Իրանի նորընտիր նախագահ Հասան Ռուհանիի հետ Սերժ Սարգսյանի՝ Թեհրանում տեղի ունեցած հանդիպման ընթացքում կողմերը քննարկել են ղարաբաղյան հակամարտության հարցը: Այս արարողակարգային հայտարարության ներքո նման քննարկումների մասին ասվում է Սերժ Սարգսյանի արտաքին գրեթե բոլոր հանդիպումների ընթացքում, և բնական է, որ առավել ևս Իրանում այդ հարցը չէր կարող չքննարկվել, կան երևի թե որոշակի հետաքրքրական զարգացումներ:
Հիմքն այն է, որ մի քանի օր առաջ Բաքվում Իրանի դեսպանը հայտարարել էր, որ Թեհրանն ունի ղարաբաղյան կարգավորման իր ծրագիրը, սակայն չի հրապարակում դա, քանի որ կողմերից որևէ մեկը այդ ծրագրի կարիք չի արտահայտում: Իրանը նման ծրագիր չունենալ չէր կարող՝ այն պարզ պատճառով, որ ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման այս կամ այն մոդելով ամենաշահագրգռված պետություններից մեկն է, մի պետություն, որն ի տարբերություն ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի միջնորդ համանախագահների՝ անմիջական հարևանն է հակամարտության կողմերի՝ Հայաստանի, Ադրբեջանի ու Ղարաբաղի: Սակայն ծրագիր ունենալու մասին հայտարարությունները բոլորովին պատահական և հենց այնպես չեն արվում: Այսինքն՝ Իրանը զգացել է նման հայտարարության անհրաժեշտությունը: Եվ միգուցե անհրաժեշտությունը եղել է այն, որ Ռուհանին նոր նախագահի պաշտոն ստանձնելուն զուգահեռ՝ ակնարկում է կամ հակամարտող կողմերին, կամ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահներին, իսկ գուցե թե բոլորին էլ, որ Իրանը մտադիր չէ կրավորական կեցվածք ունենալ ղարաբաղյան խնդրում և կարող է ակտիվորեն աշխատել կողմերի հետ:
Այս տեսանկյունից Իրանն ունի ծրագիր և կհրապարակի, եթե կողմերը անհրաժեշտություն զգան. հայտարարությունը ամենևին պատահական չէ և վկայում է, որ Թեհրանը մտադիր է աշխատել կողմերի հետ: Եվ այս առումով Սերժ Սարգսյանի ու Ռուհանիի քննարկումը արդեն շարքային արարողակարգից դուրս դիտվելու մեծ շանսեր ունի, և չի բացառվում, որ Իրանը ինչ-ինչ առաջարկներ կամ գաղափարներ է փոխանցել Սերժ Սարգսյանին:
Մյուս կողմից՝ չի բացառվում, որ Իրանի առաջարկները վերաբերում են ոչ միայն Ղարաբաղին կամ ոչ այնքան Ղարաբաղին: Ղարաբաղյան խնդիրը իր էությամբ շատ ավելի լայն բնույթ է ձեռք բերել, քան զուտ հայկական ու ադրբեջանական կողմերի միջև վեճն է: Այս խնդիրը աշխարհաքաղաքական կարևոր առանցքներից մեկի վրա է, և այն, բնականաբար, ընդամենը այս առանցքում տեղի ունեցող գործընթացների մասերից մեկն է, որը վաղուց դադարել են դիտարկել ամբողջից առանձին, և միգուցե աշխարհում երբեք էլ առանձին չեն դիտարկել:
Այս իմաստով խոսել ղարաբաղյան հակամարտության մասին ամենևին չի նշանակում խոսել բացառապես այդ սահմաններում: Եվ Իրանն էլ միգուցե այս հարցում ակտիվության հայտ ներկայացնում է ոչ թե ղարաբաղյան խնդրի կարգավորման նոր գաղափարներ ունենալու նպատակադրությամբ և հեռանկարով, առավել ևս, որ Իրանին ակնհայտորեն ձեռնտու է ներկայիս ստատուս-քվոն, այլ աշխարհաքաղաքական, տարածաշրջանային ավելի լայն համատեքստում սեփական դերակատարության աճի հաշվարկով:
Սա նաև բնական է, որովհետև առնվազն կովկասյան տարածաշրջանում այսօր տեղի են ունենում բեկումնային զարգացումներ, և այս հարցում Իրանի կողմնակի դիտորդ լինելու հանգամանքը Թեհրանի համար կարող է ավարտվել աշխարհաքաղաքական անդառնալի կորուստներով:
