Մեր ընտրությունը, այլը՝ չունենք

Ավարտվեց Հայաստանի խորհրդարանի 2017 թվականի առանձնահատուկ հռչակված ընտրության նախընտրական քարոզարշավը, որն իհարկե ամենևին էլ առանձնահատուկ չստացվեց:

Մեծ հաշվով հայաստանյան ընտրողը դարձավ սպասելի և ավանդական տրամաբանության մեջ իրականացված քարոզարշավի ականատես: Մյուս կողմից էլ երևի թե առանձնապես մեծ սպասումները ավելի շատ զգայական էին, նկատի ունենալով այն, որ խորհրդարանական ընտրարշավի երևի թե բոլոր մասնակիցներն էլ ըստ էության ծանոթ էին հայաստանյան հանրությանը:

Եթե իհարկե մի շարք ուժեր ներկայացան նոր ֆորմատներով, միևնույն է հանրությունը ճանաչում էր նրանց ամենևին ոչ նորերս և արդեն իհարկե ուներ նրանց մասին իր կարծիքը, իր սերը, իր համակրանքը, գուցե իր դժգոհությունը, զզվանքը և նույնիսկ ատելությունը: Սակայն, այսօր իհարկե լռության օր է և այն պահանջում է շատ զգուշավոր լինել արդեն գործընթացի կոնկրետ, անվանական դիտարկումներում և գնահատականներում, առավել ևս, որ այդ ամենի շատ առիթներ կային մինչև ապրիլի 1-ը, և անկասկած բազմաթիվ առիթներ լինելու են նաև ապրիլի 2-ից հետո: Տվյալ պարագայում իհարկե կարող է լինել մեկ միարժեք բան՝ ընտրողի քվեի կարևորությունը և ընտրության օրինականությունը, թափանցիկությունը:

Այս ամենում պատրանքներ իհարկե չկան, որ Հայաստանում հնարավոր է անցկացնել այնպիսի ընտրություններ, ինչպես զարգացած ժողովրդավարությամբ երկրներում: Տվյալ պարագայում սակայն միգուցե ամենւին կարևորը ոչ թե ինչպիսի ընտրությունն է, այլ ինչպիսի ընտրողը: Մեծ հաշվով, ինչպիսի ընտրող ունենք, այդպիսին էլ լինելու է ընտրությունը որպես գործընթաց:

Լռության օրը ընտրողին գնահատել իհարկե կարելի է, բայց մեծ հաշվով ընտրողին գնահատելիս էլ կրկին ստիպված պետք է լինենք անցնել քաղաքական ուժերին և իշխանությանը գնահատելու, իսկ դա նորից մեզ կարող է բերել քարոզչության ու հակաքարոզչության դաշտ: Ընդամենը սահմանափակվենք նրանով, որ ընտրողը իշխանության և ընդդիմության գործունեության արդյունքը կամ հետևանքն է: Սրան զուգահեռ, սակայն, ընտրողն ինքն էլ սուբյեկտ է և պետք է կարողանա գալ այդ գիտակցմանը, որ նվազագույնը, որ կարող է անել որպես պետության քաղաքացի և տեր, դա կարծիք ունենալն ու ընտրություն կատարելն է:

Ընդ որում, խոսքը բացարձակապես քվեատուփի մեջ ինչ -որ թերթիկ գցելու մասին չէ: Դա ամենավերջին ակտն է, որը նույնիսկ կարող է և չլինել պարտադիր կամ համատարած: Ընտրությունը սկսվում է արժեքներից, մտածողությունից:

Այդ տեսակետից, վաղը Հայաստանում խորհրդարանի ընտրության քվեարկություն է լինելու մի օրացուցային տարեթվին զուգահեռ, որը հակասական և խառը զգացումներ է առաջացնում թե մարդկային, թե քաղաքացիական առումներով:

Վաղը ապրիլի քառօրյա պատերազմի տարելիցն է: Մեկ տարի առաջ Ղարաբաղի հանդեպ ադրբեջանական ագրեսիան կերպարանափոխել էր Հայաստանը նույնիսկ արցունք առաջացնելու աստիճան: Հայաստանը դարձել էր մեկ բռունցք, մեկ մարդ, մեկ միտք, մեկ նպատակ: Հայաստանում կուտակվել էր հանրային համախմբվածության այնպիսի էներգիա, որի հետպատերազմյան տրանսֆորմացիան կարող էր ուղղակի արմատապես, հեղափոխականորեն փոխել Հայաստանն իր որակներով և հեռանկարներով: Սակայն, դժբախտաբար մենք չունեցանք այդ էներգիայի տրանսֆորմացում:

Մյուս կողմից սակայն մենք իմացանք, տեղեկացանք, որ էներգիա այնուամենայնիվ ունենք, չնայած ապատիային, անտարբերությանը, հուսալքությանը, հասարակությունն ունի իր մէջ ահռելի էներգիա, որը սպասում է պարզապես գեներացման, տրանսֆորմացման, սպասում է վերամշակման: Այս ամենը թողե՞ց իր ազդեցությունը ընտրարշավի, ընտրական գործընթացի, ընդհանրապես քաղաքական գործընթացի, քաղաքական ուժերի, իշխանության գործողությունների վրա՝ ոչ միայն վերջին այս արշավային ամսի, այլ ընդհանրապես պատերազմից հետո անցնող տարվա ընթացքում:

Այստեղ էլ, միարժեք պատասխան չկա և հետևությունները խառն են ու հակասական: Իսկ ի՞նչ է թողել այդ ամենը հանրային գիտակցության և հոգեբանության վրա: Մի բան հստակ է, որ մեկ տարի առաջ բոլորի համար անվիճելի էր մի բան՝ պետության, օրինականության, ժողովրդավարության, արդարության, անվտանգության գերագույն և փոխկապակցված, կենսական արժեք լինելը:

Արժեքներ, որոնք տարբեր պատճառներով ոտնահարվեցին անցնող երկու տասնամյակի ընթացքում և մեկ տարի առաջ դրանք մենք կարողացանք պահել միայն հայ զինվորի և սպայի հերոսության, կյանքի, և նաև նրանց մեկ մարդու պես սատար կանգնած հանրային ոգևորության և համախմբվածության գնով:

Արժեքներ, որոնց համար մեկ տարի առաջ իրենց կյանքը զոհեցին հարյուրից ավելի պայծառ երիտասարդներ՝ մեզ զրկելով այլևս այդ արժեքների հանդեպ անտարբեր և անպատասխանատու լինելու իրավունքից, մեզ պարտադրելով տեր կանգնել այդ արժեքներին: Դա պետք է լինի մեր ընտրությունը: Այլ ընտրություն մենք չունենք:

 

Լուսանկարը՝  Photolure-ի