«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է ԱԺՄ նախագահ Վազգեն Մանուկյանը:
– Պարոն Մանուկյան, Բաղրամյան պողոտայում ապրիլի 9-ի և 1996թ. սեպտեմբերի 26-ի իրադարձությունների որևէ նմանություն տեսնո՞ւմ եք:
– Համեմատելու բաներ չկան: Այն ժամանակ շատ մեծ ընդհարումներ տեղի ունեցան, այստեղ առանձնապես մեծ բան չի էլ եղել:
– Հարցը ոչ միայն ընդհարումներին է վերաբերում, այլև երևույթին՝ հետընտրական զարգացումներին ու ժողովրդի դժգոհություններին:
– Եկեք ամեն ինչ իրար չնմանացնենք: Այս անգամ մի բան է եղել, այն ժամանակ՝ մեկ այլ բան: Իսկ համեմատությունը ձեզ ի՞նչ է տալու:
– Նորանկախ Հայաստանում Դուք իշխանության դեմ պայքարող առաջին ընդդիմադիր գործիչն եք եղել և կարողացել եք համախմբել որոշ ուժերի:
– Մեր պայքարի հոգեբանությունը մի փոքր այլ էր, ես չեմ ուզում մտնել դրա մեջ: Րաֆֆի Հովհաննիսյանի հայտարարածը մեկ այլ ճանապարհ էր: Եվ այդ դեպքը որ եղավ, ավելի շուտ նման է պատահականության, քան թե կազմակերպված ինչ-որ մի բանի: Իսկ մենք գիտեինք ինչ է, բայց ես չեմ ուզում անընդհատ դրա մասին խոսել: Հայաստանում տեղի են ունեցել ընտրություններ, ընդդիմությունը պաշտոնապես ստացել է երկրորդ տեղը և հայտարարում է, որ առաջին տեղն է ստացել: Ցույցեր են եղել, և երբ ուզեցել են գնալ ու նախագահականի կողքով անցնել, բնական է, որ ցանկացած ժամանակ էլ իշխանությունները կզգուշանան ու կփորձեն պահել: Սովորական երևույթներ են: Ինչն է, որ դուք ուզում եք կապել մեծ բաների հետ:
– Միգուցե արդեն պայքարի այդ ձևերը արդյունավետ չեն, և Բաղրամյան փողոց գնալու փոխարեն պետք է ա՞յլ մարտավարություն ընտրել:
– Բնական է, և այդ խորամանկությունն առաջին անգամ չի արվում: Բայց այդ շենքի կողքով անցնելու ժամանակ ոչ մեկը երաշխիք չունի, թե դրանից հետո ինչ է լինելու, որովհետև ոչ մեկը երաշխիք տալ չի կարող: Բնական է, որ իշխանությունն էլ փորձում է դեմն առնել՝ ցույց տալով մեկ ուրիշ ճանապարհ:
– Ձեր կարծիքով` ինչու ընդդիմությանը չի հաջողվում իշխանափոխություն անել կամ այլ արդյունքի հասնել: Պայքարի ոչ ճիշտ մարտավարությո՞ւն է կիրառում, թե՞ իշխանություններն են ուժեղ և ամեն կերպ փորձում են չզիջել:
– Բոլոր ընտրությունները տարբեր են, բոլոր ընտրությունների գաղափարախոսությունն ուրիշ բան է եղել, ընտրություններից հետո հետընտրական զարգացումները տարբեր են եղել: Ինչո՞ւ ենք վերցնում և համեմատում իրար հետ:
– Նույնը այն է, որ երկրորդ տեղը զբաղեցրած ընդդիմությունը միշտ հայտարարում է, թե ինքն է հաղթել:
– Իմ ներքին համոզվածությունն այն է, որ եղել են կեղծիքներ, բայց որքան հաշվել եմ և ինքս եմ ուսումնասիրել, Րաֆֆի Հովհաննիսյանը չի հաղթել: Ինչո՞ւ եք դա համեմատում 2008-ի հետ, որը լրիվ այլ իրավիճակ էր, 1996-ի հետ, որտեղ էլ մեկ այլ իրավիճակ էր:
– 2008-ին էլ, հիմա էլ ընդդիմությունն ասում է, թե վերընտրվող իշխանությունները արտերկրներում գտնվող 600-700 հազար ՀՀ քաղաքացիների փոխարեն քվեարկություն են կազմակերպում, և այդպիսով կեղծվում են ընտրությունների արդյունքները:
– Դրանք հենց այնպես նախադասություններ են: 1996-ին մենք ոչ մի հենց այնպես նախադասություն չենք ասել: Մենք գնացել չափարները ջարդել ենք, մտել ենք Ազգային ժողով, որն այն ժամանակ կենտրոնական հանձնաժողովն էր, միայն մի պահանջով՝ որ տուփերը բացեն, ստուգեն, ու մենք տեսնենք՝ երկրորդ փուլ գնում ենք, թե ոչ: Լրիվ այլ հոգեբանություն է եղել, այլ մտածողություն: Բոլորը հայտարարում են, թե իրենք են հաղթել: Բայց դեպքեր են եղել, որ իշխանությունն է հաղթել:
– 1996թ. Դուք էլ էիք այն կարծիքին, որ հաղթել եք:
– Մենք այդ հայտարարությամբ չենք մտել պայքարի մեջ: Մենք մտել ենք պայքարի մեջ՝ ասելով, թե ՍԴ դիմենք: Եվ ՍԴ դիմել ենք մոտ 1200 փաստաթղթով: Դուք ճիշտ բան չեք անում, երբ այս պահին ուզում եք ինչ-որ իրադարձություններ համեմատել: Հիմա կարող է մի բառ ասեմ, որը սուր լինի և հաճելի լինի տպել, բայց դուք դրա շնորհիվ երիտասարդությանը ապակողմնորոշում եք: Մեր երիտասարդությունը բացարձակապես ծանոթ չէ նորանկախ Հայաստանի պետության պատմությանը: Ու ամեն ինչ իրար նմանեցնելով՝ վատ ծառայություն եք մատուցում հասարակությանը: Վերադառնանք ձեր մի հարցին՝ աշխարհի բոլոր երկրներում տարբեր պատճառներով ընդհարումներ են տեղի ունենում ցուցարարների և ոստիկանության մեջ: Նրանք բոլորը իրենց ողջ նմանությամբ տարբեր են: Ինչո՞ւ եք համեմատում 96-ի հետ, համեմատեք ապրիլի 12-ի հետ,, համեմատեք Փարիզի ցույցի կամ Վենեսուելայի հետ: Ի՞նչ է տալիս ձեզ այդ համեմատությունը:
– Պարոն Մանուկյան, պատերազմում հաղթանակից հետո, Դուք՝ որպես ընդդիմադիր թեկնածու, բավականին շատ ձայներ ստացաք: Մարդիկ այդքան դժգո՞հ էին պատերազմ հաղթած իշխանություններից:
– Մենք կարող ենք ֆիքսել, որ այն ժամանակ իշխանություններից դժգոհ էին: Իշխանություններին եթե հարցնեն, թե ինչու էին դժգոհում, կասեն, թե օբյեկտիվ պատճառներով ծանր վիճակ էր Հայաստանում ստեղծվել, պատերազմ էր և այլն: Եվ ժողովրդի մոտ դժգոհություն է առաջացել: Ընդդիմությունն էլ կասի, թե վատ են կառավարել: Ամեն մեկը մի բան կասի: Փաստն այն էր, որ ժողովուրդը ձայնը տալիս էր իշխանություններին դեմ:
– Լևոն Տեր-Պետրոսյանը պատերազմ հաղթած նախագահ էր և …
– Պատերազմի հաղթանակը երբեք Լ. Տեր-Պետրոսյանին չի վերագրվել: Նա նախագահ է եղել, շատ անգամ չի էլ խառնվել այդ բաներին: Շատ հայտնի էր, թե ովքեր էին պատերազմում, ովքեր են հաղթողները: Եվ որ ինձ այն ժամանակ ձայն են տվել, դա մասամբ բացատրվում էր նաև նրանով, որ իմ մեջ են տեսել հաղթածի մարմնավորումը, իմ մեջ են տեսել նրանցից մեկը:
– Դո՞ւք էլ եք այն մարդկանց հետ համաձայն, ովքեր ասում են, թե Լ. Տեր-Պետրոսյանը Շուշիի գրավումից տեղյակ չի եղել:
– Մենք արդեն ուրիշ բաղեր ընկանք: Համենայնդեպս, երբ ասում են, որ Լ. Տեր-Պետրոսյանի ժամանակ հաղթանակներ են եղել, այդ միտքը առաջին անգամ հնչեց այն ժամանակ, երբ 2008-ին առաջադրվեց: Իսկ մինչ այդ երբեք հասարակության մեջ նման բան չի ասվել, հասարակության վերաբերմունքն այդպիսին չի եղել, այդ մտքին չի եղել:
– Իսկ 2008թ. ինչո՞ւ նման բաներ ասացին:
– Մենք արդեն շատ խոսեցինք:
