Հայաստանում Գերմանիայի Դաշնության դեսպան բերնհարդ Մաթիաս Քիսլերը հայտարարել է, որ վերականգնվող էներգետիկայի ոլորտը հայ-գերմանական հարաբերության հիմքերից մեկն է, և այդ ոլորտի համար Գերմանիան Հայաստանին արդեն իսկ ցուցաբերել է մոտ 150 միլիոն եվրոյի օժանդակություն:
Գերմանիայի դեսպանի հայտարարությունն, անկասկած, կարևոր է ինքնին, սակայն առավել ուշագրավ և հնչեղ է դառնում ավելի վաղ ևս երկու դեսպանի արած հայտարարությունների ֆոնին, որոնք նույնպես վերաբերել են էներգետիկ համակարգին:
Ինչպես հայտնի է, մի քանի շաբաթ առաջ վերականգնվող էներգետիկայի ոլորտում հայ-ամերիկյան գործակցության ներդրումային 8 միլիարդ դոլարի հեռանկարի մասին հայտարարեց ԱՄՆ դեսպան Ռիչարդ Միլզը, իսկ որոշ ժամանակ անց Հայաստանում Ֆրանսիայի դեսպան Ժան Ֆրանսուա Շարպանտիեն խոսեց այն մասին, որ ֆրանսիական ընկերությունները հետաքրքրված են Հայաստանի էներգետիկ ոլորտով և առաջիկա ամիսներին կհայտարարեն ներդրումային ծրագրերի մասին:
Եվ ահա այժմ էներգետիկ ոլորտը հայ-գերմանական հարաբերության հիմք է հայտարարում Հայաստանում Գերմանիայի դեսպանը: Փաստորեն, Արևմուտքի միանգամից երեք խոշոր, զարգացած, տեխնոլոգիապես առաջատար պետությունների դեսպանների ուշադրության կենտրոնում է հայկական էներգետիկան, Հայաստանի էներգետիկ ոլորտը:
Կա՞ արդյոք այստեղ որևէ քաղաքական օրինաչափություն, կարո՞ղ էին դեսպանները մեկը մյուսից անկախ, պարզապես զուգադիպության կարգով կարճ ժամանակում իրար հետևից անդրադառնալ էներգետիկայի ոլորտում ներդրումների հեռանկարին: Իսկ խոսքը որևէ պետության համար ռազմավարական նշանակություն ունեցող ոլորտին: Լինո՞ւմ են այդպիսի պատահականություններ կամ զուգադիպություններ քաղաքականության մեջ:
Տարածաշրջանը, որում գտնվում է Հայաստանը, ներկայումս ուշագրավ տրանսֆորմացիաների փուլում է, կամ իր վրա կրում է համաշխարհային տրանսֆորմացիաների ազդեցությունը: Այստեղ ակնհայտ է, որ գոնե առայժմ տրանսֆորմացիոն ռեժիմը փորձ է արվում զերծ պահել ռազմական բաղադրիչներից և առավելապես դնել տնտեսաքաղաքական, դիվանագիտական հենքի վրա:
Այդ հարցում նկատելի է գերակա շահագրգռություն մի շարք տերությունների մոտ՝ թե՛ Արևմուտքի, թե՛, օրինակ, Իրանի: Իսկ դրա համար անհրաժեշտ է գտնել ռազմական բաղադրիչների այլընտրանքներ, առավել ևս, որ ռազմական բաղադրիչները ամենևին մարած չեն, դրանք բավական թեժ են, հատկապես Ղարաբաղյան խնդրի առումով՝ Ադրբեջանի ագրեսիվ գործողությունների տեսքով, որոնք բացահայտ աջակցություն են ստանում Թուրքիայից և Ռուսաստանից՝ մատակարարվող սպառազինության տեսքով:
Այլընտրանքը կարող են լինել ենթակառուցվածքները, որոնք ունեն ազդեցիկ թե տնտեսական, թե քաղաքական նշանակություն: Էներգետիկ ենթակառուցվածքները բնականաբար դրանց թվում են, և պատահական չէ, որ Հայաստանում ԱՄՆ դեսպանը խոսում է Իրան և Վրաստան արտահանման մասին, փաստացի ուրվագծելով ենթակառուցվածքային շղթա, որը կարող է ինչ որ առումով այլընտրանք լինել տրանսպորտային այն ենթակառուցվածքներին, որոնցով Թուրքիան ու Ադրբեջանը շրջափակում են Հայաստանը և դրանք փաստորեն ծառայեցնում են իրենց համար կարևոր ռազմական բաղադրիչին:
Դրան այլընտրանք փաստորեն բավականին ուշագրավ է արևմտյան առաջատար տերությունների քաղաքական մեսիջը՝ մեծ հետաքրքրությունը Հայաստանի էներգետիկ համակարգի հանդեպ, որ դրսևորվում է դեսպանների մակարդակով: Եվ առավել հետաքրքրական է այստեղ իրանական ուղղության հիշատակումը, ինչը նաև որոշակի առաջարկ-ակնարկ է Իրանին՝ ներգրավման պատրաստվածության մասով:
Այլ կերպ ասած, Փարիզից, Բեռլինից և Վաշինգտոնից Հայաստանին առաջարկվող ներդրումները, ըստ էության խաղաղության ներդրումներ են, ի հակակշիռ պատերազմի այն ներդրումներին, որ Բաքվի ուղղությամբ անում են Ալիևի «ավագ եղբայրն» ու Հայաստանի ռազմավարական դաշնակիցը:
Թեև խաղաղության ներդրումների մասով առաջարկները շոշափում են նաև Ռուսաստանին, որը մեծ ներկայություն ունի Հայաստանի էներգետիկայում և առնվազն առաջարկում Մոսկվային ընտրել՝ Կովկասը պահելու ռազմական անպտուղ փորձի և Կովկասում մնալու խաղաղության արդյունավետ տարբերակի միջև:
