր մասին իմացնել չի տա:
-Կարծում եմ՝ ոչ միայն նրանք, այլ նաև շատ քաղաքական գործիչներ, այդ թվում նաև ես, չէի սպասում, որ հանրությունը նման թափով փողոց դուրս կգա ու նման զանգվածային բողոքի ակցիաներ կանի: Համոզված ասում եմ, որ ՀՀԿ շատ անդամներ ուղղակի շոկի մեջ, որովհետև մտածում են, որ իրենք մարդիկ են, ճիշտ է, կատարյալ չեն, բայց ամեն մեկն իր գործն ինչ-որ չափով արել է, և հանրությունը իրենց արած գործի կարևորությունը հասկանում է, և այդ առումով իրենք իրենց գնահատականներն ունեն: Երբ որ բողոքի այսպիսի ալիք գնաց իրենց դեմ, երբ որ հասկացան, որ հանրությունը ոչ միայն մերժում է իրենց, այլ դա հասնում է ատելության, այդ մարդիկ ընկան շոկի մեջ: Այստեղ է խնդիրը, ու հիմա իրենք ժամանակ են ուզում այդ շոկից դուրս գալու համար, ոչ միայն ռեաբիլիտացիայի համար, որ ռևանշ ուզեն, այլ նաև որպես մարդ ուզում են հասկացված լինել, որովհետև շատ հանրապետականներ կան, որոնք հարուստ չեն, «տանիքներ» չեն դարձել որևէ մեկի համար, որոնք հանրության համար տհաճ խոսակցություններ են վարել, քանի որ անվերապահ վստահել են իրենց առաջնորդ Ս. Սարգսյանին, եղել են հավատարիմ, բայց իրենց հնարավորությունների չափով փորձել են նվիրված աշխատել իրենց տեղում՝ ի շահ ՀՀ-ի, փորձել են ամրացնել երկրի վարկանիշը՝ թե՛ ներսում, թե՛ դրսում: Եվ այդ մարդիկ այսօր տեսան, որ հանրությունն իրենց կատեգորիկ մերժում է: Իրենք հարթակ են ուզում, որպեսզի ներկայանան ու հասկացված դառնան հանրության համար, դրա համար ես ԱԺ նիստում ասացի, որ չկա անթերի մարդ, առավել ևս չկա անթերի քաղաքական կուսակցություն, պետք է հասկանալ այդ ամեն ինչը, և հանրությունն էլ պիտի հնարավորություն տա բոլոր իր այն զավակներին, ովքեր քրեական, հանցագործ գործունեություն չեն ծավալել, կարողանան քաղաքական անմեղության կանխավարկածը ներկայացնել:
-Դուք, նաև որպես նախկին վարչապետ, ինչպե՞ս եք գնահատում նոր կառավարությունը՝ փորձի, երիտասարդության տեսանկությունից. այս կառավարությունից է նաև կախված լինելու ընտրություններում հաղթանակ ապահովելու հեռանկարը:
-Տարբերությունները կառավարման մեթոդիկայի մեջ են:
-Դուք էլ էիք անփորձ, երիտասարդ, դարձաք ՀՀ վարչապետ:
-Այո, երիտասարդ և անփորձ էր նաև Լևոն Տեր-Պետրոսյանը, որ դարձավ ՀՀ նախագահ: Այս ամենն ունի իր նախապատմությունը, բայց այն ժամանակ պատերազմ էր, ամեն մեկն ինչ-որ կերպ զենք էր հայթայթում, չկային զորամասեր, ապրում էինք թուրքերի տներում, հիմա ունենք զորամասեր, այդ զորամասերն ունեն բաղնիքներ ու խոհանոցներ… Հիմա նախարարներն ունեն ծառայողական մեքենաներ, օգնականներ, հրաշալի կաբինետներ… Այսինքն՝ պետականաշինությունն արվել է, բոլոր նախկին իշխանավորներին պետք է շնորհակալություն ասել, որովհետև ամեն մեկը մի քար ավելացրել է, բայց կառավարման մեթոդը մնացել է նույնը: Այս երիտասարդները այդ մեթոդիկայից տեղյակ չեն, և իրենց, ես իմ փորձով չպիտի խանգարեմ, թող իրենք փորձեն կառավարման սեփական մեխանիզմները դնել:
Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝ տեսանյութում:
