«Սիրանկյուն» հաղորդաշարի հյուրն է պրոդյուսեր Գրիգոր Նազարյանը:
– Պարոն Նազարյան, ուզում եմ անդրադառնաք երկրում մշակութային կառավարմանը, մենեջմենթին, պրոդյուսերական գործին: Մշակույթը պետական կառավարման անհրաժեշտություն, համենայնդեպս՝ քաղաքակիրթ երկրներում, չունի: Հայաստանյան դաշտը կարո՞ղ է, օրինակ, ինքնակազմակերպվել, թե՞ այնքան կազդվի հարևան երկրների մշակույթից, որ հնարավոր է բոլորովին այլ պատկեր ունենանք:
– Ես մի փոքր կտարանջատեի մշակույթի պետական ընկալումը Խորհրդային Միության ժամանակներում և հիմա: Այն ժամանակ մշակույթը հիմնված էր դոտացիոն հիմունքների վրա և դոտացիայով էր զարգանում. մեզ դպրոցում պարտադրելով սովորեցնում էին երգ հայրենիքի մասին, մենք սովորում էինք, բայց մենք սիրում էինք հայրենիքը: Հետո երբ փոխվեցին ժամանակները, տարբեր ոճեր սկսեցին մտնել պայքարի մեջ, որպեսզի կարողանան այս դժվարին պայմաններում դրսևորվել, չվերանալ, մնալ: Բնականաբար, էստրադան ավելի կոփված էր: Եվ սկսվեց պայքար. նրանք, ովքեր ռեստորանային, ակումբային կոփվածություն ունեին, միանգամից ադապտացվեցին նոր հարաբերություններին: Իսկ մշակույթի այն ճյուղերը, որոնք մինչ այդ դոտացիայով էին զարգանում, սկսեցին անկում ապրել: Դա ամենավատն էր: Ես համաձայն չեմ այն մտքի հետ, որ պետության խնդիրը չէ մշակույթի կառավարումը: Ես հակառակն եմ համարում՝ մշակույթի կառավարումը պետք է:
– Կարծում եք՝ հաջողվո՞ւմ է մեզանում:
– Չի ստացվում, և ինձ թվում է՝ մենք այդպիսի բանի փորձ էլ չենք արել, որովհետև առանց այդ ցենզի մենք չգիտեմ՝ ուր ենք գնում, ամենաթողություն է նաև մեր բնագավառում: Մեզ մոտ խնդիրն այն է, որ մի ճյուղի ներկայացուցիչները սկսում են փնովել մյուս ճյուղին, թե ինչու է իրենց մոտ լավ, մեզ մոտ՝ վատ: Ամեն մեկն իր աշխատանքը պետք է տանի առաջ, և պետության խնդիրն է այդ ամենը ճիշտ բալանսի բերել: Այսօր չի կարող դասական երաժշտությունն աշխատել այնքան գումար, որքան կարող է աշխատել էստրադան: Դրա համար ուղղակի անհրաժեշտություն է այդ կառավարումն ու բալանսը: Եվ եթե մի երեխա ունի տաղանդ, բայց չունի հնարավորություն, պետք է անպայման աջակցություն ստանա: Պետության աջակցությունը կառավարման, մենեջմենթի, ինչպես նաև ցենզի հարցում շատ կարևոր է: Ամենաթողություն կա, մինչդեռ մի որակ կա, որին չի կարելի դուրս թողնել: Սա իմ կարծիքն է, և ես համոզված եմ, որ նույն ԱՄՆ-ում այնքան գրաքննություն կա, որ ոչ մի տեղ չկա:
– Դուք փոփ ժանրում հաջողված պրոդյուսեր եք և կարողանում եք նաև իրական մշակույթ գնահատել: Ինչպե՞ս պետք է կառավարել, որ մարդիկ ճաշակով մշակույթ «ուտեն», «մարսեն»…
– Ինձ համար մշակույթի կառավարումը ենթադրում է ստեղծագործողի համար ստեղծել հնարավորություն՝ ազատ ստեղծագործելու: Միշտ, երբ հարցրել են ինձ, թե որն է պրոդյուսեր ասվածի խնդիրը, ես միշտ ասում եմ՝ նա մեկն է, ով կարողանում է ստեղծած միտքը հասցնել վերջնական կետին՝ սկսած ֆինանսավորումից, վերջացրած այդ միտքը վաճառելով: Սովետական Միությունից հետո մեզ մոտ մի պահ եկավ, որ ստեղծագործություն վաճառելն ամոթ էր համարվում: Բայց դա աստիճանաբար կոտրվեց, և հիմա ընդհակառակը՝ գտնում եմ, որ ստացված արվեստի գործը պետք է գնահատվի նաև ֆինանսապես: Չկա արվեստի գործ, որ չգնահատվի: Հնարավոր է՝ ինչ-որ պահի չգնահատվի, բայց հետո անպայման կգնահատվի: Վաճառելն ամոթ չէ, այն պարզապես պետք է ճիշտ փաթեթավորել, ներկայացնել:
– Մեզանում հաճախ են խոսում, որ ունենք ստեղծագործություն, բայց հենց այդ փաթեթավորումը չի ստացվում, որ աշխարհին կարողանանք ներկայացնել:
– Մեր երկրի պես այսքան տաշած քար ես չգիտեմ: Գուցե այնքան ենք սիրում, որ այդպես է թվում, բայց, ամեն դեպքում՝ դա այդպես է: Մենք լավն ենք, մերոնց սիրում եմ, ուզում եմ, որ պետության մեջ մի քիչ ավելի շատ պրոֆեսիոնալներ զբաղվեն իրենց գործով:
– Այն ժամանակ շատ նախագծեր էիք իրականացնում Ձեր ընկերների հետ, որոնց մի մասն այսօր Հայաստանում չէ: Հիմա այդ նախագծերը գրեթե չկան, ինչո՞ւ…
– Յուրաքանչյուր ժամանակ իր պահանջներն է թելադրում: Այդ ժամանակ մի քիչ արյունն ավելի շատ էր եռում, «Մեր բակն» էինք նկարում: Ես երբեք քննադատորեն չեմ վերաբերվել մարդկանց, ովքեր գնացել են այստեղից, մանավանդ ստեղծագործ մարդկանց մոտ այդ գնալը խնդիր է եղել: Ինչքան էլ գնացել են, մտքով այստեղ են: Եվ այստեղ ստեղծածը, հայի՝ Երևանում ձայնագրած երգն ավելի թանկ արժե դրսում, քան եթե դա արվի Լոս Անջելեսում: Երևանում ստեղծվածը սփյուռքում ամենաթանկն է գնահատվում: Ես չեմ կարծում, որ մեր երգիչները ԱՄՆ գնալով՝ առաջ են գնում, ընդհակառակը…
– Պարոն Նազարյան, մեր հյուրերից շատերը փաստում են, որ Հայաստանում ստեղծագործող մարդու համար սահմանները շատ նեղ են, մինչդեռ մի մասն էլ նշում են, որ ժամանակակից տեխնոլոգիաները հնարավորություն են տալիս շատ արագ կյանքի կոչել: Հիմա ո՞ր տարբերակի կողմնակիցն եք Դուք:
– Ձեր ասածը շարունակելով՝ դրան կավելացնեմ մեր ազգի ֆանտաստիկ միավորված լինելը: Ես դրսում ապրող որևէ այլ կազմակերպված ազգ, հայերից բացի, չգիտեմ: Ոչ մի ռուս կամ վրացի երգիչ այդքան հնարավորություն չունի աշխարհով մեկ համերգներ տալու՝ Ավստրալիայում, Քուվեյթում, Իրանում: Իհարկե, չեմ ասում աշխարհահռչակ երգիչներին, քանի որ նրանք նույն հարթության վրա են և ամեն տեղ են ընդունված: Այդ տեսակետից մեր ազգը ֆանտաստիկ է, և ես միշտ ասում եմ, որ բոլոր հայերին դեմքով ճանաչում եմ, որովհետև այդ համերգներին բոլորը գալիս են, և դրանք շատ ջերմ են անցնում: Սա ֆենոմեն է, սփյուռքը մեր մեծ առանձնահատկությունն է: Սփյուռքում կան այնպիսի ֆանատ մարդիկ, ովքեր ամեն ինչ կանեն, որ այդ տոնը ստացվի, մեծահարուստ մարդիկ կգան՝ բեմում մեխ կգամեն, կամ այս գումարը կորոշեն հատկացնել դպրոցին կամ մի անապահով ընտանիքի…
– Իսկ ինչո՞վ է պայմանավորված, որ հիմա մեր երգիչները դրսում ավելի շատ համերգներով են հանդես գալիս, քան ներսում:
– Մենք այդ չափի շուկա չունենք, որպեսզի երկու տարին մեկ լուրջ երգչի համերգ կազմակերպելու մասին մտածենք: Բայց Հայաստանը ստեղծելու տեղ է, թող մերոնք այստեղ ստեղծեն, մտքերը թող գան, այստեղ ուրիշ ձև են գալիս: Շոու-բիզնեսը հարյուր միավոր մուտքից 5-10 միավորն է Հայաստանից ստանում, մնացած եկամուտը դրսից է ստանում: Հայաստանում ավելի հեշտ և ավելի էժան է ստեղծագործելը: Հայաստանում որակյալ ստուդիան, որտեղ կարող ես ձայնագրվել, մի քանի անգամ էժան է ՌԴ-ի և ԱՄՆ-ի գներից: Ավելին՝ գտնում եմ, որ մեծ մասամբ մեր ռեստորաններում միջազգային բարձր որակի երաժիշտներ են նստած: Դրա վառ օրինակը Յանի խմբի Սամվել Երվինյանն է: Մենք մերոնց աստղ դարձնելու մշակույթը չունենք:
Լավ երգիչը կարող է շատ լուրջ գումար աշխատել, այդ հնարավորությունը կա: Նույնն է նաև մեր ժողովրդական երգի բնագավառում. սփյուռքում 90 տոկոսը խոսում է ժողովրդական երգի պակասի մասին: Այսօր ժողովրդական երգը հիմնված է հեռուստատեսությամբ նախագծեր իրականացնելու վրա: Այսօր ժողովրդականի պակաս շատ ունենք դրսում…
Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝ տեսանյութում:
