Գերմանացի մեծ բարեփոխիչ Մարտին Լյութերը` գերմանական Բողոքականության հիմնադիրը, ծնվել է 1483-ի նոյեմբերի 10-ին` Սաքսոնիայում, նախկին հանքագործի ընտանիքում, որը հետագայում դարձել էր մետաղաձուլարանների տերերից մեկը։
1505-ին մագիստրոսի աստիճանով ավարտելով Էրֆուրտի համալսարանը` նա Էրֆուրտի վանք է մտել: 1508-ին սկսել է դասախոսություններ կարդալ Վիթթենբերգի համալսարանում, 1512-ից դարձել աստվածաբանության դոկտոր:
Կաթոլիկ եկեղեցու քննադատության ժամանակաշրջանում նա ելույթ է ունեցել ինդուլգենցիայի դեմ թեզիսներով, որոնք հանդիսացել են Լյութերի նոր կրոնական ուսմունքի հիմնական գաղափարները: Մարտին Լյութերի թեզիսները բնակչության ընդդիմադիր շերտի կողմից համարվել են կաթոլիկ եկեղեցու դեմ, սակայն բարեփոխումների շարժումը դուրս է եկել սահմաններից, որոնց հիմքը դրել էր Մարտինը:
Հենվելով Գերմանիայում հասարակական շարժման վրա` Լյութերը հրաժարվել է ներկայանալ Հռոմի եկեղեցական դատարան, իսկ 1519-ին հայտարարել է, որ շատ հարցերում ճիշտ է համարում չեխ բարեփոխիչ Յան Գուսի առաջ քաշած գաղափարները:
1520-ին Մարտինը Վիթթենբերգի համալսարանի բակում հրապարակայնորեն այրել է իրեն եկեղեցուց արտաքսելու Պապի կոնդակը:
Գերմանիայի հասարակական մտքի պատմության մեջ Մարտին Լյութերը մտել է նաև որպես մշակութային գործիչ, կրթության, լեզվի, երաժշտության բարեփոխիչ: Նա գերմաներենով Աստվածաշնչի թարգմանության հեղինակն է (1522-1542), ինչը բացառիկ նշանակություն է ձեռք բերել:
Մարտին Լյութերը մահացել է 1546-ի փետրվարի 18-ին` Սաքսոնիայում:
