Իսկական եվրաասոցացումն Ուկրաինայում երևի թե նոր է սկսվում: Այսինքն՝ սկսվում է այդ երևույթի կամ այդ գործընթացի, այսպես ասած, քաղաքացիական մասը, որը գալիս է փոխարինելու քաղաքականին:
Իհարկե, այս կապակցությամբ կարող են տարբեր գնահատականներ լինել, թե՝ ուկրաինական քաղաքների փողոցներում իրականում քաղաքական պայքար է, որում օգտագործվում է ժողովուրդը, սակայն այդ գնահատականները երևի թե կլինեն չափազանցված: Ի վերջո՝ մի քանի օրում նման համատարած բողոքը չէր կարող լինել զուտ քաղաքական մենեջմենթի արդյունք, եթե չունենար քաղաքացիական հող:
Իհարկե, դեռ վաղ է ամփոփ գնահատականներ տալ ուկրաինական զարգացումներին, սակայն այն, ինչ կատարվում է այդ երկրում, վարակիչ է բոլոր հետխորհրդային այն հանրապետությունների համար, որոնց Ռուսաստանը փորձում է շանտաժի ու սպառնալիքի միջոցով կցված պահել իրեն՝ օգտագործելով իշխանությունների ապօրինածին, անձնապաստան բնույթը:
Սակայն ոչ բոլոր տեղերում է, որ նման հասարակական դիմադրություն է առաջանում: Բնականաբար, մեզանում զուգահեռները տարվում են Հայաստանի իրավիճակի հետ: Հայաստանը Ուկրաինայից շատ ավելի շուտ է հանձնվել, սակայն այստեղ նման զանգվածային բողոքներ չկան ու չկան: Սակայն սա, իհարկե, պետք չէ վերագրել հասարակական առանձնահատկություններին, լավի ու վատի բաժանել:
Իհարկե, Հայաստանում չկան նման բողոք գեներացնելուն պատրաստ քաղաքական ուժեր, իսկ ովքեր կարող են, նրանք վաղուց ի վեր գեներացվում են Ռուսաստանի տակ: Սակայն Հայաստանի հասարակությունն ամենևին ավելի հանձնված և հնազանդ չէ, որքան կարող է թվալ: Պարզապես այստեղ շատ մեծ դեր է կատարում քանակական գործոնը: Այսինքն՝ Հայաստանը սակավամարդ է, արտագաղթի հետևանքով բնակչության թիվն ավելի է նվազել: Ընդ որում, հեռացողների մեջ էր նաև ակտիվ հատվածը:
Այդ ամենը իրենց ազդեցությունն են թողնում դիմադրողունակության քանակական կողմի վրա, և բնական է, որ Եվրոպայի հետ անմիջական սահմանին գտնվող և ինտենսիվորեն հաղորդակցվող մի քանի տասնյակ միլիոնանոց Ուկրաինայում այդ ամենը շատ ավելի ուժգին և ազդեցիկ էր լինելու, քան կովկասյան լեռներում ծվարած ու դատարկվող Հայաստանում:
Այս իմաստով Ուկրաինայի հետ համեմատությունները ինչքան էլ խոսուն են ու նաև տեղին, այդուհանդերձ՝ զգալիորեն սուբյեկտիվ են, և պետք է գնալ ոչ թե համեմատությունների, այլ պարզապես իրավիճակային դիտարկումների ճանապարհով՝ առավել լավ հասկանալու համար, այսպես ասած՝ աշխարհաքաղաքական միտումները, որոնցում Ուկրաինան ունի գերկարևոր նշանակություն:
Խոսքը այն մասին չէ, որ սպասենք տեսնենք, թե ինչ է լինում այնտեղ, որպեսզի այստեղ որոշենք մեր անելիքը: Ոչ, ուղղակի արդյունավետ որևէ բան անելու համար պետք է պարզապես ավելի լավ պատկերացնենք իրավիճակը և միտումները, քանի որ ակնհայտ է՝ այստեղ խաղը լայն է և զուտ ներհայաստանյան իրողությունների շրջանակում չէ:
Այս իմաստով ինքնին այն, որ Ուկրաինայում տեղի են ունենում նման զարգացումներ, արդեն իսկ նպաստավոր է Հայաստանի հասարակության համար, քանի որ այդ զարգացումները ընդհանուր առմամբ հանդիսանում են այն ուժը, որը թույլ չի տալու կողպեք գցել Արևելյան գործընկերության ծրագրի մասնակից հետխորհրդային երկրների վզին գցված ռուսական շղթայի վրա:
Թե ինչով կավարտվեն ուկրաինական զարգացումները՝ պարզ չէ, սակայն բնական է, որ Հայաստանի հասարակության համար անհրաժեշտ է, որ դրանք եթե նույնիսկ չավարտվեն հաղթանակով, այսինքն՝ Ուկրաինայի կողմից Ասոցացման համաձայնագրի ստորագրմամբ, որը լիովին կփոխի աշխարհաքաղաքական պատկերը մինչև Կովկաս, ինչը բխում է Հայաստանի շահերից, ապա գոնե պարտությամբ չավարտվեն, այսինքն՝ Ուկրաինայում ձևավորվի գոնե հասարակական ակտիվ դիմադրության ճակատ, որը թույլ չի տա կախել այդ կողպեքը:
Իհարկե, այս ամենը ընդամենը ֆոնային էֆեկտ է ունենալու Հայաստանի համար, որովհետև այս էֆեկտը Հայաստանի հասարակությունը դեռ պետք է կարողանա ծառայեցնել իրեն: Առավել ևս, որ նույնիսկ էֆեկտի բացակայությունը բացարձակապես չի նշանակի, որ Հայաստանի հասարակությունն այլևս անկարող է փոխել իր պետության ճակատագիրը:
