«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է «Հանուն Հայաստան պետության ճակատի» անդամ Կարապետ Ռուբինյանը:
– Ի՞նչ էր կատարվում Արշակունյաց պողոտայում և ինչքանո՞վ է այն ընկալելի Ձեզ համար:
– Հասկանալի է ավելի շուտ, որովհետև մարդիկ անհամբեր են, մարդիկ արագ փոփոխություններ, արդարության հաղթանակ են ակնկալում և ուզում են օր առաջ իրենց հարազատներին տեսնել ազատության մեջ: Ես այդտեղ ոչ մի տարօրինակ բան չեմ տեսնում: Նաև պետք է հաշվի առնել, որ համակարգը կամա թե ակամա, բայց շատ դանդաղ գնում է փոփոխությունների, այն էլ այնպիսի մի կոնսերվատիվ և փտած համակարգ, ինչպիսին արդարադատության համակարգն է մեր երկրում: Կարծում եմ, որ այս երևույթները պետք է խթանեն գործընթացները, և ի վերջո՝ այն մարդիկ, այն դատավորները, որոնք վճիռներ պետք է կայացնեն, ձեռք կբերեն այն համարձակությունը, որ կարողանան ինքնուրույն և արդար վճիռներ կայացնել:
– «Սասնա ծռերի» գործում կա՞ն նրբություններ, որոնք պետք է հաշվի առնել:
– Իհարկե, կան, բոլոր գործերում էլ կան նրբություններ: Համար մեկ նրբությունն այն է, որ երկրում իշխանությունը բռնազավթված է եղել և տարիներ շարունակ զանգվածային հալածանքներ են եղել ընդդիմադիր ուժերի նկատմամբ: «Սասնա ծռերի» անդամների մեծամասնությունն անցել է երկար քաղաքական պայքարի ճանապարհ, ընդ որում՝ խաղաղ պայքարի ճանապարհի, և ի վերջո՝ ճարահատյալ գնացել են մի քայլի, որը հասարակության մեծ մասը ողջունել է, որովհետև հասկացել է, թե ինչ համար է դա արվում:
– Դուք ակնարկում եք իշխանությունը բռնի ուժով վերցնելու հանգամա՞նքը:
– Իշխանությունը վերցնելու մասին խոսք չի եղել: Խոսքը եղել է՝ ապստամբել ռեժիմի դեմ:
– Ուրեմն դա էլ է վերագրվում «Սասնա ծռերին»:
– Ես չգիտեմ՝ ինչ հիմքով է դա վերագրվում, եղել է ապստամբություն ռեժիմի դեմ, ես կարծում եմ, որ դա բարոյական առումով լիովին արդարացված էր, և դրանով էր պայմանավորված հասարակության մեծ մասի աջակցությունը, որը շարունակվում է մինչև հիմա: Հաշվի չնստել դրա հետ չի կարելի: Այլ նրբություններ, իհարկե, կան, որոնք կարելի է քննարկել լայն հասարակության մեջ կամ առանձին մասնագիտական խմբերով, բայց վերաբերվել այդ մարդկանց որպես սովորական քրեական հանցագործների և չընդառաջել ու գոնե խափանման միջոցը չփոխել, ես չեմ հասկանում:
– Երբեմն կա այն սահմանը, էլի իրավաբանների նշած, որ այստեղ պետք է տարանջատել՝ ով է քաղբանտարկյալ, ով՝ ոչ:
– Իսկ ո՞վ է խանգարում տարանջատելուն:
– Ոչ ոք:
– Դե թող տարանջատեն, ինչ պրոբլեմ կա, արդեն օրերն անցնում են, չէ՞:
– Դե տարանջատողը հասկացնում է, որ սա այն իրավական պրոցեսն է, որը ժամանակ է պահանջում: Ես ինքս էլ եմ զարմացած, որովհետև խափանման միջոցը փոխելն այդքան էլ բարդ բան չէր:
– Իհարկե, մանավանադ որևէ մեկը կասկածո՞ւմ է, որ այդ մարդիկ, որոնք ինչ մղումներով են գնացել ապստամբությանը, հանկարծ կարող է խափանման միջոցը փոխելու դեպքում ինչ-որ հանցագործություն կատարեն կամ փախուստի դիմեն այն հայրենիքից, որի համար պատրաստ են եղել իրենց կյանքը տալու:
– Հարգելի՛ Կարապետ, դուք Ձեզ թավշյա հեղափոխության մասնակից համարո՞ւմ եք:
– Եթե անհամեստություն չհամարեք, ապա՝ այո:
– Եվ դա որտե՞ղ և ինչպե՞ս արտահայտվեց: Ես նկատի ունեմ նաև ճակատի մասնակցությունը, որը շատ էր ուզում տեսնել այսպիսի փոփոխություն:
– Դա արտահայտվեց նրանով, որ մենք սկսեցինք սկզբում ինքնուրույն, հետո երբ «Իմ քայլը» և «Մերժիր Սերժին» նախաձեռնությունները սկսեցին, գործեցինք զուգահեռ, և հետո, երբ հիմնական գործողությունները ծավալվեցին, ու Նիկոլ Փաշինյանը դարձավ այդ ամբողջ շարժման առաջնորդը, մենք բոլորս այդ շարժման ակտիվ մասնակիցներ ենք եղել: Հայտարարություն ենք ընդունել, որ միանշանակ ողջունում ենք շարժումը, նաև ողջունել ենք Նիկոլ Փաշինյանի վարչապետի թեկնածու առաջարկվելը, և մասնակցել ենք քաղաքացիական անհնազանդության բոլոր գործողություններին անխտիր:
– Եվ հաստատ խոսել, գրել, քննարկել եք, թե ինչու տարիներ շարունակ ոչ մեկին չէր հաջողվում այսպիսի պիկի բերել ժողովրդական ընդվզումը, բայց Նիկոլ Փաշինյանին և այդ փոքրաթիվ նախաձեռնությանը հաջողվեց:
– Մի կողմից համաժողովրդական ցասումը կամ զզվանքը, ատելությունը ռեժիմի նկատմամբ հասել էր այնպիսի մի աստիճանի, որ դրա մասին բազմիցս և շատերն են ասել, որ ցանկացած բանից կարող է բռնկվել, սա մեկ՝ օբյեկտիվ իրավիճակը, և երկրորդը՝ Նիկոլ Փաշինյանի և իր զինակիցների փայլուն գործադրումը քաղաքացիական անհնազանդության ծրագրի: Փայլուն ասելով՝ նկատի ունեմ և՛ լավ մտածվածությունը, և՛ ունակությունը տեղում իմպրովիզացիաներ անել, վճիռները փոխել: Օրինակ՝ Ֆրանսիայի հրապարակը մտադիր էին շուրջօրյա փակել, հետո մեկ այլ տակտիկա ընտրեցին: Եվ սեփական նվիրվածությունն ու անձնազոհությունը: Ես, օրինակ, ինձ կամ իմ տարեկիցներին չեմ պատկերացնում, որ օնլայն ռեժիմով ավտոբուսի անիվների տակ կպառկեմ, որովհետև հետո շատ դժվարությամբ կարող եմ վեր կենալ: Կարծում եմ, որ նույնիսկ այդ պահը բեկումնային էր, երբ որ մարդիկ առցանց կամ հենց տեղում տեսան, որ շարժման լիդերները պատրաստ են անձնազոհության, պատրաստ են անձնական օրինակով ցույց տալ, թե ոնց է պետք պայքարել: Եվ այդտեղից ձնագնդին գնաց:
– Այսօր ես անգամ հանդիպեցի հարցումների, ըստ որոնց եթե «Ելքն» այսօր մասնակցի ընտրությունների, ապա առնվազն 75 տոկոս ձայներ կարող է ակնկալել:
– Իհարկե, կարծում եմ՝ դրանք իրականությանը մոտ թվեր են: Ինքներս էլ տեսնում ենք, որ շատ մեծ վստահության պաշար ունեն հեղափոխության լիդերները: Տա Աստված, որ այդ վստահությունը կարողանան պահպանել երկար ժամանակ:
– Եվ նայած ընտրությունները երբ կհաջողվի անցկացնել:
– Կարծում եմ՝ նրանք անկեղծ էին, երբ հայտարարում էին, որ ձգտում են որքան հնարավոր է շուտ անցկացնել ընտրությունները: Բնական է, որ իրենք էլ կուզենան հենց այդ ալիքի վրա լինի: Բայց միանշանակ է, որ օրենքի մեջ նորմալ փոփոխություններ պետք է արվեն և նորմալ օրենսգիրք պետք է լինի:
– Այսինքն՝ դուք էլ եք գտնում, որ լուծումը դա է:
– Այո, և երկրորդը՝ պետք է պատրաստ լինեն, այսինքն՝ ունենան այդ իշխանական լծակները, որոնցով կապահովեն արդար ընտրություններ, որովհետև միայն օրենքը երաշխիք չի կարող հանդիսանալ:
– Այսինքն՝ ժամանակավոր կառավարությունը դեռ դժվարություններ շատ կունենա այս կոնֆիգուրացիայով:
– Չեմ կարծում, որովհետև, այնուամենայնիվ, այս նոր նշանակումներով եթե մարդիկ իրենց տեղում հայտնվեն, ապա տեխնիկայի հարց է արդար ընտրություններ ապահովելը, որովհետև ազգային անվտանգության, ոստիկանության ստորաբաժանումներին հենց հիմա էլ հայտնի է, թե որ թաղում ովքեր են ընտրակաշառքներ կազմակերպողը, փող բաժանողը, ընտրակեղծիք անողը: Եթե նախկինում նրանք հրահանգ են ունեցել չմիջամտելու կամ ընդհակառակը, մենք այդ փաստերն էլ ենք տեսել, օժանդակելու, նույն ոստիկանությունը, նույն ՊՊԾ-ն ցուցակներ էին կազմում: Եթե դա վերանում է և հակառակը՝ հրահանգ է գալիս և սկսում են պայքարել այդ երևույթների դեմ, ես կարծում եմ՝ ոչ ոք իր գլխից ձեռք չի քաշել, որ հանկարծ փորձի նորից ընտրակաշառքների, ընտրախախտումների մեխանիզմը գործի գցել:
– Այսինքն՝ հավատում եք, որ Հայաստանի քաղաքացին կապրի այդ երանությունը արդար ընտրության:
– Անշուշտ, հավատում եմ, որովհետև Հայաստանի քաղաքացիները հիմա հպարտ քաղաքացիներ են և իրենց թույլ չեն տա նման բաներով զբաղվել:
– Մի կարևոր, նուրբ հարց՝ թավշյա հեղափոխությունը լուծե՞ց նաև «Հանուն Հայաստան պետության ճակատի» խնդիրը:
– «Հանուն Հայաստան պետության ճակատի» խնդիրը լուծված չէ, որովհետև մենք, այնուամենայնիվ, էական տարբերություններ ունենք առայժմ, երկուսը նշեմ՝ ապագաղութացում, հիմա մի տեսակ մոռացության է մատնվել այդ խնդիրը: Խոսում ենք, որ շուտով Պուտինի հետ պետք է հանդիպում լինի, Ռուսաստանի հետ հարաբերությունները պետք է խորացվեն, բայց ես ուզում եմ հիշեցնել, որ պարոն Պուտինը նեոգաղութատիրական քաղաքակնություն է վարում նախկին Խորհրդային Միության ողջ տարածքում և այդ քաղաքականությունից չի հրաժարվել, թեև այդ քաղաքականությունը հիմա արգելակման ռեժիմում է, որովհետև Ռուսաստանը ահռելի սանկցիաների ռեժիմի տակ է: Եվ երկրորդը՝ մենք շեշտը միշտ դրել ենք նոր սահմանադրություն մշակելու և ընդունելու վրա, որովհետև բոլորս էլ գիտենք, որ բոլոր սահմանադրական հանրաքվեները կեղծվել են, և մենք կարծում ենք, որ հույժ կարևոր խնդիր է, որ մշակվի և նորմալ պայմաններում արդար քվեարկությամբ հաստատվի նոր սահմանադրություն:
– Նոր սահմանադրություն կառավարման ա՞յլ կառուցվածքով, թե՞ նկատի ունեք ընդունվածը:
– Դա առաջին հերթին մասնագետների քննարկելու հարց է: Եթե նույնիսկ մնալու է խորհրդարանական կառավարման համակարգը, որի կողմնակիցն եմ եղել, բայց համարել եմ, որ Ս. Սարգսյանը դա արել է մորթապաշտական ծրագրերից ելնելով, և երկրորդ՝ մեր երկիրը պատրաստ չէ, որովհետև չկան կուսակցություններ, որոնք աղն են, ողնաշարն են խորհրդարանական համակարգի: Մենք կանգնած ենք այն վտանգի առաջ, որ ներկայիս համակարգը կարող է փչացնել նույնիսկ այս փայլուն երիտասարդներին, որ գալիս են իշխանության: Արդեն մենք տեսնում ենք վտանգը, Ս. Սարգսյանը իր համար սուպերվարչապետությունն ապահովել էր, իսկ հիմա մենք կանգնած ենք այն փաստի առջև, որ խորհրդարանական համակարգում ոստիկանությունը, Ազգային անվտանգությունը հաշվետու չեն խորհրդարանի առջև:
– Նոր իշխանությունները նշում են, որ վերաձևումների կարիք կա՝ ակնարկելով լիազորությունների մի մասը նորից վերադարձնելը:
– Դա պետք է արվի նոր սահմանադրությամբ, որովհետև մաս-մաս սահմանադրական օրենքներ փոխելը չի երաշխավորում, որ դա միշտ այդպես կլինի, իսկ սահմանադրության ընդունումը կհանդիսանա այն հիմնաքարը, որը թույլ կտա, որ երկիրը զարգանա ճիշտ ուղղությամբ:
– Հարգելի՛ Ռուբինյան, ի՞նչ տպավորություն են թողնում նոր վարչապետի առաջին նշանակումները:
– Ընդհանուր առմամբ, ողջունելի է, մանավանդ այսօրվա նշանակումները. մեծամասամբ երիտասարդներ են և նոր դեմքեր են: Ինձ համար վիճահարույց է և ինչ-որ չափով անընդունելի Օսիպյանի նշանակումը: Վերջին տասը տարիներին անընդհատ առիթներ ունեցել եմ տեսնել նրան գործողության մեջ, և նաև ինձ վրա զգացել եմ այդ ռեժիմի մահակի դերը, որ ինքը ստանձնել է միշտ… Կարծում եմ, որ Նիկոլ Փաշինյանն այնպիսի պաշար ունի, որ ինչ-որ էքսպերիմենտների կամ ենթադրենք հանուն սիրո և համերաշխության կարող է այդպիսի քայլի գնալ: Մյուս կողմից՝ մտածում էի, որ անպայման ներողություն խնդրելու, ապաշխարելու պրոցես պիտի անցնի այդ անձնավորությունը: Բայց այսօր հպանցիկ ներողություն էր ասել, բայց այն բանի համար, որ գուցե քաշքշուկների մեջ չափն անցել է, բայց խոսքը քաշքշուկների մասին չէ, այլ քաղաքացիների սահմանադրական իրավունքների զանգվածային խախտումների, որին մասնակցել և պրոցեսը ղեկավարել է գնդապետ Օսիպյանը: Սա մեկ: Եվ երկրորդ՝ հուսով եմ՝ ոստիկականական համակարգում խոշոր փոփոխություններ պետք է իրականացվեն՝ և՛ որակական, և՛ քանակական:
