Երկու ամիս առաջ Գեղարքունիքի մարզի Սոտք գյուղում երկգլխանի հորթի ծնունդը գուցե շատերի մոտ միայն ծիծաղ ու զարմանք առաջացրեց, սակայն բնապահպանների և տեղի բնակիչների շրջանում այս երևույթը փաստեց Սոտքի էկոլոգիական ծանր վիճակի մասին:
Սոտք գյուղը, որը գտնվում է Սոտքի բաց եղանակով մշակվող հանքավայրի անմիջական ազդեցության տակ, կլանում է հանքավայրի թողածը, և այս պարագայում զարմանալի չի լինի, եթե երկգլխանի հորթին տարիներ հետո հաջորդեն նաև երկգլխանի մարդուկներ:
«Դա ամենաաղտոտված տարածքներից մեկն է, պետք է միայն տեսնել թե ծանր մետաղներով ինչքան է աղտոտված գետը: Այնպես որ, հորթի ծնունդը պատահականություն չէ: Իհարկե, հատուկ ուսումնասիրություններ են պետք, որ հստակ ասենք, թե կապը կա, սակայն դա ակնհայտ է»,- ասում է «Հանուն մարդկային կայուն զարգացման ասոցիացիա» ՀԿ նախագահ Կարինե Դանիելյանը:
Իսկ վախը, որ հանրապետությունում դեռ շատ կծնվեն երկգլխանի հորթուկներ և ոչ միայն, անմիջապես բնապահպանների հայացքն ուղղում է դեպի Կապան:
Սրան ի հավելում նշենք, որ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի էկոնոոսֆերայի հետազոտությունների կենտրոնը ռադոնի մեծ պարունակություն է հայտնաբերել և՛ Կապանում, և՛ Քաջարանում:
Սակայն, չնայած Հայաստանում կան համապատասխան մասնագետներ, և հնարավոր ու անհրաժեշտ է տարածքում ուսումնասիրություններ կատարել, պետական պահանջարկը բացակայում է:
Իսկ «Կանաչ Կապան» նախաձեռնող խմբի անդամ, կապանցի Լալա Ասլիկյանի խոսքով, ԳԱԱ Էկոնոոսֆերայի հետազոտությունների կենտրոնի հաշվետվությունը, որը գնահատել է հանքաարդյունաբերության պոչամբարների և այլնի ազդեցությունը Կապան քաղաքի շրջակա միջավայրի վրա, փաստում է, որ հողը, ջուրը և մշակաբույսերը Կապանում վտանգավոր են, և ըստ այդմ, օրինակ, անասունների կաթը կարող է թունավոր լինել:
Սակայն այդ հետազոտությունն արվել է դեռ 2007 թվականին, իսկ դրանից հետո անցել է արդեն 3 տարի, և մինչ այժմ ոչ մի նոր հետազոտություն չի կատարվել բնակչության շրջանում` պարզելու համար, թե ինչ հիվանդությունների աճ է արձանագրվում, և թե, ընդհանրապես, ինչ էկոլոգիական վիճակում է Կապանը.
«Մենք համոզված ենք, որ վիճակն ավելի է վատթարացել: Ես` որպես Կապանի քաղաքացի, ի՞նչ երաշխիք ունեմ, որ իմ կերած սննադմթերքը մաքուր է. հիմա ոչ թե մեզանից յուրաքանչյուրի պարտքն է պայքարել այս ամենի դեմ, այլ մենք ուղղակի ուրիշ ճար չունենք»,- ասում է Լալա Ասլիկյանը:
Իսկ այս պարագայում դեռ կան մարդիկ, ովքեր անմիջապես Կապանում նեղվում են, երբ բնապահպանները բարձրաձայնում են Կապանի խնդիրների մասին և լրատվամիջոցներից աջակցությունը հայցում դրանք հաճախակի բարձրաձայնելու առումով.
«Եթե մենք ուզում ենք մուտանտների վերածվել, ուզում ենք, որ մեր երեխաները համատարած, Աստված գիտի՝ ինչ հիվանդություններ ձեռք բերեն, կարող ենք ասել, որ ամեն ինչ լավ է»,- ասում է Կարինե Դանիելյանը:
Լուսանկարը` Գագիկ Շամշյանի
