Իսրայելի խորհրդարանում՝ Կնեսետում, փետրվարի 14-ի լիագումար նիստում քննարկվել է խմբակցություններից մեկի ներկայացրած օրինագիծը Հայոց ցեղասպանության ճանաչման մասին: Խորհրդարանականների մեծամասնությունը, սակայն, պաշտպանել է Իսրայելի արտգործնախարարության մոտեցումը՝ չընդունել օրենքը՝ «դրա բարդության և դիվանագիտական հետևանքների պատճառով»: Հայոց ցեղասպանության ճանաչմանը դեմ են քվեարկել 41, իսկ կողմ՝ 28 պատգամավոր: Նախագծի հեղինակը «Յեշ Աթիդ» («Կա ապագա») կուսակցության ղեկավար Յաիր Լապիդն է: Նա առաջարկել է ճանաչել Օսմանյան կայսրությունում հայերի զանգվածային կոտորածները որպես ցեղասպանություն և սահմանել հիշատակի օր: Լապիդը շատ կարճ, բայց բավական ազդեցիկ ելույթ է ունեցել քննարկման ժամանակ:
«Չկա որևէ պատճառ, որ Կնեսետը, որը ներկայացնում է Հոլոքոստ վերապրած ժողովրդի, չճանաչի Հայոց ցեղասպանությունը և չսահմանի հիշատակի օր»,- ասել է նա՝ հիշեցնելով Ադոլֆ Հիտլերի՝ 1939 թ. արտասանած խոսքերը՝ «Ո՞վ է այսօր խոսում հայերի ցեղասպանության մասին»:
Ու թեև պաշտոնական Երևանը ակնկալում է, որ Իսրայելը պաշտոնապես կճանաչի Հայոց ցեղասպանությունը, իսրայելցի քաղաքական գործիչներն ու քաղաքագետներն ունեն իրենց հիմնավորումները, թե ինչու Կնեսետը չպետք է ընդունի օրենք Հայոց ցեղասպանության ճանաչման մասին:
Իսրայելցի քաղաքագետ Ավիգդոր Էսկինի մեկնաբանությամբ՝ սա սկզբունքային մոտեցում է այն մասին, որ խորհրդարանը չպետք է քննարկի պատմական իրադարձությունները:
«Իսրայելի Կնեսետը դրա համար չի ստեղծվել, որպեսզի որոշի՝ արդյոք Ռուսաստանը պատերազմե՞լ է Նապոլեոնի դեմ, թե՞ ոչ, կամ Պոմպեյում երկրաշարժ եղե՞լ է, թե՞ ոչ: Կնեսետը ոչ մի դեպքում չպետք է որոշում կայացնի այդ հարցի վերաբերյալ՝ ո՛չ կողմ, ո՛չ էլ դեմ, քանի որ նա ընդհանրապես չունի նման լիազորություններ: Կնեսետի պատգամավորները պետք է զբաղվեն, օրենքներով, քաղաքականությամբ: Կնեսետն իրավունք չունի որոշելու՝ 100 տարի առաջ Թուրքիայում ցեղասպանություն եղե՞լ է, թե՞ ոչ: Կարծում եմ, որ սա հայության մեծ սխալն է, որ փորձում է նմանատիպ որոշումներն անցկացնել խորհրդարանների միջոցով: Խորհրդարանը դրա համար չի ստեղծվել: Ճիշտ նույն ձևով Հայաստանի խորհրդարանը երբեք չի քվեարկելու այն հարցի մասին, թե 100 տարի առաջ Ռուսաստանում՝ քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ, հրեաների ջարդեր եղե՞լ են, թե՞ ոչ: Ինչպե՞ս կարող է խորհրդարանը որոշել՝ եղե՞լ է, թե՞ ոչ: Սա պատմական հիշողության հարց է, և այս մոտեցումն ի սկզբանե սխալ է»,- «Առաջին լրատվական»-ի հետ զրույցում նշեց Էսկինը՝ ավելացնելով, թե խորհրդարանում ճանաչման բանաձև ընդունելու փոխարեն՝ Իսրայելը կարող է հայերին օգնել ավելի կոնկրետ՝ իրավական, դատական հարցերում՝ վերադարձնելու հայերի կորցրած ունեցվածքը:
«Իսրայելը կարող է, իհարկե, օգնել հայերին խորհուրդներով, գործով դատական հարցերում, որպեսզի վերադարձվի հայերի թալանված ունեցվածքը: Անշուշտ, սա շատ ճիշտ քայլ կլիներ՝ վերականգնելու պատմական արդարությունը, և ես անձամբ պատրաստ եմ մասնակցել այդ գործընթացին»:
Ավիգդոր Էսկինը հակված չէ այն վարկածին, թե Կնեսետում Հայոց ցեղասպանության ճանաչման բանաձևի մերժումը կարող է կապված լինել ընթացիկ քաղաքական հարցերի, օրինակ՝ Երուսաղեմի կարգավիճակի հարցում Հայաստանի դիրքորոշման կամ հայ-իրանական բարեկամական հարաբերությունների հետ:
Հիշեցնենք, որ 2017 թ. դեկտեմբերի 21-ին մի քանի երկրների պահանջով հրավիրվեց ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի արտահերթ նիստ, որի ընթացքում ընդունվեց բանաձև Երուսաղեմի խնդրի մասին: Այս բանաձևը դատապարտում էր Երուսաղեմը Իսրայելի մայրաքաղաք ճանաչելու մասին ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի հայտարարությունը: Կողմ քվեարկած երկրների թվում էր նաև Հայաստանը:
