Սոցիալական մեդիայում Հռոմի Ֆրանցիսկոս պապի մահվան կապակցությամբ հայ օգտատերերը հիմնականում բացասական գրառումներ են կատարում: Ոմանք նրան դժոխք են ուղարկում, որովհետև «հայերին ուրացել է», ակնարկում են ադրբեջանական փողերի մասին:
1997 թվականին Ադրբեջանի նախագահ Հեյդար Ալիևն այցելել է Վատիկան, և Հովհաննես-Պողոս Երկրորդ պապը նրա հետ հանդիպմանն ասել է. «Որպես աշխարհի կաթոլիկների Վատիկան պետության գլուխ՝ ես իմ հավատարմությունն եմ հայտնում Լիսաբոնի գագաթաժողովի սզկբունքների հիման վրա հայ-ադրբեջանական հակամարտության կարգավորմանը: Նորանկախ երկրների տարածքային ամբողջականության պահպանումը կարևոր է, մենք սեպարատիզմի դեմ պետք է միասնաբար պայքարենք»:
Վատիկան պետության գլուխ Հովհաննես-Պողոս Երկրորդը, ըստ այդմ՝ ԼՂ խնդիր չի ճանաչել, խնդիրը որակել է «հայ-ադրբեջանական հակամարտություն», միանշանակորեն սատարել Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությանը և երաշխավորել «սեպարատիզմի դեմ պայքարում» Բաքվին իր աջակցությունը:
1997 թվականը հեռավոր անցյալ է, բայց հետաքրքիր է՝ եթե սոցիալական մեդիան այն ժամանակ գործեր, Հայաստանում և Լեռնային Ղարաբաղում հանրությունն ինչպե՞ս կընդուներ Հռոմի պապի հայտարարությունը, հատկապես նրա վերջին՝ «սեպարատիզմի դեմ պայքարում» Ադրբեջանին աջակցելու պատրաստակամությունը: Պատասխանը «բացելու» անհրաժեշտություն, ըստ ամենայնի, չկա. կգերիշխեր Հռոմի պապն ո՞վ է, որ մեր հարցի մասին խոսի, մենք այն պատերազմի դաշտում լուծել ենք տրամադրվածությունը, որից զերծ չէինք լինի ինքներս:
Իսկ Հայաստանի 1997 թվականի իշխանությունը Վատիկան Հեյդար Ալիևի այցից, Հովհաննես-Պողոս Երկրորդ պապի վերաբերյալ հայտարարությունից, անկասկած, համապատասխան եզրակացության հանգել է, բայց սկզբունքայինը, ինչպես Հռոմի պապն է ընդգծել, ԵԱՀԿ Լիսաբոնի գագաթաժողովն է, որտեղ նախապատվությունը տրվել է պետության տարածքային ամբողջականության պահպանմանը, իսկ Լեռնային Ղարաբաղի համար՝ սահմանվել ինքավարության կարգավիճակ:
ԼՂ կարգավորման «փուլային» տարբերակը, որ ներկայացվել է 1997-ի տարեվերջին, տարածքային ամբողջականության սկզբունքի և ինքնորոշման իրավունքի միջև հակասությունը «քողարկելու» փորձ էր: Այն ենթադրում էր հակամարտության զինված փուլի, այսինքն՝ պատերազմի, ավարտ, Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև հարաբերությունների քայլ առ քայլ հաստատում, որ թույլ կտար ԼՂ կարգավիճակի հարցը քննարկել համեմատաբար «տանելի» մթնոլորտում:
Կարելի է քննադատել անկախ Հայաստանի բոլոր իշխանություններին, որ Վատիկանի հետ հարաբերությունների հարցում «թերացել են», ադրբեջանական փողերի մասին ասվածը հիմնավոր է: Բայց դիվանագիտությունը հրաշքներ գործել չի կարող: Միջազգային ընկալմամբ ԼՂ խնդիրը պետք է լուծվեր Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության սահմաններում: Եվ այդ հարցում Վատիկանի կամ մեկ այլ պետության մոտեցումը բացարձակ հայանպաստ չէր կարող լինել:
Նույնիսկ քառասունչորսօրյա պատերազմից, Լեռնային Ղարաբաղում Ադրբեջանի իրականացրած էթնիկ զտումներից հետո միջազգային դերակատարները հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների կարգավորման մասին խոսելիս կողմերի նկատմամբ վերաբերմունքի պարիտետը պահպանում են: Հռոմի նոր պապը, չպետք է կասկածել, որևէ նորություն չի ասելու: Ադրբեջանի հետ հարաբերությունների կարգավորման բեռը Հայաստանի ուսերին է: Եվ եթե խաղաղություն հաստատվի, ապա այն արտացոլելու է Հայաստանի հնարավորությունները: Պարզապես պետք է ամեն ինչ անել, որ դրանք ավելի մեծ, առարկայական և գործունակ լինեն:
