«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է ԱԺ ՀՀԿ խմբակցության ղեկավար Գալուստ Սահակյանը:
– Պարոն Սահակյան, Ձեր կարծիքով՝ Վլադիմիր Պուտինն ինչո՞ւ հենց այս օրերին եկավ Հայաստան:
– Եթե երեկ չէ առաջին օրը կամ վաղը չէ մյուս օրը գար, նորից նման հարցադրում պետք է լիներ: Բնականաբար, Պուտինը պետք է գար Հայաստան այցի, որովհետև Ռուսաստանը մեր ռազմավարական գործընկերն է: Եվ կարծում եմ, որ այստեղ որևէ սենսացիա չկա:
– Հայաստանում ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինին ավելի վաղ էին սպասում՝ մինչեւ նախագահական ընտրությունները, դրանից շատ ավելի առաջ կամ ընտրություններից հետո:
– Պաշտոնական այցերը սովորաբար կապված չեն ցանկությունների հետ, դրանք լինում են այն պահին, երբ որ անհրաժեշտ են: Կարծում եմ` իրականում եւ Մաքսային միության, եւ եվրաինտեգրման առումով, եւ թե մեր բազմաթիվ օրակարգային խնդիրների հետեւանքն այն պիտի լիներ, որ Պուտինը պիտի գար Հայաստան: Կարելի է ամեն ինչ կարծել: Համենայնդեպս, քննարկելի հարցեր կան հենց ձեր ասած խնդիրների հետ կապված: Այսինքն` գործունեության կամ փոխհարաբերությունների նոր իրավիճակ է ստեղծվում, բնականաբար դա էլ պետք է Պուտինի այցի համար առիթ լիներ:
– Վ. Պուտինը հավանաբար չէր գա Հայաստան, եթե Ս. Սարգսյանը չհայտարարեր Մաքսային միությանը միանալու իր որոշման մասին և փոխարենը նախաստորագրեր Ասոցացման համաձայնագիրը:
– Ես չեմ ուզում այդ այցն ուղղակիորեն կապել այդ զարգացումների հետ: Եթե պաշտոնական այց է տեղի ունենում, պիտի խնդիրները քննարկելու անհրաժեշտություն լինի, որի ժամանակ ավելի են ընդգծվում տվյալ ժամանակաշրջանում քննարկվող խնդիրները:
– Սովորաբար երկրների նախագահներն այցերի դեպքում մայրաքաղաք են գալիս: Այս դեպքում Վ. Պուտինն ինչո՞ւ Գյումրի գնաց:
– Դա նաեւ մեր ցանկությունն է եղել: Պիտի գար Գյումրի, որովհետեւ նախ ռուսական ռազմաբազաներն այդտեղ էին: Բացի այդ, այցի շրջանակները շատ ավելի կարճ էին, եւ դա հնարավորություն կտար շատ ավելի հարցեր քննարկել: Նա Հայաստան է եկել շատ կարճ ժամկետով, եւ շատ դրական եմ համարում, որ հնարավորություն ստեղծվեց, որ ավելի շատ հարցեր քննարկվեին:
– Տպավորությունն այնպիսին է, որ նա նախապես Գյումրի էր գնացել, քանի որ այս այցի դեպքում իր համար կարևոր խնդիրը ՌԴ-ի ազդեցության տակ գտնվող ռուսական ռազմաբազաները ստուգելն էր:
– Դա հարվածներ հասցնելու համար ընդդիմադիր մտածողություն է, մենք երբեք այդպես չենք մտածում: Եվ կարծում եմ, որ մեզ համար պիտի մեկընդմիշտ պարզ լինի, որ մեր անվտանգությունը կախված է հենց այդ ռուսական ռազմաբազաներից: Այնպես որ, երբ խնդիրներ են առաջանում, և ՌԴ-ի ներկայացուցիչը գալիս է, այդ այցը տարբեր ձևով պիտի առնչվի նաև ռազմաբազաների հետ, որովհետև, վերջին հաշվով, դրանք ռուսական զորքերի մաս են կազմում, որոնք ապահովում են մեր ազգային անվտանգությունը: Այդ առումով մենք դեռևս այլընտրանք չունենք: Եվ պիտի կարողանանք ավելի ամրացնել այն, ինչն այս տարիների ընթացքում ՀՀ-ն և ՌԴ-ն ապահովում են հարվածներ հասցնելու համար:
– Հայաստանի տարածքում ռուսական զորավարժարանները շրջակայքի գյուղացիական տնտեսությունների համար պատուհաս են դարձել: Ռուսներն այստեղ իրենց իրավունք են վերապահում անարգել օգտագործել գյուղացիների հողատարածքները, իսկ գյուղացիները նրանց ձեռքին կարծես թե գերի են դարձել:
– Ես ուրախ եմ, որ մեր ազգը ստրկությունից ու գերությունից վտանգներ է տեսնում, հավատացնում եմ, որ սա այն ժամանակաշրջանը չէ: Եվ ոչ էլ միջազգային ասպարեզում որեւէ շահագրգռվածություն կա, որ որեւէ պետություն հայերին ստրկացնի կամ գերի վերցնի: Ես կարծում եմ, որ գոնե մինչեւ այսօր ռուսական ռազմաբազաների եւ մեր փոխհարաբերությունների հետ նման խնդիրներ չեն առաջացել: Առավել եւս Պուտինի այցը Գյումրիի ռազմաբազաներ մեզանից որոշակիորեն հեռացրեց պատերազմը, որովհետեւ արդեն բազմաթիվ օրեր, եթե ոչ մի ամբողջ ամիս ադրբեջանական կողմից ռազմաշունչ հայտարարություններ չեն հնչում, որովհետեւ արդեն անտեղի են համարում: Համենայնդեպս, մեզանից պատերազմը հեռացվեց, եւ դրանով պիտի զգալի դարձնենք, որ մեր ազգային անվտանգության խնդիրների լուծման շահը իրեղեն է դառնում:
– Բայց չէ՞ որ ՌԴ-ն շարունակում է զենք վաճառել Ադրբեջանին, եւ դրանով այդ երկիրը հաստատ Հայաստանի անվտանգությունը չի ամրապնդում: Իսկ զենք վաճառելն էլ զուտ բիզնես-ծրագիր չէ:
– Մենք միշտ մտածում ենք, թե գործ ունենք մեր հորեղբոր տղերքի հետ: Յուրաքանչյուր պետություն իր ռազմական շահերն ունի: Մեր համագործակցությունը մեր շահն է: Դա փոքր է, թե մեծ է, մենք այլընտրանք չունենք, մենք մեր շահի հետեւից ենք գնում: Բայց դա չի նշանակում, որ ՌԴ-ն իրավունք չունի չհարաբերվել Ադրբեջանի կամ ԵՄ պետությունների հետ:
– Բայց այս դեպքում ՌԴ-ի ռազմավարական դաշնակիցը Հայաստանն է եւ ոչ թե Ադրբեջանը: Իսկ Ադրբեջանը, ում ՌԴ-ն զենք է վաճառում, մեզ հետ պատերազմական վիճակում է:
– Պատահական չէր ռուսական զորքերի հրամանատար Անդրեյ Ռուզինսկու հայտարարությունը, թե ցանկացած որեւէ բախում` ռուսական զորքերը կմիջամտեն: Հիմա ընդհանուր գաղափարախոսությունը, կարծում եմ, այն է, որ Հայաստանին վտանգ սպառնալու դեպքում ոչ միայն ՌԴ-ն, այլեւ Մաքսային միության անդամ պետություններն իրենց պարտավորություններն ունեն կամ կունենան:
– Պարոն Սահակյան, ինչպե՞ս եք գնահատում Հայաստանի եւ Ռուսաստանի փոխհարաբերությունները: Արդյո՞ք դրանք երկու իրավահավասար պետությունների հարաբերություններ են:
– Ես չեմ կարծում, որ Ռուսաստանը հսկայածավալ պետություն լինելով՝ հանկարծ պիտի մտածի, որ Հայաստանը իրավահավասար է, կամ պիտի մտածի, թե Հայաստանին այնպիսի ճնշումների ենթարկի, որ ձուլվի ՌԴ հետ: Այս խնդիրը չէր կարող լինել: Եթե լիներ, Սովետական Միությունը չէր փլվի: Եթե պետություններն այդ ճանապարհով գնային, 1950-ականներին գաղութացումը չէր վերանա: Հավասարը հավասարի են, այլ բան չի կարող լինել: Հայաստանի քաղաքական էլիտայից բացի, կան ազգային ծանրակշիռ ուժեր, որոնք երբեք ու երբեք չեն կարող թույլ տալ, որ մեր երկրի սուվերենությունը կորի: Եվ այդ վտանգն այս պահին չկա:
