Այսօր տեղեկություն է տարածվել, որ տարիներ առաջ Հունգարիայում ադրբեջանցի մարդասպանի ձեռքով կացնահարված սպա Գուրգեն Մարգարյանի հայրը ինքնասպանության փորձ է կատարել: Բարեբախտաբար՝անհաջող փորձ: Հայտնի չէ` ինչն է նրան դրդել այդ քայլին: Դժվար է հաշվել, թե Գուրգեն Մարգարյանի և նրա ընտանիքի անունը քանի-քանի անգամ է հնչել հայրենասիրական պաթետիկ ճառերում, բոցաշունչ ելույթներում: Սակայն թե ինչով և ինչպես է ապրում ընտանիքն իրական կյանքում, քչերին է հետաքրքրել, համենայնդեպս՝ այդ բոցաշունչ ելույթների և ճառերի հեղիկաներին երևի չի էլ հետաքրքրել:
Սա մասնավոր մի դեպք է, որը, սակայն, հանդիսանում է մի ամբողջ երևույթի ցցուն օրինակ՝ մարդիկ, մարդկային տոնն ու սուգը, մարդկային ողբերգությունը և ուրախությունը Հայաստանում ընդամենը պաթետիկ սպառման նյութ են, իսկ բուն ճակատագիրը որևէ արժեք չունեցող մի իրողություն: Եվ սա մի ընտանիքի պարագայում, որը հայտնվել է Հայաստանի անկախ պետականության ընթացքի առանցքային հուներից մեկում՝ դժբախտաբար, հայտնվել է ողբերգության հետևանքով: Այդ ընտանիքին, այսպես ասած, «տիրություն անելը» պետք է լիներ պետական արժանապատվության խնդիր: Ինչպես նաև այն բոլոր որդեկորույս ընտանիքներինը, ում զավակները սպանվել են պետության առաջ պարտքը կատարելիս: Կարևոր չէ՝ սպանվել են թշնամու ձեռքով, խաղաղ պայմաններում, պատերազմում, թե ծառայակցի ձեռքով՝ զորամասում: Սակայն, այդ զոհերի ընտանիքների մեջ երևի թե տասնյակ են ինքնասպանության շեմին հասածները, որոնց մասին հասարակությունը կտեղեկանա միայն երբ նրանք անցնեն շեմը: Բայց պաթոսի շեմից նրանք, անկախ իրենց կամքից, ներսուդուրս են անում միշտ:
Այսօր Հայաստանի հասարակությունը եռում է քաղաքական, աշխարհաքաղաքական նշանակության հարցերի քննարկումից, և դրանց մոտ մարդկային այս ճակատագրերը կարող են և շատ փոքր թվալ: Սակայն, իրականում այս պատկերն անմիջական առնչություն ունի այն մեծ երևույթների հետ, որ զբաղեցրել են մեր ուշադրությունը: Պետության ճակատագիրը կերտվում է այդ պետության մեջ կերտվող մարդկային ճակատագրերով: Մարդկային ճակատագրից է սկսվում ամեն ինչ, հետո համախմբվում ինչ-որ կետում և վերածվում պետության ճակատագրի: Եվ եթե բազմաթիվ կետերում այդ շղթան ընդհատված կամ օղակները թուլացած են, թուլանում է նաև պետության ճակատագիրը, պետությունը: Իր ազգային ու պետական շահերին տեր կանգնելու համար պետությունը պետք է կարողանա տեր կանգնել մարդկային ճակատագրերին, առավել ևս նրանց, որոնք խեղվել են հենց պետությանը ծառայություն մատուցելու ժամանակ կամ արդյունքում: Պետությունն արդյունավետ կառավարվում է կամ այս գիտակցմամբ և առաջնահերթություններով, կամ այն կառավարում են օտարները՝ արդեն ըստ իրենց առաջնահերթությունների` պետության ճակատագիրը վերածելով վիճակախաղի:
