Երեկ Հայաստանում սկսեց ու ավարտվեց ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի երկար սպասված այցը Հայաստան: Երկար սպասված ոչ այն իմաստով, որ բոլորը աչքները ջուր կտրած սպասում էին նրան, թեև, իհարկե, քաղաքական շրջանակներում շատ կային այդպիսիք և իշխանությունների և ընդդիմության շրջանակներում: Երկար սպասված այն իմաստով, որ այս այցելության մասին խոսվում էր արդեն ավելի քան մեկ տարի, և այս ընթացքում տարբեր ժամկետներ էին ասվում և հետաձգվում: Եվ այս ամենը առաջացրել էր մարզական հետաքրքրություն Պուտինի այցի հանդեպ, ու այժմ կարելի է ասել, որ այդ հետաքրքրությունը բավարարված է:
Որևէ այլ արտառոց և առանձնահատուկ բան տեղի չի ունեցել, եթե, իհարկե, արտառոց չհամարենք այն, որ մի երկրի նախագահի մեկ այլ երկիր պետական այցի առաջին օբյեկտ է դառնում ոչ թե տվյալ երկրի որևէ պետական ինստիտուտ՝ թեկուզ ոչ նախագահական նստավայրը, այլ այցելող երկրի ռազմակայանը ընդունող երկրում: Սա, մեղմ ասած, տարօրինակ նախադեպ է պետական ռազմավարական հարաբերություններում: Մնացյալ առումներով, Պուտինի այցը սպասվածի շրջանակներում էր՝ Ռուսաստանը կրկին ինչ-որ բան տարավ Հայաստանից, ինչպես 2001 թվականին նրա առաջին այցի ընթացքում «Գույք պարտքի դիմաց» ծրագիրն էր, այս անգամ էլ «ՀայՌուսգազարդի» գույքի մնացորդները տարան՝ 20 տոկոս բաժնեմասը 150 միլիոն պարտքի դիմաց, և ստորագրվեցին մի շարք պայմանագրեր տնտեսական և ռազմատեխնիկական ոլորտում:
Այս պայմանագրերն, ըստ էության, նման են օրենքների, այսինքն` դրանք կան, սակայն կատարվելու հարցը մնում է շատ մեծ հարցական, որովհետև, վերջին հաշվով, ոչ ոք այդ ամենի համար պատասխանատվություն չի կրում: Այդ պայմանագրերն իրականում ունեն մի նպատակ՝ խորացնել Հայաստանի կախվածությունը Ռուսաստանից ինչքան հնարավոր է: Այսինքն` այդ պայմանագրերը Հայաստանի ձեռքերի ու ոտքերի շղթաներ են, ոչ թե Ռուսաստանի պարտավորություններ: Եթե ի սկզբանե պայմանագրերը չեն կնքվում հավասարը հավասարի հետ իրավիճակում, ապա դրանց բովանդակությունը արդեն դառնում է ֆիկցիա: Իսկ Ռուսաստանն ու Հայաստանն այսօր բացարձակապես հեռու են իրավահավասար սուբյեկտության գործնական վիճակից: Պուտինն էլ եկել էր այս հեռավորությունը ցույց տալու համար և այս նպատակով էլ առաջինն այցելեց ռուսական ռազմակայան` ցույց տալու համար, որ Հայաստանն իր համար ընդամենը տարածք է, ոչ թե պետություն գործընկեր:
Պուտինի այցի հակառակ երեսը, իհարկե, այն էր, ինչ տեղի էր ունենում Երևանի փողոցներում: Մի քանի հարյուր ակտիվ քաղաքացիներ դուրս էին եկել փողոց Հայաստանի գաղութացման, անկախության կորստի, այդ կորստին տանող իշխանական քաղաքականության և Ռուսաստանի կայսերապաշտության դեմ կարգախոսներով: Տեղի ունեցան բողոքի մի քանի ակցիաներ, ոստիկանությունը բերման ենթարկեց մի քանի տասնյակ ակտիվ քաղաքացիների: Երևանի կենտրոնում իրավիճակը իսկապես բավական թեժ էր, բայց այդ թեժությունը կենսական թեժություն էր, այդ թեժությունը Հայաստանի զարկերակն էր, որ բաբախում էր կենտրոնում` ի դեմս այդ քաղաքացիական ակտիվության: Այդ զարկերակը ցույց էր տալիս, որ Հայաստանը տարածք չէ, այլ մարմին, որի թեև շատ օրգաններ այսօր հիվանդ են, սակայն սիրտը առողջ է ու բաբախում է:
