«Առաջին լրատվական»-ի RealPolitik հաղորդաշարի հյուրն է ԶՈՒ Գլխավոր շտաբի օպերատիվ վարչության պետ, գեներալ- մայոր Արտակ Դավթյանը:
-Պարոն Դավթյան, օգոսոտսը բավական լարված էր Հայաստան-Ադրբեջան, ղարաբաղա-ադրբեջանական շփման գծի ողջ երկայնքով: Բավական լարված օրեր անցկացրինք հուլիսի վերջին և օգոստոսի առաջին կեսին: Հետաքրքիր է, այդ լարված իրադարձություններից հետո վերատեսության արդյոք ենթարկե՞լ եք մեր պատրաստվածության մակարդակը, թե՞ ըստ պլանավորվածի՝ շարունակում ենք մնալ դիրքերում, այն նույն պատրաստվածությամբ, ինչպես նախկինում էր, մինչև այդ դեպքերը:
-Տվյալ դեպքերը ցույց տվեցին, որ զինված ուժերը ճիշտ էին պլանավորել ինչպես մեզ մոտ, այնպես էլ ԼՂՀ-ում ընդհանուր գործողությունների բնույթը: Մենք սպասում էինք հակառակորդի գործողության, քանի որ ամեն տարի, հատկապես բարձր մակարդակով հանդիպումներից առաջ, Ադրբեջանը փորձում է սադրանքների միջոցով սրել իրավիճակը: Աննախադեպ էր այսպիսի վիճակը, քանի որ եղավ համարժեք պատասխան. Ադրբեջանը փորձեց ցույց տալ այս տարի իր զինված ուժերի կարողությունը, զարգացումը, սակայն ստացավ համարժեք պատասխանը: Գործողությունները մեր կողմից համարժեք էին, Ադրբեջանի կողմից, իհարկե, ավելի լայնածավալ բնույթ էին կրում, դրա համար եղավ այդպիսի մեծ արձագանք: Իհարկե, մենք ուշիուշով հետևեցինք բոլոր միջոցառումներին և դեռևս շատ աշխատանք ունենք վերլուծականը կատարելու նկատառումներով, սակայն նախնական վերլուծությունը ցույց տվեց, որ այն, ինչ որ մենք կանխատեսել էինք, հիմնականում համապատասխանում է իրականությանը: Մեր զինված ուժերը պատրաստ են և կարողանում են դիմակայել այն մարտահրավերներին, որոնք ստեղծվում են Ադրբեջանի կողմից:
–Մենք սպասում էինք դիվերսիոն հարձակումներ, այլ հարձակումներ սպասելի՞ էին, թե՞ ոչ, որովհետև կարծես ադրբեջանցիները ամեն երեկո, ամեն գիշեր կրկնում էին նույն սցենարը սահմանային տարբեր հատվածներում:
-Ընդհանրապես, մեր հայկական երկու պետությունների զինված ուժերը պատրաստ են ցանկացած գործողությունների: Դա վերաբերում է և պատերազմի վերսկսմանը, և վերաբերում է դիվերսիոն հետախուզական գործողություններին, և վերաբերում է կրակոցներին, որոնք Ադրբեջանը ավելի շատացրեց այդ ընթացքում: Կա, իհարկե, որոշակի առանձնահատկություն, մասնավորապես աննախադեպ էր Ադրբեջանի կողմից մեր բնակավայրերի գնդակոծումը, գնդակոծումը խոշոր տրամաչափի զենքերից: Նախկինում նույնպես կային գնդակոծումներ, սակայն այդ չափով և այդ ծավալով մինչև այժմ չէր կատարվել: Հատկապես՝ Տավուշի մարզում: Իսկ դիվերսիոն հետախուզական գործողությունների առումով նույնպես աննախադեպ էր քանակային առումով: Հիմնական ծանր հարվածն իր վրա վերցրեց ԼՂՀ զինված ուժերը և որոշակի չափով մեր հյուսիսարևելյան հատվածում տեղակայված զորամասերը: Մյուս առանձնահատկությունը այս լարվածության ընթացքում եղել է, որ Ադրբեջանը փորձեց ամբողջ ծավալով օգտագործել իր հատուկ նշանակության ուժերը և միջոցները, որոնք նախկինում չէր անում, բացի դա՝ ինքը փորձեց ցույց տալ այդ տեխնիկական ձեռքբերումները, որոնցով ինքը համալրել է հատուկ նշանակության զորամասերը: Պաշտոնական հաղորդագրություններ եղան ինչպես ՀՀ ՊՆ կողմից, այնպես էլ ԼՂՀ ՊԲ կողմից այն տեխնիկական միջոցների մասին, որոնք հակառակորդը թողեց մարտի դաշտում, և մենք դրանք վերցրեցինք: Հաջորդ հարցը վերաբերում է քանակային առումով դիվերսիոն հետախուզական գործողություններին: Տվյալ օրերին մենք ունեցանք 20-ից ավելի գործողություններ հակառակորդի կողմից, իսկ առանձին հատվածներում ունեցանք անգամ գործողություններ, երբ որ հակառակորդի կողմից միաժամանակ մասնակցում էին միանգամից մի քանի խմբեր: Հիմա այդ բոլորը, իհարկե, առանձնահատկություն էր, առաջին անգամ աննախադեպ ծավալով առնչվեցինք հակառակորդի նման կարգի գործողությունների դեմ, և կարող եմ նշել արդյունքները, որոնք պաշտոնապես հայտարարվել են (մեկ անգամ նշեմ՝ ՀՀ ՊՆ, ԼՂՀ ՊԲ) իրականացվում են տվյալների հավաստի հաղորդում անմիջապես: Հայաստանում այնպես է, որ մեկ կորուստն էլ չենք կարող թաքցնել և իսկապես մենք տվյալ ժամանակահատվածում 7 զոհ ունեցանք: Յուրաքանչյուրի կորուստը մեզ համար մեծ ցավ է, մեծ ցավ է ընտանիքների համար, հարազատների համար, սակայն եթե մենք համեմատում ենք այն արդյունքը, որը ունեցանք, հակառակորդը ամենամեղմ մասշտաբներով՝ 50-ից ոչ պակաս կորուստ ունեցավ:
–Պարոն Դավթյան, դուք նշեցիք, որ ադրբեջանցիները հատուկ նշանակության զորքեր էին գործի դրել, մինչդեռ մենք մինչև վերջին պահը կարծես ապավինում էինք և մեր նորակոչիկներին, և ժամկետային զինծառայողներին, և պայմանագրային զինծառայողներին: Այդպես էլ մենք գործի չդրեցինք հատուկ նշանակության զորքերը. դրա անհրաժեշտությունը չեղավ: Փաստորեն, մեր անփորձ ժամկետային զինծառայողները դիմագրավում էին ադրբեջանական պատրաստված հատուկ ջոկատայիններին: Ճիշտ չէ՞ր լինի ինչ-որ պահի մեր հատուկ նշանակության ջոկատներին գործի դնել և, ինչու չէ, խուսափել հնարավոր կորուստներից:
-Առաջինը՝ նորակոչիկներ մարտական հերթապահություն և մարտական գործողությունների վարումը մենք չենք ընդգրկում, ընդգրկում ենք զինծառայողներ, որոնք անցել են համապատասխան պատրաստվածություն, ծառայել են 6 ամսից ոչ պակաս և ունեն համապատասխան փորձ:
Երկրորդ, մենք, իհարկե, օգտագործեցինք հատուկ նշանակության ուժերը, դա միանաշանակ է, սակայն հիմնական ծանրությունը իր վրա վերցրեցին ժամկետային զինծառայողները: Մարտական հերթապահությունը կրում են և ժամկետային զինծառայողները, և պայմանագրային զինծառայողները: Կարող եմ ասել, որ երկուսն էլ փայլուն կատարեցին իրենց խնդիրը: Մենք անփորձ զինծառայող մարտական հերթապահության չենք ընդգրկում, նրանք բավական փորձված են: Իսկ հատուկ նշանակության ուժեր, որոնց մենք ընդգրկեցինք, լրացրեցին սահմանապահ զինծառայողների ուժերը և կատարեցին այն բոլոր խնդիրները, որոնք պետք է կատարեին և հատուկ են հատուկ նշանակության ուժերին՝ ի հակակշիռ իրենց: Տարբերությունը ինչումն է. Ադրբեջանը բոլոր գործողությունները իրականացրել է միայն հատուկ նշանակության ուժերի միջոցով, մենք գործողություններն իրականցրեցինք և հատուկ նշանակության ուժերով, և ժամկետային զինծառայողների ու պայմանագրային զինծառայողների ուժերով: Եվ դա գտնում եմ, որ միայն մեր առավելությունն է:
–Պարոն Դավթյան, դուք արդեն հասցրել եք ուսումնասիրել հակառակորդի բանակի նոր պլանավորմանը, նոր գործողությունները: Այսինքն՝ իրենք հաստատ փորձում են վերատեսության ենթարկել այն կորուստներից հետո, որ ունեցան հուլիս-օգոստոս ամիսներին և, բնականաբար, նրանք հիմա մեր հիմնական դաշտում են: Լուրջ փոփոխություններ կրում էին նրանց մարտական գործողությունները կամ պատրաստությունները, մենք որքանով ենք համարժեք այդ պատրաստություններին մինչ վերջին իրադարձությունները:
-Շատ ուշադիր ենք ուսումնասիրում հակառակորդի ցանկացած գործողություն: Հակառակորդը այս անգամ, ըստ մեր գնահատման, ամբողջությամբ փորձեց ցույց տալ ինչի է հասել իրենց հատուկ պատրաստվածությամբ և հիմնականում դա Թուրքիայում հատուկ նշանակության ուժերի պատրաստման կուրսերով, տարբեր կարգի հրահանգիչների ընդգրկմամբ, երբ իրենք պատրաստել են իրենց հատուկ նշանակության ուժերը, նա փորձեց այդ ամենը ցույց տալ: Ինչ ստացվեց արդյունքում: Առաջինը, մենք մեկ անգամ ևս համոզվեցինք, որ անկախ տեխնիկական հագեցվածությունից՝ անկախ որտեղ են սովորեցնում, կամ ով է սովորեցնում, կան առանձնահատկություններ, մասնավորապես Ադրբեջանի Հանրապետության զինված ուժերի զինծառայողների բարոյահոգեբանական ոգին և հոգեբանական պատրաստվածությունը դեռևս գտնվում է այն մակարդակի վրա, ինչ որ եղավ անցած պատերազմի ընթացքում, երբ որ մենք ունեցանք հաջողություններ և դրան հակակշիռ՝ մեր զինված ուժերը, չունեցանք որևէ դեպք, որը թույլ կտար ասելու, որ մենք ինչ-որ տեղ ունենք բարոյահոգեբանական ապահովման անկում կամ հայրենասիրության ոգու ձևավորման գործում որևէ թերություն: Երկրորդ, Ադրբեջանը փորձեց ցույց տալ իր տեխնիկական առավելությունը, սակայն առաջինը՝ ցանկացած տեխնիկական միջոցի հետևում կանգնած է մարդը: Մարդը պետք է կարողանա ունենալ համապատախան գիտելքիներ, որպեսզի կիրառի տվյալ տեխնիկական միջոցներում, որը մենք տեսանք՝ բավականին թույլ են ուսուցված տվյալ ուղղությամբ: Միգուցե ես հիմա ասում եմ, Ադրբեջանի համապատասխան ղեկավարները լսելով՝ կձեռնարկեն համապատասխան միջոցներ, իրենք էլ պետք է քաղեն դասեր տվյալ դեպքերից: Սակայն ինչքան էլ ուսուցանեն, վերջը ցույց տվեց, որ այսքան ուսուցումը գրոշ չարժէ: Ինչ վերաբերում է հետագա դասերին, իհարկե, մենք էլ ուսումնասիրելով ունեցանք բացեր, եթե մենք ունենք կորուստ, ուրեմն ունենք բաց և մենք ձեռնարկում ենք համապատասխան միջոցներ, որպեսզի հետագայում ոչ միայն զինվորի կորուստ, այլև վիրավորներ չլինեն: Իհարկե, մենք միջոցներ ձեռնարկել ենք և հիմա այլ կարգի ծառայություն ենք կազմակերպում, որը թույլ է տալիս հետագայում նաև կանխելու մեր կորուստները կամ հասցնելու առավել նվազագույնի: Չնայած պետք է հասկանանք՝ այս գործընթացը երկկողմանի գործընթաց է՝ և սովորում է հակառակորդը, և սովորում ենք մենք: Հարձակվող կողմը միշտ ունի առավելություն, քանի որ ընտրում է տեղը, ժամանակը և գործողությունների բնույթը: Մեր առավելությունը ինչումն է. գտնվելով մենք պաշտպանությունում՝ փորձում ենք գուշակել հակառակորդի նման կարգի գործողությունները, երբ ինչ կարող են կատարել և համապատասխան քայլեր ձեռնարկել: Մինչև այսօր դա մեզ հիմնականում հաջողվում է, իրականացնում ենք և կարծում ենք, որ հետագայում նույնպես կհաջողվի:
Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝ տեսանյութում
