Ted
«TED + www.1in.am «Առաջին Լրատվական»»՝ համաշխարհային հանրահայտ կրթական հարթակի և կայքէջի համատեղ նախագիծն է։ Այսուհետ TED-ի ամենահայտնի ելույթները, ծիծաղաշարժ և հետաքրքիր մուլտֆիլմերը հասանելի կլինեն www.1in.am-ում՝ հայերեն և ռուսերեն լեզուներով։
TED talks․ Շարմին Օբեիդ Չինոյ. Ինքնասպան ահաբեկիչների դպրոցում

Այսօր ես ուզում եմ նայել ինքնասպան ռմբակոծիչներ դարձող երեխաների վրա լրիվ ուրիշ տեսանկյունից: 2009թ-ին 500 ռմբակոծություն է գրանցվել Պակիստանի շրջանում: Ես մի տարի անց կացրի` աշխատելով երեխաների հետ, որոնք վարժեցվում էին ինքնասպան ռմբակոծիչներ դառնալու համար, և Թալիբանի հավաքագրողների հետ` փորձելով հասկանալ, թե ինչպես է Թալիբանը այս երեխաներին փոխակերպում կենդանի ռազմամթերքի և թե ինչու էին այդ երեխաները ակտիվորեն գրանցվում նրանց կազմակերպության մեջ:

Ես ուզում եմ, որ դուք մի կարճ տեսանյութ դիտեք իմ վերջին վավերագրական ֆիլմից` «Թալիբանի երեխաները»:

Թալիբանն հիմա իր սեփական դպրոցն է վարում: Նրանք որպես թիրախ են ընտրում աղքատ ընտանիքներին և համոզում ծնողներին ուղարկել իրենց երեխաներին: Փոխարենը` նրանք անվճար կերակուր և ապաստարան են ապահովում և երբեմն ընտանիքներին ամսեկան գումար վճարում: Մենք քարոզչական տեսանյութ ենք ձեռք բերել, որը պատրաստվել էր Թալիբանի կողմից: Երիտասարդ տղաներին արդարացումներ են սովորեցնում ինքնասպանական հանձակումների և լրտեսների վերացման համար:

Ես կապ հաստատեցի Սվաթից մի երեխայի հետ, որն այդպիսի մի կրոնական դպրոցում էր սովորել: Հազրաթ Ալին Սվաթի մի աղքատ ընտանիքից է: Նա միացել է Թալիբանին մեկ տարի առաջ, երբ նա տասներեք տարեկան էր:

Ինչպե՞ս է Թալիբանը ձեր շրջանում ստիպում երիտասարդներին միանալ իրենց:

Հազրաթ Ալի. «Սկզբում նրանք մեզ տանում են մզկիթ և քարոզ են կարդում մեզ համար: Ապա նրանք մեզ տանում են կրոնական դպրոց և Ղուրանից բաներ սովորեցնում»:

Շարմեն Օբեյդ Չինոյ` Նա ասում է ինձ, որ երեխաներն այնուհետև մի քանի ամիս զինվորական դասընթաց են ացնում:

ՀԱ.` Նրանք մեզ սովորեցնում են ատրճանակներ, Կալաշնիկով, հրթիռներ, նռնակներ և ռումբեր օգտագործել: Նրանք մեզ խնդրում են դրանք միայն անհավատների դեմ օգտագործել: Ապա նրանք մեզ սովորեցնում են ինքնասպանական հարձակում գործել:

ՇՕՉ` Դու կցանկանայի՞ր այդպիսի հարձակում գործել:

ՀԱ` Եթե Ամենազոր Աստվածն ինձ ուժ տա:

ՇՕՉ` Ես իմ հետազոտության մեջ տեսել եմ, որ Թալիբանը կատարելագործել է երեխաների ներգրավման և վարժեցման իրենց մեթոդները: Եվ ինձ թվում է, որ դա հինգ քայլից բաղկացած գործընթաց է: Առաջին քայլն այն է, որ Թալիբանը կենտրոնանում է մեծ և աղքատ ընտանիքների վրա, որոնք ապրում են գյուղական շրջաններում: Նրանք առանձնացնում են երեխաներին ծնողներից` խոստանալով հագուստ, սննդամթերք և ապաստարան ապահովել նրանց երեխաներին: Ապա նրանք ուղարկում են այդ երեխաներին հարյուրավոր կիլոմետրեր հեռու` ծայրահեղ իսլամական դպրոցներ, որոնք ծառայեցվում են Թալիբանի նպատակներին:

Քայլ երկրորդ` նրանք երեխաներին Ղուրան են սովորեցնում, որը Իսլամի սուրբ գիրքն է, արաբերենով` մի լեզու, որն այս երեխաները չեն հասկանում և որով չեն խոսում: Նրանց ամբողջ հույսն այն ուսուցիչներն են, որոնք իմ սեփական աչքերի առաջ խեղաթյուրում էին գրքի հաղորդագրությունը այս երեխաների համար, երբ և ինչպես իրենց հարմար էր: Այս երեխաներին ուղղակիորեն արգելվում է թերթեր կարդալ, ռադիո լսել, կարդալ ցանկացած գրքեր, որոնք ուսուցիչներն նրանց չեն հանձնարարում: Եթե ինչ-որ երեխա բռնվում է այս կանոնները խախտելիս, նա խիստ նկատողություն է ստանում: Փաստորեն, Թալիբանը ստեղծում է այս երեխաների համար լրիվ մեկուսացում տեղեկատվության ցանկացած այլ աղբյուրներից:

Քայլ երեք` Թալիբանն ուզում է, որ այս երեխաներն ատեն այն աշխարհը, որում այսօր ապրում են: Այսպիսով, նրանք ծեծում են այս երեխաներին: Ես դա տեսել եմ: Երեխաներին օրը երկու անգամ կերակրում են չորացած հաց և ջուր: Նրանց շատ հազվադեպ է թույլատրվում խաղեր խաղալ: Նրանց օրն ութ անգամ ասում են, որ միակ բանը, որ իրենց անհրաժեշտ է անել` Ղուրան կարդալն է: Երեխաները փաստացի բանտարկյալներ են: Նրանք չեն կարող լքել դպրոցը, գնալ տուն: Նրանց ծնողներն այնքան աղքատ են, որ ոչ մի հնարավորություն չունեն նրանց հետ բերելու:

Քայլ չորս` Թալիբանի ավելի տարիքով անդամները` մարտիկները, սկսում են խոսել երիտասարդ տղաների հետ նահատակության փառավորության մասին: Նրանք պատմում են, թե ինչպես են մահից հետո նրանց դիմավորելու մեղրի և կաթի լճերով, ինչպես են 72 կույսեր սպասելու նրանց դրախտում, ինչպես է այնտեղ լինելու անսահմանափակ սնունդ, և ինչպես է այդ փառքը խթանելու նրանց` դառնալ հերոսներ նրանց թաղամասերում: Փաստորեն, սա ուղեղի լվացման գործընթաց է, որն արդեն սկսվել է:

Քայլ հինգ` ես հավատացած եմ, որ Թալիբանն ունի քարոզչության ամենաարդյունավետ մեթոդներից մեկը: Այն տեսանյութերը, որոնք նրանք օգտագործում են, պարունակում են կանանց, տղամարդկանց և երեխաների նկարներ, որոնք մահանում են Իրաքում, Աֆղանստանում և Պակիստանում: Եվ հիմնական հաղորդագրությունն այն է, որ Արևմտյան ուժերը քաղաքացիների մահվան մասին չեն հոգում, այսպիսով, մարդիկ, որոնք ապրում են այս շրջաններում և աջակցում են կառավարությանը, աշխատում են Արևմտյան ուժերի հետ, արժանի են մահվան: Ահա, թե ինչու են Պակիստանի քաղաքացիները, որոնցից միայն 6000-ը սպանվել են վերջին երկու տարիների ընթացքում, արժանի դրան: Եվ այսպիսով, այս երեխաներն վարժեցվում են դառնալ ինքնասպան ռմբակոծիչներ: Նրանք պատրաստ են դուրս գալ կռվի, որովհետև նրանց ասել են, որ դա նրանց համար միակ ճանապարհն է Իսլամը փառաբանելու համար:

Ես ուզում եմ, որ դուք ֆիլմից մեկ այլ հատված դիտեք:

Այս տղայի անունը Զենոլա է: Նա պայթեցրել է ինքն իրեն` սպանելով ևս վեց մարդու: Այս տղայի անունը Սադիկ է: Նա սպանել է 22 մարդու: Այս տղայի անունը Մեսուդ է: Նա սպանել է 28 մարդու: Թալիբանը վարում է ինքնասպանների դպրոցներ` պատրաստելով տղաների սերունդներ քաղաքացիների դեմ դաժանությունների իրագործման համար:

Դու կուզենայի՞ր ինքնասպանական հարձակում գործել:

Տղան` Մեծ հաճույքով: Բայց միայն, եթե հորս թույլատվությունը ստանամ: Երբ ես ինձանից երիտասարդ կամ իմ տարիքի ինքնասպան ռմբակոծիչներ եմ տեսնում, ես այնպես եմ ոգեշնչվում նրանց սարսափելի ահաբեկություններից:

ՇՕՉ` Ի՞նչ օրհնանք դու կստանաս, եթե ինքնասպանական հարձակում գործես:

Տղան` Դատավճռի օրը, Աստված կհարցնի ինձ. «Ինչու՞ դու դա արեցիր», և ես կպատասխանեմ. «Իմ Տեր, միայն քեզ երջանկացնելու համար եմ ես զոհել իմ կյանքը` պայքարելով անհավատների դեմ»: Ապա Ամենակարող Աստված կտեսնի իմ մտադրությունը: Եթե իմ մտադրությունը չարությունը Իսլամից արմատախիլ անելն էր, ապա ես կպարգևատրվեմ դրախտով:

ՇՕՉ` Ես թողնում եմ ձեզ` բոլորիդ, այս մտքով` եթե դուք մեծանայիք այս պայմաններում` ունենալով ընտրության այս հնարավորությունները, արդյո՞ք դուք կընտրեիք ապրել այս աշխարհում, թե՞ փառահեղ հետմահու կյանքում: Ինչպես Թալիբանի մի հավաքագրող ասաց ինձ` «Այս պատերազմում միշտ էլ թողության գառներ կլինեն»:

Շնորհակալություն: