Հայաստանում առաջացել է «Գույք՝ պարտքի դիմաց» գործարքի նոր վտանգ: Պարզվում է, որ Երևանի ՋԷԿ-ը ռուսական «Գազպրոմ»-ին կամ նրան պատկանող «Գազպրոմ Արմենիա»-ին պարտք է մոտ 52 միլիոն դոլար: Ըստ այդմ, հանրության մոտ առաջացել է մտահոգություն, որ այդ պարտքի առիթով հավանաբար նախապատրաստվում է Հայաստանի էներգաարտադրող ձեռնարկություններից հերթականը «Գազպրոմ»-ին հանձնելու գործարք:
Օգոստոսի 11-ին Հայաստանի կառավարությունը որոշում կայացրեց Երևանի ՋԷԿ-ին փոխանցել համայնքային նշանակության գազի խողովակաշարերը, որոնք դեռևս չեն պատկանում «Գազպրոմ Արմենիա»-ին: Բայց Երևանի ՋԷԿ-ն էլ հենց պարտքի դիմաց պետք է դրանք փոխանցի արդեն «Գազպրոմ»-ին: Համայնքային նշանակության այդ խողովակաշարերը կառուցվել են Համաշխարհային բանկի ֆինանսավորմամբ: Կառավարության օգոստոսի 11-ի նիստից հետո հայտարարվել էր, որ դրանց արժեքը մոտ 10,8 միլիարդ դրամ է: Փաստորեն, դա կազմում է ՋԷԿ-ին վերագրվող պարտքի կեսից էլ պակաս: Հետևաբար այդ խողովակաշարերով հնարավոր է փակել պարտքի կեսը: Իսկ ինչո՞վ է փակվելու մյուս կեսը:
Դժվար է պատկերացնել, որ 52 միլիոն դոլարի դիմաց հնարավոր է Ռուսաստանի այդ ընկերությանը հանձնել մի ամբողջ ՋԷԿ: Մյուս կողմից, սակայն, Հայաստանում կա նախադեպ՝ «Գույք՝ պարտքի դիմաց» ծրագիրը, որի մասին հայտարարվեց 2001 թվականին, երբ առաջին անգամ պետական այցով Երևան էր ժամանել ՌԴ նախագահ Պուտինը՝ ի դեպ, սեպտեմբերին: Նա հայտարարեց, որ «Գույք՝ պարտքի դիմաց» գաղափարի հեղինակը Հայաստանի նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանն է:
«Ռոբերտ Սեդրակովիչը շատ պրոգրեսիվ մարդ է»,- համատեղ ասուլիսում խոսելով այդ գործարքի մասին՝ հայտարարեց Պուտինը: Պրոգրեսիվ գաղափարի արդյունքում Ռուսաստանին ունեցած 100 միլիոն դոլար պարտքի դիմաց Մոսկվան ստացավ միանգամից մի քանի ձեռնարկություն՝ Մարս գործարանը, Մերգելյան ինստիտուտը, Հրազդանի ՊՇԷԿ-ը՝ իհարկե, առանց հինգերորդ բլոկի:
Այնպես որ՝ եթե 100 միլիոն դոլարի դիմաց Ռուսաստանը ստացավ այդքան բան, 52 միլիոնի դիմաց մի ՋԷԿ ստանալը արդեն այդքան էլ անհավանական չէ: Առավել ևս, որ Սերժ Սարգսյանը ոչ միայն հետ չի մնում Քոչարյանի պրոգրեսիայից, այլև կարծես թե ամեն ինչ անում է նրան գերազանցելու համար:
Ամենախնդրահարույցն այստեղ այն է, որ Հայաստանը կարծես թե լինի Ռուսաստանին պարտքերի մի հսկա կծիկ, որը ժամանակ առ ժամանակ քանդվում է՝ ըստ անհրաժեշտության: Այսինքն՝ Հայաստանի տակ կարծես թե դրված են պարտքի կուտակման ինչ-որ ականներ, որոնք ժամանակ առ ժամանակ «պայթեցվում» են ձեռքի կամ մատի մի հարվածով՝ ըստ որոշակի անհրաժեշտության: Մի բան փաստ է, որ այդ անհրաժեշտությունը բացարձակապես Հայաստանի Հանրապետության համար չէ, որովհետև Հայաստանի ոչ միայն շահից չի կարող բխել, որ հերթական ռազմավարական ձեռնարկությունն է հայտնվում Ռուսաստանի ձեռքին, այլև դա վաղուց արդեն Հայաստանի համար ուղղակի ազգային անվտանգության սպառնալիք է:
Բանն այն է, որ ներկայումս Հայաստանը ոչ միայն խնդիր ունի Ռուսաստանի փաստական տիրապետության տակ նոր ռազմավարական ձեռնարկություններ չդնելու, այլ նաև դրվածները կա՛մ վերադարձնելու, կա՛մ դրանց կառավարման արդյունավետության բարձրացման հարցը շեշտակի դնելու:
