Արյուն կարող են հանձնել 18 տարին լրացած անձինք, որոնք չունեն առողջական խնդիրներ
Արյան դոնորը կամովին հիվանդներին փոխներարկման, ինչպես նաև բուժման պրեպարատների պատրաստման նպատակով, արյուն հանձնող մարդն է, բայց ցանկացած մարդ չի կարող դոնոր դառնալ: Արյուն կարող են հանձնել 18 տարին լրացած անձինք, որոնք չունեն առողջական խնդիրներ և որոնց քաշը գերազանցում է 50 կգ:
Դոնորից միանվագ կարելի է վերցնել ոչ ավելի, քան 400-500 մլ արյուն: Արյունը սովորաբար առավոտյան են հանձնում, քանի որ այդ ժամերին օրգանիզմն ավելի լավ է արձագանքում արյան կորստին:
Արյուն հանձնելուց առաջ հարկավոր է բուժզննության ենթարկվել, որը դոնորի համար անվճար է: Հետազոտությունը ներառում է այցելություն թերապևտին, արյան կլինիկական և կենսաքիմիական հետազոտություն, արյան հեպատիտի, ՄԻԱՎ-ի և սիֆիլիսի անալիզ:
Արյուն հանձնելու օրը և դրա նախօրեին խորհուրդ չի տրվում օգտագործել ճարպոտ, սուր և ապխտած կերակրատեսակներ, ինչպես նաև կաթնամթերք, ձու, կարագ և շոկոլադ: Արյուն հանձնելուց մեկ օր առաջ հարկավոր է շատ հեղուկ խմել: Դրանից 48 ժամ առաջ չի կարելի ալկոհոլ, իսկ 72 ժամ առաջ` ասպիրին և անալգետիկներ պարունակող դեղորայք ընդունել: Առավոտյան պետք է թեթև նախաճաշել և արյուն հանձնելուց գոնե մեկ ժամ առաջ չծխել:
Գոյություն ունեն բացարձակ, այսինքն հիվանդության վաղեմությունից և բուժման արդյունքներից անկախ, հիվանդություններ, որոնց առկայության դեպքում տվյալ մարդը երբեք չի կարող դոնոր դառնալ, և ժամանակավոր, որոնք միայն ժամանակավոր են սահմանափակում դոնորութայն հնարավորությունը:
Բացարձակ հակացուցումներին են պատկանում ՄԻԱՎ-ը, սիֆիլիսը, վիրուսային հեպատիտները, թոքախտը, արյան հիվանդությունները, օնկոլոգիական հիվանդությունները, լսողության և խոսքի բացակայությունը, հոգեկան հիվանդությունները, թմրամոլությունը, ալկոհոլիզմը, 2-3 աստիճանի հիպերտոնիան, սրտի իշեմիկ հիվանդությունը, աթերոսկլերոզը, սրտի արատը, բրոնխիալ ասթման, բրոնխոէկտատիկ հիվանդությունը, թոքերի էմֆիզեման, բրոնխիտները, ստամոքսի և 12-մատնյա աղիքի խոցը, լյարդի խրոնիկ հիվանդությունները, ուժեղ կարճատեսությունը (6 Դ և ավելին):
Ժամանակավոր հակացուցումները տարբեր ժամկետներ ունեն կախված պատճառներից: Ամենատարածված արգելքներն են` ատամի հեռացումը (10 օր), դաջվածքն ու ասեղնաբուժությունը (1 տարի), անգինան, գրիպը, սուր շնչառական հիվանդությունները (1 ամիս ապաքինվելուց հետո), դաշտանը (5 օր), աբորտը (6 ամիս), հղիությունը և լակտացիան (1 տարի ծննդաբերությունից հետո, 3 ամիս լակտացիայի ավարտից հետո), ալերգիկ հիվանդությունների սրացումը (2 ամիս), սրսկումները:
Ժամանակավոր սահմանափակումներ են գործում նաև արտերկրից վերադարձածների համար, քանի որ որոշակի ժամանակ է հարկավոր ի հայտ բերելու համար հնարավոր հիվանդությունը (եթե այն կա): 2 ամսից ավելի արտերկրում եղած մարդն արյուն կարող է հանձնել վերադառնալուց միայն 6 ամիս անց:
Տարվա ընթացքում արյուն հանձնելու թույլատրելի հաճախականությունը տարբեր է կանանց և տղամարդկանց համար: Տղամարդիկ կարող են դա անել տարին 5 անգամ, իսկ կանայք` 4:
Արյուն հանձնելուց հետո խորհուրդ է տրվում կրկին անգամ հանձնել ոչ շուտ, քան 60 օրից: Ընդ որում, եթե դոնորը 5 անգամ անընդմեջ արյուն է հանձնել, խորհուրդ է տրվում ավելի երկար ընդմիջում անել` մինչև 3-4 ամիս: Դա թույլ կտա ոչ միայն վերականգնել օրգանիզմի արյան շրջանառության համակարգի նորմալ վիճակը, այլ նաև ապահովել դոնորական նյութի բավարար բարձր որակր:
