Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման գործընթացը այսօր հանգրվանել է Բաքվում, որտեղ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները հանդիպել են Ադրբեջանի իշխանություններին: Հուլիսի 20-ին, այսինքն՝ շաբաթվա սկզբին, նրանք Երևանում էին իշխանություններին հանդիպում: Բաքու մեկնելուց առաջ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ամերիկացի համանախագահ Ջեյմս Ուորլիքը, որը շատ ակտիվ է այս փուլում, հայտարարել է, որ կարգավորումը հնարավոր է, եթե կողմերը վճռականություն ցուցաբերեն:
Նման հայտարարությունը Ղարաբաղյան կարգավորման գործընթացում նորություն չէ, սակայն, ամեն անգամ նման հայտարարություններից հետո հարց է առաջանում, թե գուցե այս անգամ կարգավորման գործընթացում հակամարտող կողմերի առաջ դրված է ինչ-որ փաստաթուղթ կամ որևէ նոր առաջա՞րկ: Այնուամենայնիվ, այսօր որևէ նախադրյալ չկա կարծելու, որ Բաքվի և Երևանի առաջ որևէ նոր խնդիր կա, և, ամենայն հավանականությամբ, գլխավոր հարցը շարունակում է լինել լարվածության նվազեցումը կամ գոնե հետագա աճի բացառումը, առավել ևս պատերազմական մասշտաբային գործողությունների տեսքով:
Այս խնդիրը ԱՄՆ և մյուս համանախագահների ջանքերով միանգամայն լուծելի է, սակայն ամենևին ոչ հրադադարի ռեժիմի խախտման դեպքերը, որոնք կրկնվում են որոշակի պարբերականությամբ: Ավելին՝ նույնիսկ չպետք է բացառել, որ ավելի լայնածավալ խախտումները կանխարգելելու համար համանախագահները ինչ-որ իմաստով համակերպվեն այն մտքին, որ տեղի են ունենալու, այսպես ասած, լոկալ խախտումներ ու սադրանքներ:
Պետք է խոստովանել, որ այս մակարդակը իսկապես անվերահսկելի է, քանի որ այստեղ կան բազմաթիվ նուրբ թելեր, որոնք հնարավոր է կառավարել միայն համանախագահ երկրների քաղաքական լիակատար համաձայնության պայմաններում: Մեղմ ասած, դժվար է հավատալ, որքան էլ հնչեն հայտարարություններ, որ ԱՄՆ-ը և Ռուսաստանը այս առումով ունեն նմանօրինակ հանգամանալից փոխհամաձայնություն: Խնդիրներն ու շահերն այստեղ այնքան խորքային տարբերություն ունեն, որ նույնիսկ լայնածավալ պատերազմի բացառման հարցում համաձայնությունը կարող ենք համարել անակնկալ, իհարկե, լավ անակնկալ: Իսկ ահա ավելի լոկալ, ավելի նեղ շրջանակներում առկա իրողությունները հուշում են, որ, ըստ էության, տեղի է ունեցել իրավիճակի փոփոխություն, որի հետ Մինսկի խմբի համանախագահները, ամենայն հավանականությամբ, կա՛մ լռելյայն, կա՛մ էլ պարզապես քննարկումների արդյունքում եկել են համաձայնության: Եվ այս իմաստով շատ մեծ է հավանականությունը, որ նմանօրինակ մակարդակում հրադադարի պերմանենտ խախտումներն այլևս ոչ թե իրականությունից որոշակի շեղում են, այլ հենց կազմում են իրականությունը, որում մենք ստիպված ենք լինելու ապրել հավանաբար բավական երկար ժամանակ: Իսկ սա էլ իր հերթին նշանակում է, որ մենք պետք է ապրենք այդ նոր իրականությանը համարժեք խաղի կանոններով, ինչը առաջին հերթին նշանակում է, որ Հայաստանի համար սրվում է, այսպես ասած, խաղաղության մրցակցությունը:
Խնդիրն այն է, որ նոր իրականությունը, մեծ հաշվով, բավական ծախսատար և ռեսուրսային է լինելու բոլոր առումներով, ինչը նշանակում է, որ Հայաստանը պետք է իր տնտեսական քաղաքականությունը համապատասխանեցնի այդ նոր իրականության պահանջներին: Իսկ դրա համար ակնհայտ է, որ պետք է փոխվեն տնտեսության ողջ բնույթը, հարաբերությունները, մոտեցումները, քանի որ առկա համակարգը լիովին սպառել է իրեն և ներկայիս տնտեսությամբ ու դրա տրամաբանությամբ կատարվող քայլերով Հայաստանը ոչ մի շանս չունի նոր իրականությունում մրցունակ լինելու համար: Դա էլ իր հերթին նշանակում է, որ դրան հաջորդող իրականությունը և՛ շատ չի ուշանա, և՛ միաժամանակ շատ ավելի ծանր կլինի Հայաստանի համար:
