«Առաջին լրատվական»- ի զրուցակիցն է Բրյուսելում գործող Եվրոպական քաղաքականության կենտրոնի վերլուծաբան Ամանդա Փոլը:
-Տիկի՛ն Փոլ, Ցեղասպանության 100- ամյակին ընդառաջ որոշ երկրներ ճնաչեցին Հայոց Ցեղասպանությունը, որոշ երկրներ էլ դեռ ճանաչման փուլում են՝ նկատի ունեմ գործընթացը մի քանի երկրների խորհրդարաններում ընթացքի մեջ է: Ի՞նչ եք կարծում, այս ամենը և ընդհանրապես 100- ամյակին նվիրված միջոցառումներն օգնո՞ւմ են, որ հայ-թուրքական հարաբերությունները կարգավորվեն:
-Եթե հետադարձ հայացք նետենք պատմական անցյալին և ընդհանրապես տեղի ունեցող իրադարձությունները վերլուծենք , ապա կարելի է ասել, որ հայ-թուրքական հարաբերությունները բարելավվել են մասնավորապես քաղհասարակության մակարդակով, իսկ քաղաքական հարցերը, եթե անկեղծորեն մեկնաբանենք, բավականին բարդ են: Մասնավորապես Հայոց Ցեղասպանության հարցն է բավականին բարդ և հատկապես բարդացավ հարյուրամյակին: Ակնհայտ է, որ Թուրքիան հիմա չի պատրաստվում ճանաչել Հայոց Ցեղասպանությունը, Թուրքիան հիմա պատրաստ չէ այդպիսի մեծ քայլ կատարելու: Թուրքիան չի ընդունում և ամեն կերպ պայքարում է այն հանգամանքի դեմ, որ աշխարհի տարբեր երկրներ ճանաչեցին Հայոց Ցեղասպանությունը:
–Ի՞նչ եք կարծում, այդ բոլոր երկրները Ցեղասպանությունը ճանաչել են Հայաստանի հետ լավ հարաբերություններ հաստատելու, թե իրենց սեփական շահերի համար, գուցե նաև այդ երկրների և Թուրքիայի միջև եղած տարաձայնություններից ելնելով:
– Բարդ հարց է, բացի այդ՝ ես Ցեղասպանության հարցերով այնքան էլ խոր վերլուծություններ չունեմ, մասնագետ չեմ, բայց ես կարծում եմ՝ Հայկական սփյուռքը նշանակալից և շատ կարևոր դերակատարում է ունեցել, որ այդ բոլոր երկրները ճանաչել են Հայոց Ցեղասպանությունը:
-Տիկի՛ն Փոլ , Թուրքիայում անցկացված խորհրդարանական ընտրություններն ինչ-որ ազդեցություն կունենա՞ն այս գործընթացի վրա, ներկայացված ուժերից ամեն մեկը տարբեր մոտեցում ունի՝ Հայկական հարցի հետ կապված:
-Չեմ կարծում, թե ընտրությունների արդյունքում նշանակալից բեկում առաջանա այս հարցում:
-Տեսակետ կա նաև, որ Թուրքիան հնարավոր է ճանաչի Հայոց Ցեղասպանությունը կամ նվազագույնը կբացի հայ-թուրքական սահմանը ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորումից հետո: Ադրբեջանն էլ այժմ ուզում է ընդլայնել Մինսկի խմբի ձևաչափը ՝ այնտեղ ներառել նաև Թուրքիային, նման տարբերակը հնարավո՞ր է:
-Ես չեմ կարծում, թե Թուրքիայի առաջ քաշած գլխավոր նախապայմանը հենց ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորումն է, Թուրքիան խնդիր է դնում, որ Հայաստանը վերադարձնի Ադրբեջանից օկուպացրած որոշ տարածքներ: Դա կդիտվի որպես սահմանը բացելու ճանապարհին արված որոշակի քայլ:
Ինչ վերաբերում է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբին, ապա այստեղ որոշակի նոր շունչ պետք է մտցվի, որպեսզի խումբն ակտիվանա: Ներկայիս կազմը աշխույժ չէ, այլ հարց է՝ կազմը պետք է ընդլայնվի, թե ոչ, բայց ես կարծում եմ, որ ժամանակն է, որ որոշ նոր երկրներ այս գործըթնացում դերակատարում ունենան և նաև Ռուսաստանին հակակշիռ լինեն, Ռուսաստանն ամբողջ գործընթացում իշխում է, և հատկապես հիմա, երբ Հայաստանը դարձել է Եվրասիական տնտեսական միության անդամ։
-Ի՞նչ եք կարծում, հակամարտության կարգավորման խնդիրը Մինսկի խո՞ւմբն է կամ, ասենք, Ռուսաստանի ազդեցությունը, թե՞ հակամարտող կողմերի զիջումների չգնալու քաղաքականությունը։
-Այո՛, Հայաստանի և Ադրբեջանի ղեկավարության կամքն է բացակայում՝ քաղաքական կամք չկա երկու կողմերից էլ՝ հակամարտությունը կարգավորելու համար։
-Խոսեցիք Ռուսաստանի դերակատարության մասին, շատ փորձագետներ նշում են, որ Ռուսաստանը չի էլ ուզում կարգավորել հակամարտությունը՝ Հարավային Կովկասում մշտապես իր ներկայությունն ունենալու համար։
-Ռուսաստանն ուզում է նշանակալից ազդեցություն ունենալ և լինել հիմնական խաղացող: Ռուսաստանն իր ձևով է ուզում ամեն ինչ անել, օրինակ՝ սահմանին ռուսական խաղաղապահ զորքեր ունենալ, որն էլ ավելի կամրապնդի նրա դիրքերը տարածաշրջանում:
