Հայաստանի և Ադրբեջանի նկատմամբ ռուսական ռազմարդյունաբերական սեկտորի հետ գործարքի դեպքում ամերիկյան պատժամիջոցների վտանգը հասկանալիորեն զգայուն ընկալում ունի Հայաստանում: Այստեղ, սակայն, խնդիրը թերևս պետք է դիտարկել ավելի լայն հարթության վրա, քան զուտ ամերիկա-ռուսական աշխարհաքաղաքական հարաբերության մետաստազի ազդեցության ռիսկը: Հայաստանի դիտանկյունից խնդիրը պետք է լինի ավելի ընդգրկուն:
Բանն այն է, որ անկասկած հույժ կարևոր է սպառազինության մրցավազքի արգելակումը կամ դադարեցումը, քանի որ այն վաղուց ստացել է պարզապես տարածաշրջանի ընդգրկման տեսանկյունից անհամարժեք մասշտաբային բնույթ: Մյուս կողմից՝ այն, որ արգելքը կամ պոտենցիալ պատժամիջոցը կարող է առնչվել, Հայաստանից բացի, նաև Ադրբեջանին և գուցե տեսակարար կշռով ավելի խնդրահարույց լինել Բաքվի համար, այսպես ասած՝ թույլ «մխիթարություն» է և առավել ևս չի կարող լինել ռեգիոնալ անվտանգության տեսանկյունից գլոբալ բավարարվածության առիթ:
Ավելին, փաստացի հարցը ներկայումս դիտարկվում է՝ կազդի՞, թե՞ չի ազդի համատեքստում: Մինչդեռ անհրաժեշտ է տարածաշրջանի սպառազինության մրցավազքը դուրս բերել ռուս-ամերիկյան հարաբերության «կցորդ» կարգավիճակից և դնել առավել ակտիվ ու նախաձեռնողական ռեժիմում: Իսկ դա պահանջում է առավել խորքային հարցադրում. ոչ թե Հայաստանին և Ադրբեջանին սպառազինության վաճառքի արգելք ռուսական ռազմարդյունաբերական մասով, այլ ընդհանրապես զենքի վաճառքի էմբարգո Հայաստան և Ադրբեջան՝ հակամարտության գոտի:
Այստեղ խնդիրը բացարձակապես այն չէ, որ չգնելով զենք Ռուսաստանից՝ Ադրբեջանը նավթի և գազի դոլարներով կարող է գնել ցանկացած այլ վաճառողից, իսկ վաճառողներ շատ կան՝ ի տարբերություն Հայաստանի, որը չունի այդքան փող: Թեև դա իսկապես խնդիր է, որն ունի պատասխանի անհրաժեշտություն, սակայն այդուհանդերձ՝ ռեգիոնալ անվտանգության լայն խնդրի շրջանակում վաղուց է հասունացել հակամարտության գոտի սպառազինության վաճառքի նկատմամբ արգելանք սահմանելու անհրաժեշտությունը կամ սպառազինության, այսպես ասած, ծանր տեսակների նկատմամբ արգելանք սահմանելու անհրաժեշտությունը: Ընդ որում, Երևանն այդ մասին բարձրաձայնել է փոխարտգործնախարարի մակարդակով, սակայն, չգիտես ինչու, այդքան էլ ակտիվ չէ այդ գաղափարը առաջ մղելու հարցում:
Միևնույն ժամանակ՝ զարմանալի է, որ այդ հարցը օրակարգ չի բերում Մինսկի խմբի եռանախագահության անդամ որևէ երկիր: Իհարկե՝ երեք երկրներից միայն Ռուսաստանն է, որ սպառազինություն է վաճառում կողմերին, իհարկե՝ բազմապատիկ ավելի շատ Ադրբեջանին, Ֆրանսիան ու ԱՄՆ-ը ձեռնպահ են մնում հենց այն սկզբունքի պատճառով, որ իբրև միջնորդ չպետք է զինեն հակամարտության գոտին: Սակայն արդյո՞ք ժամանակը չէ, որ այդ պասիվ պոզիտիվությունից Ֆրանսիան և ԱՄՆ-ը անցնեն ակտիվ պոզիտիվության և օրակարգ բերեն ընդհանրապես որևէ տեղից սպառազինության մատակարարումների արգելքի հարցը՝ խախտումների դեպքում սահմանելով պատժամիջոց թե՛ գնորդի, թե՛ վաճառողի համար:
Ներկայումս Մինսկի խմբի համանախագահները փորձում են առաջ մղել հրադադարի պահպանման մեխանիզմների հարցը, որն ակնհայտորեն բախվում է Ադրբեջանի մերժմանը: Սպառազինության վաճառքի գլոբալ էմբարգոն թերևս հրադադարի պահպանման լավագույն մեխանիզմներից մեկը կլինի, որը, ընդ որում, դե յուրե և դե ֆակտո չունի Ադրբեջանի հավանության կարիքը:
